ભારતમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા કેન્દ્ર સરકારે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. વિવિધ સરકારી યોજનાઓ હેઠળ યોગ્ય ઇથેનોલ પ્રોજેક્ટ્સ માટે કુલ 4,687 કરોડ રૂપિયાની સબસિડી મંજૂર કરવામાં આવી છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ રાજ્યમંત્રી સુરેશ ગોપીએ રાજ્યસભામાં લેખિત જવાબમાં આ માહિતી આપી હતી. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલાથી દેશમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદન વધશે, પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણનો કાર્યક્રમ વધુ ઝડપથી આગળ વધશે અને આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળશે. સરકાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ કાર્યક્રમને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. તેનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં સ્વચ્છ ઇંધણનો ઉપયોગ વધારવાનો, પર્યાવરણને અનુકૂળ ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને વિદેશમાંથી આયાત થતું ક્રૂડ ઓઇલ ઓછું કરવાનો છે. સરકારનું માનવું છે કે ઇથેનોલના વધતા ઉપયોગથી ઇંધણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા વધશે અને ખેડૂતોને પણ લાભ મળશે.
સુરેશ ગોપીએ જણાવ્યું કે 2022-23થી સરકાર દ્વારા નેશનલ બેન્ક ફોર એગ્રિકલ્ચર એન્ડ રૂરલ ડેવલપમેન્ટ (નાબાર્ડ)ને અત્યાર સુધીમાં 2,075 કરોડ રૂપિયા આપવામાં આવ્યા છે. નાબાર્ડ આ યોજનામાં નોડલ એજન્સી તરીકે કામ કરે છે અને ઇથેનોલ પ્રોજેક્ટ્સને વ્યાજમાં રાહત આપવાની કામગીરી સંભાળે છે. સરકારની યોજના મુજબ ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે નવી ડિસ્ટિલરી સ્થાપવા અથવા હાલની ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો કરવા માટે લોન લેનાર એકમોને વ્યાજમાં ખાસ રાહત આપવામાં આવશે. આ હેઠળ વર્ષના 6 ટકા સુધીની વ્યાજ સબસિડી અથવા બેન્ક અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા વસૂલવામાં આવતા વ્યાજના 50 ટકા સુધીની રાહત આપવામાં આવશે. બંનેમાંથી જે ઓછું હશે તે લાભ પાંચ વર્ષ સુધી મળશે. ઉપરાંત, લોનની ચુકવણી શરૂ કરવા માટે એક વર્ષનો વધારાનો સમય પણ આપવામાં આવશે.
આ યોજના હેઠળ મોલાસીસ આધારિત, અનાજ આધારિત તેમજ ડ્યુઅલ ફીડ ડિસ્ટિલરીઝને આવરી લેવામાં આવી છે. તેનો હેતુ દેશમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો કરવાનો અને નવા રોકાણોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. સરકારનું માનવું છે કે આથી ઇથેનોલ ક્ષેત્રમાં વધુ ઉદ્યોગો આગળ આવશે અને ઉત્પાદન વધશે. સરકારે બીજી પેઢીના બાયો-ઇથેનોલ ઉત્પાદનને પણ પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. પીએમ જી-વન યોજના હેઠળ આવા પ્રોજેક્ટ્સને નાણાકીય સહાય અને વાયેબિલિટી ગેપ ફંડિંગ આપવામાં આવે છે. આ પ્રોજેક્ટ્સમાં કૃષિ ક્ષેત્રમાંથી નીકળતા અવશેષો, પતરાળી અને અન્ય બાયોમાસનો ઉપયોગ કરીને ઇથેનોલ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આથી કૃષિ કચરાનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય છે અને પર્યાવરણને પણ ફાયદો થાય છે.
આ ઉપરાંત, સહકારી ખાંડ મિલોને પણ ખાસ રાહત આપવામાં આવી છે. સરકાર દ્વારા એવી યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી છે કે જેના હેઠળ માત્ર એક જ પ્રકારના કાચા માલથી ચાલતી ડિસ્ટિલરીઓને મલ્ટી-ફીડસ્ટોક ડિસ્ટિલરીમાં પરિવર્તિત કરી શકાય. એટલે કે હવે શેરડીના અવશેષો, મકાઈ, બગડેલા અનાજ સહિત વિવિધ પ્રકારના કાચા માલનો ઉપયોગ કરીને ઇથેનોલનું ઉત્પાદન કરી શકાશે. આ માટે પણ વ્યાજમાં રાહત આપવામાં આવી રહી છે. સરકારે ઇથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ (EBP) કાર્યક્રમને વધુ પ્રોત્સાહન આપવા માટે જીએસટીનો દર પણ માત્ર 5 ટકા રાખ્યો છે. ઉપરાંત, જાહેર ક્ષેત્રની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ લાંબા ગાળાના કરારો દ્વારા ઇથેનોલની ખરીદી કરતી હોવાથી ઉત્પાદકોને બજાર અને માંગ અંગે ખાસ ચિંતા રહેતી નથી.
સરકારનું માનવું છે કે ઇથેનોલ ક્ષેત્રમાં વધતા રોકાણથી દેશની ઊર્જા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે. પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધવાથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં ઘટાડો થશે, વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થશે અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઇંધણનો ઉપયોગ વધશે. સાથે જ ખેડૂતોને કૃષિ ઉત્પાદનો અને કૃષિ અવશેષો માટે વધારાનું બજાર મળશે, જેના કારણે તેમની આવકમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા છે.
કેન્દ્ર સરકારની આ સબસિડી યોજના ઇથેનોલ ઉદ્યોગ માટે મોટું પ્રોત્સાહન માનવામાં આવી રહી છે. વ્યાજ રાહત, નાણાકીય સહાય અને કરમાં મળતી છૂટના કારણે નવા પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ થવાની સાથે હાલના પ્લાન્ટોની ઉત્પાદન ક્ષમતામાં પણ વધારો થવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. સરકારને વિશ્વાસ છે કે આ પગલાં દેશને સ્વચ્છ ઊર્જા, ઊર્જા સુરક્ષા અને આત્મનિર્ભર ઇંધણ ક્ષેત્ર તરફ આગળ વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
