તમિલનાડુની રાજનીતિમાં ‘બદલો’ અને સત્તાના સંઘર્ષની સૌથી ચર્ચિત કહાની
DMK અને AIADMK વચ્ચે દાયકાઓથી ચાલતી રાજકીય દુશ્મનીએ અનેક ઐતિહાસિક ઘટનાઓ સર્જી; કરુણાનિધિ અને જયલલિતાની ધરપકડ આજે પણ ભારતના રાજકીય ઇતિહાસના સૌથી વિવાદાસ્પદ પ્રકરણોમાં ગણાય છે : ભારતના રાજકીય ઇતિહાસમાં કેટલાક એવા પ્રસંગો નોંધાયેલા છે, જે માત્ર એક રાજ્ય પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નથી, પરંતુ સમગ્ર દેશનું ધ્યાન પોતાની તરફ ખેંચી લીધું હતું. તમિલનાડુની રાજનીતિમાં દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમ (DMK) અને ઓલ ઈન્ડિયા અન્ના દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમ (AIADMK) વચ્ચેનો દાયકાઓ જૂનો રાજકીય સંઘર્ષ એવો જ એક અધ્યાય છે. બંને પક્ષો વચ્ચેની કડવી હરીફાઈએ અનેક વખત રાજકીય બદલો, કોર્ટ કેસો અને હાઈ-પ્રોફાઇલ ધરપકડોનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું.આ સમગ્ર સંઘર્ષમાં બે ઘટનાઓ સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહી હતી. પહેલી ઘટના વર્ષ 1996માં જયલલિતાની ધરપકડ અને બીજી વર્ષ 2001માં પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એમ. કરુણાનિધિની મધરાતે કરવામાં આવેલી ધરપકડ. રાજકીય વિશ્લેષકો આજે પણ આ બંને ઘટનાઓને તમિલનાડુની રાજનીતિમાં ‘રાજકીય બદલા’ના સૌથી મોટા ઉદાહરણ તરીકે યાદ કરે છે.
1996માં બદલાઈ ગઈ રાજકીય તસવીર
1991થી 1996 દરમિયાન જયલલિતા પ્રથમ વખત તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી રહ્યા હતા. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ભ્રષ્ટાચાર, વૈભવી જીવનશૈલી અને સરકારી સત્તાના દુરુપયોગના અનેક આરોપો લાગ્યા હતા.1996ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જનતાએ AIADMKને સત્તામાંથી હટાવી દીધી અને એમ. કરુણાનિધિના નેતૃત્વમાં DMK ફરી સત્તામાં આવી. સરકાર બન્યા બાદ કરુણાનિધિ સરકારે જયલલિતા અને તેમના નજીકના સાથીદારો સામે અનેક ભ્રષ્ટાચારના કેસ નોંધાવ્યા. તેમાં ગેરકાયદે સંપત્તિ, TANSI જમીન સોદો અને અન્ય નાણાકીય ગેરરીતિઓના આરોપો સામેલ હતા.
જયલલિતાની ધરપકડથી દેશભરમાં ચર્ચા
ડિસેમ્બર 1996માં જયલલિતાની ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. પૂર્વ મુખ્યમંત્રીની ધરપકડ દેશભરમાં ચર્ચાનો વિષય બની હતી.જયલલિતાએ તે સમયે આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેમની સામેના કેસો રાજકીય પ્રેરિત હતા અને DMK સરકાર માત્ર બદલો લેવા માટે કાર્યવાહી કરી રહી હતી. જોકે કરુણાનિધિ સરકારે દલીલ કરી હતી કે કાયદો પોતાનું કામ કરી રહ્યો છે અને ભ્રષ્ટાચારના આરોપોની નિષ્પક્ષ તપાસ જરૂરી છે.
પાંચ વર્ષ પછી ફરી સત્તા બદલાઈ
2001ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં રાજકીય પલટો આવ્યો. AIADMKના નેતૃત્વમાં ગઠબંધને પ્રચંડ જીત મેળવી અને જયલલિતા ફરી સત્તામાં આવી.સત્તામાં પરત ફર્યા બાદ તેમણે DMK સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન થયેલા અનેક નિર્ણયોની તપાસ શરૂ કરાવી. સૌથી વધુ ચર્ચામાં આવેલો કેસ હતો ચેન્નાઈ ફ્લાયઓવર નિર્માણમાં થયેલી કથિત અનિયમિતતાઓનો કેસ.
રાત્રે લગભગ 2 વાગ્યે કરુણાનિધિની ધરપકડ
30 જૂન 2001ની મધરાત બાદ પોલીસની ટીમ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એમ. કરુણાનિધિના ચેન્નાઈ સ્થિત ગોપાલપુરમ નિવાસસ્થાને પહોંચી.તે સમયે 78 વર્ષીય કરુણાનિધિ ઊંઘમાં હતા. પોલીસ તેમના ઘરે પ્રવેશી અને ફ્લાયઓવર કૌભાંડ કેસમાં તેમની ધરપકડ કરી. ધરપકડ દરમિયાન ભારે ધક્કામુક્કી થઈ હતી અને સમગ્ર ઘટનાના દૃશ્યો ટેલિવિઝન પર પ્રસારિત થયા હતા, જેના કારણે દેશભરમાં ભારે રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો હતો.
ધરપકડના વીડિયો દેશભરમાં વાયરલ થયા
ધરપકડ દરમિયાન કરુણાનિધિ સાથે પોલીસની ઝપાઝપીના દૃશ્યો ટીવી ચેનલો પર સતત પ્રસારિત થયા.વિડિયોમાં પોલીસ તેમને પકડીને લઈ જતી જોવા મળી હતી. કરુણાનિધિએ દાવો કર્યો હતો કે તેમની સાથે દુર્વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો, તેમના કપડાં ખેંચવામાં આવ્યા અને યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા વગર કાર્યવાહી કરવામાં આવી. આ દૃશ્યોને કારણે જનમતનો મોટો હિસ્સો DMK તરફ ઝુક્યો હોવાનું રાજકીય નિરીક્ષકોનું માનવું છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીઓ પણ બચી શક્યા નહીં
કરુણાનિધિની ધરપકડ દરમિયાન તેમને બચાવવા પહોંચેલા કેન્દ્ર સરકારના બે મંત્રીઓ મુરાસોલી મારન અને ટી.આર. બાલુને પણ પોલીસે કસ્ટડીમાં લીધા હતા.આ ઘટના સ્વતંત્ર ભારતના ઇતિહાસમાં પહેલીવાર બની હતી જ્યારે કાર્યરત કેન્દ્રીય મંત્રીઓની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકાર વચ્ચે પણ તણાવ વધી ગયો હતો.
અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારે વ્યક્ત કરી નારાજગી
તે સમયે કેન્દ્રમાં વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકાર હતી.કરુણાનિધિની ધરપકડની રીતને લઈને કેન્દ્ર સરકારે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તત્કાલીન કાયદા મંત્રી અરુણ જેટલીએ પણ આ કાર્યવાહી પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું હતું કે કાયદાના શાસન કરતાં વ્યક્તિગત એજન્ડાને વધુ મહત્વ આપવામાં આવ્યું હોય તેવી પ્રાથમિક છાપ પડે છે. બાદમાં રાજ્યપાલ પાસેથી પણ અહેવાલ માંગવામાં આવ્યો હતો.
કેસમાં શું થયું?
ફ્લાયઓવર કૌભાંડ કેસમાં આરોપ હતો કે ચેન્નાઈમાં ફ્લાયઓવર નિર્માણ દરમિયાન સરકારી તિજોરીને નુકસાન થયું હતું.
પરંતુ તપાસ દરમિયાન અનેક પ્રશ્નો ઉભા થયા. કોર્ટમાં પણ પૂછાયું કે FIR નોંધાતાની સાથે જ મધરાતે ધરપકડ કરવાની શું જરૂર હતી, જ્યારે આરોપીઓ ભાગી જવાના નહોતા. વર્ષો બાદ આ કેસ નબળો પડ્યો અને અંતે પોલીસ દ્વારા કેસ પાછો ખેંચવામાં આવ્યો હતો.
રાજકીય બદલો કે કાયદેસરની કાર્યવાહી?
તમિલનાડુની રાજનીતિમાં આજે પણ આ મુદ્દે મતભેદ છે.DMKનું માનવું રહ્યું છે કે જયલલિતાએ 1996માં પોતાની ધરપકડનો બદલો લેવા માટે કરુણાનિધિ સામે કાર્યવાહી કરાવી હતી. બીજી તરફ AIADMK સતત દલીલ કરતી રહી કે સરકાર માત્ર ભ્રષ્ટાચારના આરોપોની તપાસ કરી રહી હતી અને તેમાં રાજકીય બદલો શોધવો યોગ્ય નથી.
બંને નેતાઓએ ઘડ્યો તમિલનાડુનો રાજકીય ઇતિહાસ
જયલલિતા અને કરુણાનિધિ દાયકાઓ સુધી તમિલનાડુની રાજનીતિના સૌથી પ્રભાવશાળી ચહેરા રહ્યા.એક તરફ કરુણાનિધિ પાંચ વખત મુખ્યમંત્રી બન્યા, જ્યારે બીજી તરફ જયલલિતા પણ અનેક વખત મુખ્યમંત્રી તરીકે સત્તામાં પરત ફર્યા. બંને વચ્ચેનો રાજકીય સંઘર્ષ ચૂંટણીથી લઈને કોર્ટરૂમ સુધી પહોંચ્યો અને તેની અસર સમગ્ર દેશે જોઈ.આજે બંને નેતાઓ હવે આ દુનિયામાં નથી, પરંતુ તેમની વચ્ચેની રાજકીય હરીફાઈ, ધરપકડો અને કાનૂની લડાઈઓ ભારતીય રાજકારણના સૌથી યાદગાર અને વિવાદાસ્પદ અધ્યાયોમાં સ્થાન ધરાવે છે. તેમની કહાની માત્ર બે નેતાઓની વ્યક્તિગત દુશ્મની નહીં, પરંતુ સત્તા, કાયદો અને લોકશાહી વચ્ચેના જટિલ સંબંધોને પણ ઉજાગર કરે છે.
