અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર ગંભીર સ્તરે પહોંચી ગયો છે. અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારે આરોપ લગાવ્યો છે કે પાકિસ્તાની સેનાએ અફઘાનિસ્તાનના પૂર્વીય વિસ્તારોમાં હવાઈ હુમલા કર્યા, જેમાં ઓછામાં ઓછા 13 લોકોના મોત થયા છે. મૃતકોમાં 11 નિર્દોષ બાળકો, એક મહિલા અને એક વૃદ્ધ વ્યક્તિનો સમાવેશ થાય છે.
હુમલામાં 14થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હોવાનું પણ જણાવવામાં આવ્યું છે.
આ ઘટનાએ બંને પડોશી દેશો વચ્ચે પહેલેથી જ તણાવપૂર્ણ બનેલા સંબંધોને વધુ જટિલ બનાવી દીધા છે. તાલિબાન પ્રશાસને હુમલાને અફઘાનિસ્તાનની સાર્વભૌમતા પર સીધો હુમલો ગણાવ્યો છે અને કડક પ્રતિક્રિયાની ચેતવણી આપી છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
અફઘાનિસ્તાનના સત્તાવાર પ્રવક્તાઓના જણાવ્યા અનુસાર પાકિસ્તાની વિમાનો દ્વારા ખોસ્ટ, કુનાર અને પક્તિકા પ્રાંતોના કેટલાક વિસ્તારોમાં હવાઈ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. હુમલાનો ભોગ સામાન્ય નાગરિકો બન્યા હોવાનું અફઘાનિસ્તાનનું કહેવું છે. તાલિબાન સરકારના પ્રવક્તા જબીહુલ્લાહ મુજાહિદે જણાવ્યું કે હુમલામાં 11 બાળકોના મોત થયા હતા, જ્યારે અનેક લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે.સ્થાનિક સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ હુમલા બાદ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ભય અને અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો. ઘાયલોને નજીકની હોસ્પિટલોમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા અને બચાવ કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી.
પાકિસ્તાન તરફથી હજુ સુધી સત્તાવાર પ્રતિસાદ નહીં
હુમલાના આરોપો બાદ પાકિસ્તાન તરફથી તાત્કાલિક કોઈ સત્તાવાર સ્વીકાર કે સ્પષ્ટતા સામે આવી નથી. જોકે અગાઉ પણ પાકિસ્તાન અનેક વખત દાવો કરતું આવ્યું છે કે અફઘાનિસ્તાનની અંદર છુપાયેલા આતંકી સંગઠનો, ખાસ કરીને તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP), પાકિસ્તાનમાં હુમલાઓ માટે જવાબદાર છે.પાકિસ્તાનનો આરોપ રહ્યો છે કે TTPના આતંકવાદીઓ અફઘાનિસ્તાનની જમીનનો ઉપયોગ કરીને પાકિસ્તાનમાં હુમલાઓ કરે છે. બીજી તરફ તાલિબાન સરકાર આ આરોપોને સતત નકારી કાઢતી આવી છે.
તાલિબાનનો કડક વિરોધ
તાલિબાન સરકારે આ હવાઈ હુમલાની કડક નિંદા કરી છે. અફઘાન અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે નિર્દોષ બાળકો અને નાગરિકોને નિશાન બનાવવું કોઈપણ રીતે સ્વીકાર્ય નથી.તાલિબાનના પ્રવક્તાઓએ ચેતવણી આપી છે કે જો પાકિસ્તાન આવા હુમલાઓ ચાલુ રાખશે તો તેના ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે. હુમલાને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા ,અફઘાનિસ્તાનની પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું ઉલ્લંઘન ગણાવવામાં આવ્યું છે.
બંને દેશો વચ્ચે અગાઉથી જ ચાલી રહ્યો છે તણાવ
ફેબ્રુઆરી 2026થી અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે અનેક સરહદી અથડામણો થઈ ચૂકી છે. બંને દેશો એકબીજા પર હુમલાઓ અને આતંકવાદીઓને આશ્રય આપવાના આરોપો લગાવતા રહ્યા છે. જ્યારે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં સરહદી વિસ્તારોમાં અનેક સૈન્ય કાર્યવાહી અને ગોળીબારની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે.રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ તણાવ હવે માત્ર સરહદી વિવાદ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ બંને દેશોના સુરક્ષા હિતો સાથે સીધો જોડાઈ ગયો છે.
બાળકોના મોતથી આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતા
હુમલામાં મોટી સંખ્યામાં બાળકોના મોતના અહેવાલો સામે આવતા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. માનવાધિકાર સંગઠનો અને વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓએ ઘટનાની સ્વતંત્ર તપાસની માંગ કરી છે.આ સાથે જ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કોઈ પણ સૈન્ય કાર્યવાહી દરમિયાન સામાન્ય નાગરિકો, ખાસ કરીને બાળકોના મોત ચિંતાજનક બાબત છે અને તેની પારદર્શક તપાસ થવી જરૂરી છે.
TTP મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં
આ સમગ્ર વિવાદના કેન્દ્રમાં તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) છે. પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી દાવો કરે છે કે TTPના આતંકવાદીઓ અફઘાનિસ્તાનમાં આશ્રય લઈને પાકિસ્તાનમાં હુમલાઓ કરે છે.તાજેતરના મહિનાઓમાં પાકિસ્તાનમાં સુરક્ષા દળો પર થયેલા અનેક હુમલાઓ બાદ ઇસ્લામાબાદે અફઘાનિસ્તાન સામે વધુ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. તાલિબાન સરકાર સતત કહે છે કે તે પોતાની જમીનનો ઉપયોગ કોઈપણ દેશ વિરુદ્ધ થવા દેશે નહીં.
સરહદી વિસ્તારોમાં વધતી અસ્થિરતા
ખોસ્ટ, કુનાર અને પક્તિકા જેવા વિસ્તારો લાંબા સમયથી સુરક્ષા દ્રષ્ટિએ સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. અહીં અનેક આતંકી સંગઠનોની હાજરી અંગે અગાઉ પણ અહેવાલો સામે આવ્યા છે.હુમલા બાદ સ્થાનિક લોકોમાં ભયનો માહોલ છે. અનેક પરિવારો પોતાના ઘરો છોડીને સુરક્ષિત સ્થળોએ જવાની તૈયારી કરી રહ્યા હોવાનું સ્થાનિક અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
રાજદ્વારી પ્રયાસોની જરૂર
વિશ્વભરના રાજકીય નિરીક્ષકોનું માનવું છે કે અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વધતો તણાવ સમગ્ર વિસ્તારની સ્થિરતા માટે ખતરો બની શકે છે. બંને દેશો પાસે પરમાણુ હથિયારો ન હોવા છતાં તેમની વચ્ચેનો લાંબો સરહદી વિસ્તાર અને આતંકવાદ સંબંધિત મુદ્દાઓ પરિસ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવે છે.નિષ્ણાતો માને છે કે બંને દેશોએ સૈન્ય કાર્યવાહી કરતાં રાજદ્વારી ચર્ચા અને સંવાદનો માર્ગ અપનાવવો જોઈએ.
હાલની સ્થિતિ
હાલ અફઘાનિસ્તાને પાકિસ્તાન પર હવાઈ હુમલાનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો છે, જ્યારે પાકિસ્તાન તરફથી હજુ સુધી સત્તાવાર પ્રતિસાદ આવ્યો નથી. 11 બાળકો સહિત 13 લોકોના મોતના દાવાએ સમગ્ર ઘટનાને વધુ ગંભીર બનાવી છે.
આગામી દિવસોમાં બંને દેશોની પ્રતિક્રિયા, આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને સંભવિત રાજદ્વારી પ્રયાસો પર સૌની નજર રહેશે. પરિસ્થિતિને સમયસર નિયંત્રિત નહીં કરવામાં આવે તો આ ઘટના અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન સંબંધોમાં વધુ એક મોટા સંકટનું કારણ બની શકે છે.
