ભારતમાં ઉડાન ભરી રહેલા લગભગ 96 બોઇંગ 737 મેક્સ વિમાનોને લઈને મહત્વની ટેકનિકલ માહિતી સામે આવી છે. વિમાન બનાવતી કંપનીએ તેના કેટલાક 737 વિમાનોમાં સોફ્ટવેર સાથે જોડાયેલી ખામી શોધી કાઢી છે. આ ખામી ખાસ કરીને લેન્ડિંગ દરમિયાન મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. જો વિમાન લેન્ડિંગનો પહેલો પ્રયાસ સફળ ન થાય અને પાયલટે ફરી લેન્ડિંગ માટે પ્રયાસ કરવો પડે, તો આવી સ્થિતિમાં ઓટોમેટેડ ફ્લાઇટ ગાઇડન્સ સિસ્ટમ અચાનક બંધ થઈ શકે છે. કંપની દ્વારા આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે સોફ્ટવેર અપડેટ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે, ત્યાં સુધી પાયલટોને કેટલીક વધારાની સાવચેતી રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. કંપનીએ ગયા મહિને જ 737 વિમાનનું સંચાલન કરતી એરલાઇન્સને આ ટેકનિકલ ખામી અંગે જાણ કરી હતી. એરલાઇન્સને સલામત લેન્ડિંગ માટે નક્કી કરેલી પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવા અને જો લેન્ડિંગનો પહેલો પ્રયાસ નિષ્ફળ જાય એટલે કે મિસ્ડ એપ્રોચ થાય તો જરૂરી પ્રક્રિયા મુજબ સિસ્ટમને રિસેટ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
ભારતમાં આ ખામીથી સંબંધિત વિમાનોનું સંચાલન કરતી બે મુખ્ય એરલાઇન્સમાં એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ અને આકાસા એરનો સમાવેશ થાય છે. બંને એરલાઇન્સ પાસે મળીને આશરે 96 બોઇંગ 737 મેક્સ વિમાનો છે. તેમાં એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ પાસે 53 અને આકાસા એર પાસે 43 બોઇંગ 737 મેક્સ વિમાનો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આકાસા એરે જણાવ્યું છે કે તે આ મામલે બોઇંગ સાથે સતત સંપર્ક અને સંકલનમાં છે. એરલાઇનના જણાવ્યા પ્રમાણે તેની તમામ ફ્લાઇટ્સ હાલ લાગુ નિયમો અને સુરક્ષા પ્રક્રિયાઓ અનુસાર સંચાલિત થઈ રહી છે. એટલે હાલમાં મુસાફરો માટે ફ્લાઇટ સંચાલન ચાલુ છે, પરંતુ ટેકનિકલ ખામીના કાયમી ઉકેલ માટે સોફ્ટવેર અપડેટની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે.
આ સમસ્યા માત્ર ભારત પૂરતી મર્યાદિત નથી. દુનિયાભરમાં બોઇંગે 2,400થી વધુ 737 મેક્સ વિમાનો વેચ્યાં છે. તેથી સોફ્ટવેરની આ ખામી સામે આવ્યા બાદ અન્ય દેશોમાં આ પ્રકારના વિમાનોનું સંચાલન કરતી એરલાઇન્સને પણ જરૂરી સાવચેતી રાખવા અને કંપની દ્વારા આપવામાં આવેલી પ્રક્રિયાનું પાલન કરવા જણાવાયું છે. આ ખામીનો સંબંધ મુખ્યત્વે એવી સ્થિતિ સાથે છે જ્યારે વિમાન લેન્ડિંગનો પહેલો પ્રયાસ સફળ ન થાય. આવી સ્થિતિને ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં મિસ્ડ એપ્રોચ કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે પાયલટને લેન્ડિંગ અટકાવીને ફરી ઊંચાઈ મેળવવી પડે છે અને ત્યારબાદ બીજી વખત લેન્ડિંગનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. સામે આવેલી સોફ્ટવેર સમસ્યામાં આવા બીજા પ્રયાસ દરમિયાન ઓટોમેટેડ ફ્લાઇટ ગાઇડન્સ સિસ્ટમ અચાનક બંધ થઈ શકે છે. આ કારણે કંપનીએ પાયલટોને નક્કી કરેલી સલામતી પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવાની ખાસ સૂચના આપી છે.
દરમિયાન, ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં અન્ય એક વિમાન નિર્માતા કંપનીના વિમાનોને લઈને પણ ગુણવત્તા સંબંધિત સમસ્યા સામે આવી છે. એરબસના A321 નીઓ વિમાનોના ફ્યુઝલેજના બહારના કોટિંગમાં ગુણવત્તા સંબંધિત ખામી જોવા મળી છે. આ સમસ્યાથી ભારતમાં ઈન્ડિગોના આશરે એક ડઝન વિમાનો પ્રભાવિત થયા હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. ભારતમાં ઈન્ડિગો અને એર ઈન્ડિયા પાસે મળીને A321 નીઓ શ્રેણીના આશરે 190 વિમાનો હોવાનું જણાવાયું છે. એટલે બોઇંગ 737 મેક્સની સોફ્ટવેર સમસ્યા અને એરબસ A321 નીઓના કોટિંગ સંબંધિત મુદ્દાઓને કારણે હાલ ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં વિમાનોની ટેકનિકલ તપાસ અને જાળવણીનું મહત્વ વધુ ચર્ચામાં આવ્યું છે. હાલ બોઇંગ દ્વારા 737 મેક્સમાં સામે આવેલી સોફ્ટવેર ખામી માટે કાયમી ઉકેલ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. ત્યાં સુધી એરલાઇન્સ અને પાયલટોને આપવામાં આવેલી સાવચેતીની પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવાનું રહેશે. ભારતમાં આ શ્રેણીના લગભગ 96 વિમાનો કાર્યરત હોવાથી કંપનીના આગામી સોફ્ટવેર અપડેટ પર એરલાઇન્સની નજર રહેશે.
