બાંગ્લાદેશ ક્રિકેટ બોર્ડે ઘરેલુ ક્રિકેટમાં નવો પ્રયોગ કરતાં ‘ડૉમેસ્ટિક 3’ એટલે કે ‘D3’ ટ્રોફી લોન્ચ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ ટુર્નામેન્ટની ખાસ વાત એ છે કે તેમાં માત્ર એક જ ફોર્મેટની ક્રિકેટ નહીં રમાય, પરંતુ એક જ ફ્રેન્ચાઈઝી સિસ્ટમ હેઠળ ત્રણેય ફોર્મેટ એટલે કે T20, ફર્સ્ટ-ક્લાસ અને લિસ્ટ-A ક્રિકેટ રમાડવામાં આવશે. બાંગ્લાદેશ ક્રિકેટમાં આ પ્રકારની ફ્રેન્ચાઈઝી આધારિત સ્પર્ધા પહેલીવાર જોવા મળશે. D3 ટ્રોફીની શરૂઆત 2026-27ની ઘરેલુ સિઝનથી થવાની છે. આ ટુર્નામેન્ટ માટે છ ફ્રેન્ચાઈઝીઓ તૈયાર કરવામાં આવી છે અને દરેક ફ્રેન્ચાઈઝી સાથે ત્રણ વર્ષનો કરાર કરવામાં આવશે. દરેક ટીમને એક જ સિઝનમાં ત્રણ અલગ-અલગ ક્રિકેટ ટુર્નામેન્ટમાં રમવાની તક મળશે. આ રીતે ખેલાડીઓ અને ટીમોને T20ની ઝડપી ક્રિકેટથી લઈને ફર્સ્ટ-ક્લાસ અને વન-ડે ક્રિકેટ સુધી ત્રણેય ફોર્મેટમાં પોતાની ક્ષમતા બતાવવાની તક મળશે.
આ ટુર્નામેન્ટની શરૂઆત T20 સ્પર્ધાથી કરવાની યોજના છે. તેની શરૂઆત 15 ડિસેમ્બરથી થવાની શક્યતા છે. ત્યારબાદ જાન્યુઆરીમાં ફર્સ્ટ-ક્લાસ ક્રિકેટની સ્પર્ધા રમાશે, જ્યારે મે મહિનામાં લિસ્ટ-A એટલે કે વન-ડે ફોર્મેટની મેચોનું આયોજન કરવામાં આવશે. સમગ્ર D3 સિઝન ડિસેમ્બરથી મે સુધી ચાલે તેવી યોજના બનાવવામાં આવી છે. આ નવી ટુર્નામેન્ટ પાછળનો મુખ્ય હેતુ બાંગ્લાદેશના ઘરેલુ ક્રિકેટને વધુ આકર્ષક બનાવવાનો છે. બોર્ડના પ્રમુખ તમીમ ઈકબાલે જણાવ્યું છે કે D3 દ્વારા દેશના ડોમેસ્ટિક ક્રિકેટમાં ફરી રંગ લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ફ્રેન્ચાઈઝી આધારિત મોડલથી ખેલાડીઓ, દર્શકો અને સ્પોન્સર્સને ઘરેલુ ક્રિકેટ સાથે વધુ જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
D3 માટે છ કંપનીઓએ ફ્રેન્ચાઈઝી ખરીદી છે. બાંગ્લાદેશની જૂની સ્પોન્સર કંપની વોલ્ટોને એક ટીમની માલિકી મેળવી છે. આ ઉપરાંત એક્મે લેબોરેટરીઝ, ACE બ્લૂ સ્ટાર, સિટીઝન્સ બેંક, સેવન રિંગ્સ સિમેન્ટ અને ફોર્ચ્યુન ગ્રુપ પણ અલગ-અલગ ફ્રેન્ચાઈઝીના માલિક બન્યા છે. મળતી માહિતી મુજબ, દરેક ફ્રેન્ચાઈઝી પાસેથી એક સિઝન માટે બોર્ડને આશરે 2.5 કરોડ બાંગ્લાદેશી ટકાની ફી લેવામાં આવશે. આ રકમમાં મેચ ફીનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. D3માં માત્ર ટીમો બનાવવામાં આવશે એટલું જ નહીં, પરંતુ કોચિંગ અને ખેલાડીઓની પસંદગી માટે પણ ફ્રેન્ચાઈઝી સિસ્ટમ અપનાવવામાં આવશે. ટીમ મેનેજમેન્ટની પસંદગી માટે આ અઠવાડિયાના અંતમાં ડ્રાફ્ટ યોજાવાનો છે. આ ડ્રાફ્ટમાં ફ્રેન્ચાઈઝીઓને પોતાની ટીમ માટે કોચ પસંદ કરવાની તક મળશે. ત્યારબાદ આગામી મહિને ખેલાડીઓનો ડ્રાફ્ટ યોજાશે.
ખેલાડીઓના ડ્રાફ્ટમાં દરેક ફ્રેન્ચાઈઝીએ કુલ 23 ક્રિકેટરોની પસંદગી કરવાની રહેશે. આ ખેલાડીઓ ત્રણેય ફોર્મેટને ધ્યાનમાં રાખીને પસંદ કરવામાં આવશે. એટલે કે ટીમ મેનેજમેન્ટ માટે માત્ર T20માં સારું પ્રદર્શન કરનાર ખેલાડીઓ પૂરતા નહીં હોય, પરંતુ ફર્સ્ટ-ક્લાસ અને વન-ડે ક્રિકેટમાં પણ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે તેવા ખેલાડીઓની પસંદગી કરવી પડશે. બોર્ડે છ ફ્રેન્ચાઈઝી માટે આઈકન ખેલાડીઓના નામ પણ જાહેર કરી દીધા છે. વોલ્ટોન ટીમ સાથે મહેદી હસન મિરાજ, ફોર્ચ્યુન ગ્રુપ સાથે તૌહીદ હ્રિદોય, એક્મે લેબોરેટરીઝ સાથે મોસદ્દેક હુસૈન, સેવન રિંગ્સ સિમેન્ટ સાથે મુશફિકુર રહીમ, ACE બ્લૂ સ્ટાર સાથે નુરુલ હસન અને સિટીઝન્સ બેંક સાથે મોહમ્મદ નઈમને આઈકન ખેલાડી બનાવવામાં આવ્યા છે.
D3માં બાંગ્લાદેશની હાલની ઘરેલુ ક્રિકેટ સ્પર્ધાઓને પણ જોડવામાં આવી રહી છે. બાંગ્લાદેશ ક્રિકેટ લીગની ફર્સ્ટ-ક્લાસ અને લિસ્ટ-A સ્પર્ધાઓ ઉપરાંત નેશનલ ક્રિકેટ લીગની T20 સ્પર્ધા પણ આ સમગ્ર D3 માળખાનો ભાગ બનશે. એટલે ખેલાડીઓ માટે ત્રણેય ફોર્મેટમાં સતત ક્રિકેટ રમવાનો માર્ગ તૈયાર થશે. આ મોડલનો એક મોટો ફાયદો એ પણ હોઈ શકે છે કે એક જ ફ્રેન્ચાઈઝી સાથે જોડાયેલા ખેલાડીઓ સમગ્ર સિઝન દરમિયાન અલગ-અલગ ફોર્મેટમાં સાથે રહી શકે. તેનાથી ટીમ મેનેજમેન્ટને ખેલાડીઓની ક્ષમતા અલગ-અલગ પરિસ્થિતિમાં ચકાસવાની તક મળશે. સાથે જ યુવા ક્રિકેટરોને અનુભવી ખેલાડીઓ સાથે રમવાનો અને ત્રણેય ફોર્મેટની ક્રિકેટ સમજવાનો અનુભવ મળી શકે છે.
બાંગ્લાદેશમાં T20 ક્રિકેટની લોકપ્રિયતા પહેલેથી જ છે, પરંતુ ફર્સ્ટ-ક્લાસ અને લિસ્ટ-A ઘરેલુ ક્રિકેટને વધુ દર્શકો અને વ્યાપારી રસ મળે તે માટે નવા મોડલની જરૂરિયાત અનુભવાઈ રહી હતી. D3 દ્વારા આ બંને પાસાંને એક જ ફ્રેન્ચાઈઝી માળખામાં લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. હવે આગામી તબક્કામાં કોચ અને ખેલાડીઓની પસંદગી બાદ ફ્રેન્ચાઈઝી ટીમોનું સંપૂર્ણ સ્વરૂપ સામે આવશે. ડિસેમ્બરમાં T20 સ્પર્ધાથી D3ની શરૂઆત થશે અને ત્યારબાદ ફર્સ્ટ-ક્લાસ તથા વન-ડે ફોર્મેટની મેચો યોજાશે. જો આ મોડલ સફળ રહે છે, તો બાંગ્લાદેશના ઘરેલુ ક્રિકેટમાં ત્રણેય ફોર્મેટને એક જ ફ્રેન્ચાઈઝી સિસ્ટમ હેઠળ જોડવાનો આ પ્રયોગ લાંબા ગાળે મહત્વનો ફેરફાર બની શકે છે.
