નેપાળમાં આવેલા ભયંકર પૂર અને વિનાશ વચ્ચે જ્યાં પથ્થરો, ઘરો અને પુલો માચીસની જેમ વહી ગયા હતા ત્યા એક ગ્રીન હાઉસ કાટમાળથી ઘેરાયેલું ચમત્કારિક રીતે અકબંધ હતું. આસપાસના વિનાશ અને જાનહાનિ વચ્ચે અંદરના લોકો સુરક્ષિત રીતે બચી ગયા. આ ઘરનો એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહ્યો છે; જ્યારે કેટલાક તેના બચવાને માત્ર સંયોગ ગણાવે છે, તો કેટલાક એન્જિનિયરની કુશળતાને શ્રેય આપે છે.
અહેવાલો સૂચવે છે કે ઘર મુખ્ય પૂર પ્રવાહ અને સૌથી ઝડપી વહેતી ચેનલથી થોડું દૂર આવેલું હતું; તેની આસપાસ કાદવ અને કાટમાળના સંચયથી પાણીનો માર્ગ બદલાઈ ગયો, જેનાથી ગ્રીન હાઉસ નુકસાનથી બચી શક્યું.
પથ્થર ચણતરથી બનેલા ઘરો
‘આર્કિટેક્ચર પ્રેઝન્ટેશન’ X (અગાઉ ટ્વિટર) એકાઉન્ટ પર શેર કરેલી માહિતી અનુસાર નેપાળની હિમાલયની ખીણોમાં મોટાભાગના ઘરો પ્રબલિત કોંક્રિટ ફ્રેમ વિના પથ્થરના ચણતરનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે. પરિણામે ભૂસ્ખલન, કાટમાળ અથવા પાણીના બાજુના દબાણને કારણે તેઓ અંદરની તરફ તૂટી પડે છે.
જ્યારે પ્રમાણભૂત ઘર ડિઝાઇન ઊભી ભાર સહન કરી શકે છે ત્યારે આવા માળખા ઘણીવાર બાજુના દબાણ હેઠળ અંદરની તરફ તૂટી પડે છે. જોકે આ ચોક્કસ ઘર પ્રબલિત કોંક્રિટ ફ્રેમવર્ક પર બનાવવામાં આવ્યું હતું.
બીમ અને પાયાને એકસાથે બાંધવા માટે સતત સ્ટીલના સળિયાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો, જેનાથી એક અતૂટ, મજબૂત માળખું બનાવવામાં આવતું હતું. જ્યારે માટી અને પાણીની એક વિશાળ દિવાલ ઘર પર અથડાય છે ત્યારે આ પ્રબલિત ફ્રેમવર્ક બાજુના બળને શોષી લે છે અને તેને સુરક્ષિત રીતે નીચેની જમીન પર સ્થાનાંતરિત કરે છે.
ઘરના કોમ્પેક્ટ આકારને કારણે પાણી અને કાટમાળનો પ્રવાહી સમૂહ બે ભાગમાં વિભાજીત થઈ જાય છે, જે માળખાની બંને બાજુથી વહે છે. શરૂઆતમાં ઘરની આસપાસ એકઠી થયેલી માટી એક કુદરતી ઢોળાવ બનાવે છે, જેણે પાછળથી આવનારા કાટમાળ અને પાણીના મોજાને માળખાથી દૂર વાળ્યા હતા. પાણી અને કાટમાળનો પ્રવાહ તેના પર સીધો નિર્દેશિત ન હોવાથી ઘર સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહ્યું.
મજબૂત માળખું કેવી રીતે બને છે?
અહીં એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ફક્ત કોંક્રિટ રેડવાથી ઘર મજબૂત બનતું નથી. જ્યારે કોંક્રિટ સંકુચિત બળોનો સામનો કરવામાં મજબૂત હોય છે ત્યારે સ્ટીલ રિઇન્ફોર્સમેન્ટ બાર તાણ અને બેન્ડિંગ તાણને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી બંનેનો ઉપયોગ સંયોજનમાં થવો જોઈએ.
આ ખાતરી કરે છે કે જો બાહ્ય પાણી અથવા કાટમાળનું દબાણ લાગુ કરવામાં આવે છે તો મજબૂત માળખું તે બળને એક જ દિવાલ પર કેન્દ્રિત કરવાને બદલે બધી બાજુઓ પર વિતરિત કરે છે
