NEET પરીક્ષામાં કથિત ગેરરીતિઓ અને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારાની માંગ સાથે દિલ્હીના જંતર-મંતર પર 28 જૂનથી આમરણ ઉપવાસ પર બેઠેલા સામાજિક કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકની તબિયતને લઈને ચિંતા વધી રહી છે. લાંબા સમયથી ચાલુ ઉપવાસના કારણે તેમની શારીરિક સ્થિતિ સતત નબળી પડી રહી છે. શનિવારે દિલ્હી પોલીસે તેમની બગડતી તબિયતને ધ્યાનમાં રાખીને તેમને સફદરજંગ હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા હતા. હવે હોસ્પિટલ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજા હેલ્થ બુલેટિનમાં જણાવાયું છે કે તેમના શરીરમાં ડિહાઇડ્રેશન એટલે કે પાણીની ગંભીર અછતના સ્પષ્ટ લક્ષણો જોવા મળી રહ્યા છે. જોકે, ડોક્ટરોની વારંવારની સમજાવટ છતાં સોનમ વાંગચુક અને તેમના પરિવારે કોઈપણ પ્રકારની સારવાર સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
રવિવારે સવારે 8:30 વાગ્યે જાહેર કરાયેલા મેડિકલ અપડેટ અનુસાર, સોનમ વાંગચુક હાલ સંપૂર્ણ હોશમાં છે અને તેમની પલ્સ રેટ, બ્લડ પ્રેશર તેમજ શરીરમાં ઓક્સિજનનું સ્તર સામાન્ય મર્યાદામાં નોંધાયું છે. જોકે, સતત 21 દિવસથી ચાલતા કઠોર ઉપવાસને કારણે તેમના શરીરમાં અનેક પ્રકારના બાયોકેમિકલ ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. હોસ્પિટલના ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે લાંબા સમય સુધી માત્ર મર્યાદિત પ્રવાહી પર રહેવાને કારણે શરીરમાં પાણી અને જરૂરી ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનું પ્રમાણ ઘટી ગયું છે, જેના કારણે ગંભીર તબીબી જટિલતાઓ ઊભી થઈ શકે છે.
સફદરજંગ હોસ્પિટલ અને અખિલ ભારતીય આયુર્વિજ્ઞાન સંસ્થા (AIIMS)ના નિષ્ણાત ડોક્ટરોની સંયુક્ત ટીમ સતત તેમની દેખરેખ રાખી રહી છે. નિષ્ણાતોએ વાંગચુકને તાત્કાલિક ઇન્ટ્રાવેનસ (IV) ફ્લુઇડ્સ એટલે કે બાટલા મારફતે પ્રવાહી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ થેરાપી આપવાની ભલામણ કરી છે. ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે જો સમયસર શરીરમાં જરૂરી પ્રવાહી અને ક્ષારનું પ્રમાણ પુનઃસ્થાપિત નહીં કરવામાં આવે તો કિડની, હૃદય અને અન્ય મહત્વના અંગો પર ગંભીર અસર થઈ શકે છે. હોસ્પિટલના મેડિકલ બુલેટિનમાં પણ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે સારવારમાં વધુ વિલંબ તેમની સ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે.
જોકે, હોસ્પિટલ તંત્રના તમામ પ્રયાસો છતાં સોનમ વાંગચુક પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહ્યા છે. તેમણે કોઈપણ પ્રકારની દવાઓ, IV ફ્લુઇડ્સ અથવા અન્ય મેડિકલ હસ્તક્ષેપ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો છે. પરિવાર પણ તેમના આ નિર્ણય સાથે ઉભો છે. વાંગચુકની પત્ની ગીતાંજલિ જે. આંગમોએ જણાવ્યું છે કે પરિવારની સ્પષ્ટ માંગ છે કે લાંબા સમયથી વાંગચુકની તબિયત સંભાળતા તેમના અંગત ડોક્ટરોની સત્તાવાર સલાહ અને મંજૂરી વિના તેમને કોઈપણ પ્રકારની સારવાર આપવામાં ન આવે. તેમણે કહ્યું કે હોસ્પિટલમાં ચાલતી સારવાર પ્રક્રિયામાં તેમના વિશ્વાસપાત્ર તબીબોની સલાહને પ્રાથમિકતા મળવી જોઈએ.
પરિવારના આ વલણને કારણે હાલ હોસ્પિટલ તંત્ર અને પરિવાર વચ્ચે મતભેદની સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. એક તરફ ડોક્ટરો તાત્કાલિક સારવારને જરૂરી ગણાવી રહ્યા છે તો બીજી તરફ પરિવાર પોતાના ડોક્ટરોની સલાહ વિના કોઈ પગલું ભરવા તૈયાર નથી. આ કારણસર હોસ્પિટલમાં મેડિકલ ટીમ સતત પરિવાર સાથે ચર્ચા કરી રહી છે જેથી વાંગચુકની સારવાર શરૂ થઈ શકે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ દિલ્હી હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ સામે આવ્યો છે. અગાઉ હાઈકોર્ટે વહીવટી તંત્રને સોનમ વાંગચુકના આરોગ્ય પર સતત નજર રાખવા અને તેમની નિયમિત તબીબી તપાસ સુનિશ્ચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. ત્યારબાદ તેમની તબિયત વધુ બગડતાં દિલ્હી પોલીસે તેમને જંતર-મંતર પરથી સફદરજંગ હોસ્પિટલમાં ખસેડ્યા હતા. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું સંપૂર્ણપણે તેમના જીવનની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યું છે.
બીજી તરફ આંદોલનકારીઓ સરકારની કાર્યવાહી સામે સતત વિરોધ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. વાંગચુકના સમર્થકોનો આરોપ છે કે તેમને તેમની ઇચ્છા વિરુદ્ધ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે અને આ લોકશાહી અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે. વાંગચુકના પત્નીએ પણ અગાઉ સારવારમાં પારદર્શિતાનો અભાવ હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો અને ખાનગી હોસ્પિટલમાં ખસેડવાની માંગ સાથે અદાલતનો દરવાજો ખટખટાવ્યો હતો. જોકે દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ માંગને ફગાવી દીધી હતી અને સરકારના નિર્ણયને કાયદેસર ગણાવ્યો હતો.
સોનમ વાંગચુકનું આંદોલન હાલમાં માત્ર તેમના આરોગ્ય પૂરતું મર્યાદિત રહ્યું નથી, પરંતુ તે દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારા અને NEET પરીક્ષામાં કથિત ગેરરીતિઓ સામેના વિરોધનું મોટું પ્રતિક બની ગયું છે. કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના નેતૃત્વમાં અને AISA સહિતના વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનોના સમર્થન સાથે ચાલી રહેલા આ આંદોલનમાં NEET વિવાદના કારણે વિદ્યાર્થીઓના થયેલા મોત માટે જવાબદારી નક્કી કરવાની અને કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે.
વાંગચુકને હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા બાદ CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ સરકાર અને પોલીસ પર ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે આંદોલનને દબાવવા માટે સરકાર તંત્રનો ઉપયોગ કરી રહી છે અને લોકશાહી વિરોધને કમજોર કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે જો સરકાર પોતાની નીતિમાં ફેરફાર નહીં કરે તો આગામી દિવસોમાં આંદોલન વધુ ઉગ્ર બનાવવામાં આવશે. હાલ સોનમ વાંગચુકની તબિયત પર સમગ્ર દેશની નજર છે. ડોક્ટરો સતત તેમની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરી રહ્યા છે, જ્યારે પરિવાર પોતાના વલણ પર અડગ છે. હવે આગામી દિવસોમાં વાંગચુક સારવાર સ્વીકારશે કે નહીં અને અદાલતમાં થનારી આગામી સુનાવણીમાં શું નિર્ણય આવશે તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે.
