ડિજિટલ યુગમાં ટેક્નોલોજી જેટલી ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, એટલી જ ઝડપથી સાયબર ગુનેગારો પણ નવા-નવા ઠગાઈના રસ્તા શોધી રહ્યા છે. હવે સાયબર ક્રિમિનલ્સે એવો નવો પેંતરો અપનાવ્યો છે જેમાં પીડિતને શરૂઆતમાં કંઈપણ શંકા જતી નથી. માત્ર સ્માર્ટફોન થોડો ગરમ થવા લાગે છે, મોબાઇલની બેટરી ઝડપથી ખૂટવા લાગે છે અને પછી થોડા જ સમયમાં બેંક ખાતામાંથી રૂપિયા ગાયબ થઈ જાય છે. તેમજ સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પ્રકારની ઠગાઈમાં ગુનેગારો મોબાઇલમાં ખતરનાક એપ્લિકેશન, માલવેર અથવા રિમોટ એક્સેસ સોફ્ટવેર ઇન્સ્ટોલ કરાવીને યુઝરના ફોન પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવી લે છે. ત્યારબાદ તેઓ બેંકિંગ એપ, OTP, પાસવર્ડ અને વ્યક્તિગત માહિતી મેળવી ખાતામાંથી રૂપિયા ઉડાવી લે છે.
શું છે સાયબર ઠગાઈનો આ નવો મોડસ ઓપરેન્ડી?
સાયબર ઠગો હવે સીધા ફોન કરીને OTP માંગતા નથી. તેના બદલે તેઓ વધુ ટેક્નિકલ અને ખતરનાક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
ઠગો સામાન્ય રીતે નીચેના રસ્તાઓ અપનાવે છે:
નકલી એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરાવવી
WhatsApp અથવા SMS દ્વારા ખતરનાક લિંક મોકલવી
KYC અપડેટ, બેંક વેરિફિકેશન અથવા ઇનામ જીત્યાનો બહાનો બનાવવો
સ્ક્રીન શેરિંગ એપ ઇન્સ્ટોલ કરાવવી
રિમોટ એક્સેસ સોફ્ટવેર દ્વારા ફોન કંટ્રોલ કરવો
એકવાર યુઝર આવી એપ ઇન્સ્ટોલ કરી દે પછી સાયબર ગુનેગારો ફોનની અંદરની ઘણી માહિતી સુધી પહોંચી શકે છે.
સ્માર્ટફોન ગરમ કેમ થવા લાગે છે?
ઘણા કિસ્સાઓમાં પીડિતોએ જણાવ્યું કે ફોન અચાનક અસામાન્ય રીતે ગરમ થવા લાગ્યો હતો.
સાયબર નિષ્ણાતો અનુસાર તેનું મુખ્ય કારણ છે:
બેકગ્રાઉન્ડમાં સતત ચાલતું માલવેર
રિમોટ કંટ્રોલ એપ્લિકેશન
ગુપ્ત રીતે ડેટા ટ્રાન્સફર
સતત સ્ક્રીન મોનીટરીંગ
બેંકિંગ અને મેસેજિંગ એપ પર નજર
આ તમામ પ્રવૃત્તિઓ ફોનના પ્રોસેસર પર વધારાનો ભાર મૂકે છે, જેના કારણે મોબાઇલ ગરમ થવા લાગે છે.
બેટરી ઝડપથી ખૂટવી પણ હોઈ શકે છે ચેતવણી
જો તમારો ફોન:
સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ રહે
બેટરી ઝડપથી ખાલી થાય
ઇન્ટરનેટ ડેટાનો વપરાશ વધે
ફોન ધીમો પડી જાય
અજાણી એપ્સ દેખાવા લાગે
તો તે સંભવિત સાયબર હુમલાની નિશાની હોઈ શકે છે.ઘણા લોકો આ બાબતોને સામાન્ય ટેક્નિકલ સમસ્યા માનીને અવગણી દે છે અને આ જ ઠગો માટે સૌથી મોટો ફાયદો બને છે.
કેવી રીતે ખાલી થાય છે બેંક ખાતું?
એકવાર ફોન હેકર્સના નિયંત્રણમાં આવી જાય પછી તેઓ નીચેની માહિતી મેળવી શકે છે:
બેંકિંગ એપની વિગતો
OTP મેસેજ
UPI PIN
ATM કાર્ડ માહિતી
ઇન્ટરનેટ બેંકિંગ પાસવર્ડ
ઈમેલ એકાઉન્ટ
કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો ગુનેગારો સ્ક્રીન રેકોર્ડિંગ દ્વારા યુઝર શું ટાઇપ કરી રહ્યો છે તે પણ જોઈ શકે છે.
આ માહિતી મળ્યા બાદ તેઓ બેંક ખાતામાંથી પૈસા ટ્રાન્સફર કરી દે છે.
રિમોટ એક્સેસ એપ્સથી સૌથી વધુ ખતરો
સાયબર ક્રાઇમ સેલના અધિકારીઓ મુજબ હાલમાં સૌથી વધુ ઠગાઈ રિમોટ એક્સેસ એપ્સ દ્વારા થઈ રહી છે.
આ એપ્સ ઇન્સ્ટોલ થયા બાદ ઠગો:
ફોનની સ્ક્રીન જોઈ શકે છે
મોબાઇલ ઓપરેટ કરી શકે છે
ફાઇલ્સ એક્સેસ કરી શકે છે
OTP વાંચી શકે છે
ઘણા યુઝર્સને ખબર પણ પડતી નથી કે તેઓ પોતાના ફોનનું નિયંત્રણ કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિને આપી રહ્યા છે.
ઠગો કયા બહાના બનાવે છે?
સાયબર ગુનેગારો સામાન્ય રીતે નીચેના બહાના વાપરે છે:
બેંક KYC અપડેટ
“તમારું ખાતું બંધ થઈ જશે, તરત KYC અપડેટ કરો.”
વીજળી બિલ
“તમારું વીજળી કનેક્શન કાપી નાખવામાં આવશે.”
PAN-Aadhaar લિંક
“તમારો PAN બ્લોક થઈ જશે.”
કુરિયર ડિલિવરી
“તમારું પાર્સલ અટકી ગયું છે.”
લોન મંજૂરી
“તમારી લોન મંજૂર થઈ ગઈ છે.”
આવા મેસેજ મળ્યા પછી ઘણા લોકો ઉતાવળમાં લિંક પર ક્લિક કરી દે છે.
સોશિયલ મીડિયા દ્વારા પણ ફેલાય છે ફ્રોડ
સાયબર ઠગો હવે માત્ર SMS કે કોલ સુધી મર્યાદિત નથી.
તેઓ:
WhatsApp
Telegram
Facebook
Instagram
X (Twitter)
પર પણ સક્રિય છે.
નકલી ઓફરો, ગિફ્ટ, રોકાણ યોજના અને સરકારી યોજનાઓના નામે લોકોને ફસાવવામાં આવે છે.
કયા લોકો સૌથી વધુ શિકાર બને છે?સાયબર નિષ્ણાતો મુજબ નીચેના લોકો સૌથી વધુ જોખમમાં હોય છે:
વરિષ્ઠ નાગરિકો
નવા સ્માર્ટફોન યુઝર્સ
ઓનલાઈન બેંકિંગ વાપરનારા લોકો
ડિજિટલ પેમેન્ટનો વધુ ઉપયોગ કરનારા લોકો,નાના વેપારીઓ
પરંતુ હવે યુવાનો પણ મોટી સંખ્યામાં આવા ફ્રોડનો ભોગ બની રહ્યા છે.
જો ફોન ગરમ થાય તો શું કરવું?
જો ફોન અચાનક અસામાન્ય રીતે ગરમ થવા લાગે તો:
- અજાણી એપ્સ ચકાસો
Settingsમાં જઈને ઇન્સ્ટોલ થયેલી એપ્સ તપાસો. - બેકગ્રાઉન્ડ એક્ટિવિટી તપાસો
કઈ એપ સૌથી વધુ બેટરી અને ડેટા વાપરે છે તે જુઓ. - બેંકિંગ એપ્સ તાત્કાલિક ચકાસો
ખાતામાં કોઈ શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન થયું છે કે નહીં તે તપાસો. - ઇન્ટરનેટ બંધ કરો
શંકા હોય તો તરત મોબાઇલ ડેટા અને Wi-Fi બંધ કરો. - પાસવર્ડ બદલો
બેંકિંગ, ઈમેલ અને સોશિયલ મીડિયા પાસવર્ડ તરત બદલો. - ખાતામાંથી રૂપિયા કપાઈ જાય તો શું કરવું?
જો પૈસા કપાઈ ગયા હોય તો:
તરત બેંકને જાણ કરો
UPI અને કાર્ડ બ્લોક કરાવો
1930 સાયબર હેલ્પલાઇન પર ફોન કરો
cybercrime.gov.in� પર ફરિયાદ નોંધાવો
નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ કરો
ઝડપી કાર્યવાહી કરવાથી ઘણા કિસ્સાઓમાં રૂપિયા રિકવર થવાની શક્યતા રહે છે. - સાયબર સુરક્ષા માટે મહત્વની સલાહ
ક્યારેય ન કરો
❌ અજાણી લિંક પર ક્લિક
❌ અજાણી APK ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ
❌ OTP શેર
❌ UPI PIN શેર
❌ સ્ક્રીન શેરિંગ એપ ઇન્સ્ટોલ
હંમેશા કરો
✅ અધિકૃત App Storeમાંથી જ એપ ડાઉનલોડ કરો
✅ Two-Factor Authentication ચાલુ રાખો
✅ ફોન અપડેટ રાખો
✅ એન્ટીવાયરસ ઉપયોગ કરો
✅ બેંક એલર્ટ ચાલુ રાખો - નિષ્ણાતોનું કહેવું શું છે?
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હવે ઠગાઈ માત્ર ફોન કોલ સુધી મર્યાદિત નથી રહી. માલવેર આધારિત હુમલાઓ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. ઘણીવાર પીડિતને ખબર પણ પડતી નથી કે તેનો ફોન હેક થઈ ગયો છે.
ફોનનું અચાનક ગરમ થવું, બેટરી ઝડપથી ખાલી થવી અને ડેટા વપરાશ વધવો જેવા સંકેતોને ગંભીરતાથી લેવા જોઈએ. - સાયબર ઠગાઈ હવે વધુ આધુનિક અને ટેક્નિકલ બની ગઈ છે. સ્માર્ટફોન ગરમ થવો માત્ર હાર્ડવેરની સમસ્યા જ હોય એવું જરૂરી નથી; કેટલીકવાર તે સાયબર હુમલાનો પ્રથમ સંકેત પણ હોઈ શકે છે. સાવચેતી ન રાખવામાં આવે તો થોડા જ મિનિટોમાં બેંક ખાતું ખાલી થઈ શકે છે.ડિજિટલ યુગમાં સૌથી મોટી સુરક્ષા કોઈ સોફ્ટવેર નહીં, પરંતુ તમારી જાગૃતિ છે. અજાણી લિંક, અજાણી એપ અને અજાણ્યા કોલથી સાવચેત રહો, કારણ કે એક નાની ભૂલ તમારી આખી જીવનભરની બચતને જોખમમાં મૂકી શકે છે.
