અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારત સાથેના વેપાર સંબંધો પર ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે લાંબા સમયથી ભારતે અમેરિકા પર ઊંચા ટેરિફ લાદ્યા હતા અને પરિસ્થિતિનો ફાયદો ઉઠાવ્યો હતો. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે અને અમેરિકા ભારતથી નોંધપાત્ર આવક મેળવી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે ટૂંક સમયમાં એક મોટો વેપાર સોદો થઈ શકે છે કારણ કે તે મોદીને ખૂબ પસંદ કરે છે. “મોદી મારા ખૂબ સારા મિત્ર છે. અમારા સારા સંબંધો છે અને અમે એકબીજાને સારી રીતે સમજીએ છીએ.”
ટ્રમ્પનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે એક અમેરિકન ટીમે તાજેતરમાં નવી દિલ્હીમાં ભારતીય સરકારી અધિકારીઓ સાથે અનેક રાઉન્ડની વાતચીત કરી છે. બંને રાષ્ટ્રો વેપાર સંબંધિત ચોક્કસ મુદ્દાઓને ઝડપથી ઉકેલવા માટે વચગાળાના વેપાર કરાર પર સર્વસંમતિ સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
ભારતના વાણિજ્ય મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે ચર્ચાઓ સકારાત્મક રહી છે અને બંને દેશોનો હેતુ બંને પક્ષોને લાભ થાય તેવા સોદા પર પહોંચવાનો છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો બંને પક્ષો વેપાર કરારને આગળ વધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરવાનું ચાલુ રાખી રહ્યા છે.
અમેરિકા ભારત પર ૧૨.૫% ટેરિફ લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે
કરારોની વાટાઘાટો વચ્ચે એક નવો અવરોધ ઉભો થયો છે. અમેરિકાએ કેટલાક દેશો પર વધારાની આયાત જકાત (ટેરિફ) લાદવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, દલીલ કરી છે કે આ રાષ્ટ્રો બળજબરીથી મજૂરી સંબંધિત મુદ્દાઓને રોકવા માટે પૂરતા પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.
ભારત આ સૂચિત યાદીમાં સામેલ છે. જો તેનો અમલ કરવામાં આવે તો અમેરિકામાં પ્રવેશતા ભારતીય માલ પર વધારાની ૧૨.૫% ટેરિફ લાદવાની શક્યતા છે. આનાથી ભારતીય ઉત્પાદનો યુએસ બજારમાં વધુ મોંઘા થઈ શકે છે અને નિકાસકારો પર અસર પડી શકે છે. ભારત સરકારનું કહેવું છે કે આ વધારાની ટેરિફ અંગે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. અંતિમ નિર્ણય લેતા પહેલા અમેરિકા પહેલા જનતા અને સંબંધિત હિસ્સેદારો પાસેથી અભિપ્રાય લેશે.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ફેબ્રુઆરી 2026 માં એક વચગાળાનો વેપાર કરાર પર સંમતિ સધાઈ હતી, જેનો હેતુ લાંબા સમયથી પડતર વેપાર મુદ્દાઓને ઉકેલવાનો હતો. જોકે સુપ્રીમ કોર્ટે ટ્રમ્પના કેટલાક ટેરિફ ગેરકાયદેસર જાહેર કર્યા હતા. પરિણામે તે સ્પષ્ટ રહ્યું કે કયા ટેરિફ અમલમાં રહેશે અને કયા નહીં. તેનાથી યુએસ-ભારત વેપાર કરાર પર અસર પડી; વચગાળાનો વેપાર સોદો હજુ સુધી અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યો નથી.
ભારત ઇચ્છે છે કે અમેરિકા ભારતીય કાપડ, રત્નો અને ઝવેરાત, એન્જિનિયરિંગ માલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને કૃષિ ઉત્પાદનો પર લાદવામાં આવેલા વધારાના ટેરિફ ઘટાડે. દરમિયાન અમેરિકા ઇચ્છે છે કે ભારત અમેરિકન કૃષિ ઉત્પાદનો, ડેરી ઉત્પાદનો, દારૂ, તબીબી ઉપકરણો અને ડિજિટલ કંપનીઓ માટે તેનું બજાર વધુ ખુલ્લું રાખે.
વિવાદનો સૌથી મોટો મુદ્દો કૃષિ ક્ષેત્રનો છે. અમેરિકા તેના મકાઈ, સોયાબીન, બદામ, સફરજન અને અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનો માટે ભારતમાં વધુ બજાર પ્રવેશ ઇચ્છે છે. જોકે ભારતને ડર છે કે આનાથી તેના લાખો ખેડૂતો પર પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે. ડેરી ક્ષેત્ર પણ એક મોટો અવરોધ રજૂ કરે છે. અમેરિકા ભારતમાં માંસાહારી ખોરાક ખવડાવેલી ગાયોમાંથી મેળવેલા દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદનો વેચવા માંગે છે પરંતુ ભારત આ માટે સંમત થવા તૈયાર નથી.
