સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) એ 1 જુલાઈથી ધોરણ 9 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ત્રણ ભાષાનો નિયમ ફરજિયાત બનાવ્યો છે. જોકે ધોરણ 10 માં ત્રીજી ભાષા માટે કોઈ બોર્ડ પરીક્ષા નહીં હોય. પરિપત્રમાં જણાવાયું છે કે 1 જુલાઈ, 2026 થી ધોરણ 9 માટે ત્રણ ભાષાઓ (R1, R2, R3) નો અભ્યાસ ફરજિયાત રહેશે. આમાંથી ઓછામાં ઓછી બે ભાષાઓ ભારતીય મૂળની હોવી જોઈએ. CBSE પરિપત્ર અનુસાર અને રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 અને રાષ્ટ્રીય શાળા શિક્ષણ માળખા (NCF-SE) 2023 સાથે સંરેખિત પસંદ કરેલી ત્રણ ભાષાઓમાંથી ઓછામાં ઓછી બે ભારતીય મૂળની ભાષાઓ હોવી જોઈએ.
નવા નિયમમાં શું સામેલ છે
એ નોંધવું યોગ્ય છે કે CBSE માધ્યમિક શાળાના અભ્યાસક્રમ મુજબ સંબંધિત ભાષા વિષયોને ત્રણ સ્તરોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે: R1, R2, અને R3. R1 વિદ્યાર્થીની પ્રાથમિક ભાષા હશે, R2 એક અલગ ભાષા હશે અને R3 2026-27 શૈક્ષણિક સત્રમાં ધોરણ 6 થી ફરજિયાત બનશે જેનો સંપૂર્ણ અમલ 2030-31 સત્ર સુધીમાં ધોરણ 10 સુધી કરવામાં આવશે. R1 અને R2 સ્તરે પસંદ કરેલી ભાષાઓ સમાન હોઈ શકતી નથી અને તેમને બહુવિધ સ્તરોમાં એકસાથે શીખવવી જોઈએ નહીં. CBSE સૂચનામાં જણાવાયું છે કે પ્રદાન કરાયેલી ભાષાઓમાં ભારતની બે સત્તાવાર ભાષાઓ- એટલે કે હિન્દી અને અંગ્રેજી તેમજ 42 અન્ય ભાષાઓનો સમાવેશ થાય છે. આમ ભારતના બંધારણના આઠમા અનુસૂચિમાં સૂચિબદ્ધ બધી અનુસૂચિ ભાષાઓ ઉપરાંત અન્ય ભારતીય પ્રાદેશિક ભાષાઓ અને વિદેશી ભાષાઓ પણ ઓફર કરવામાં આવી રહી છે.
ધોરણ 9 થી બે-સ્તરીય ગણિત અને વિજ્ઞાન
ગણિત અને વિજ્ઞાન માટે બે-સ્તરીય પ્રણાલી 2026-27 શૈક્ષણિક સત્રથી લાગુ કરવામાં આવશે. બધા વિદ્યાર્થીઓ પ્રમાણભૂત ગણિત અભ્યાસક્રમનો અભ્યાસ કરશે, જેમાં 80 ગુણની એક જ ત્રણ કલાકની પરીક્ષાનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં એડવાન્સ્ડ ઘટકમાં ઉચ્ચ ક્રમ વિચારસરણી કૌશલ્ય (HOTS) નું મૂલ્યાંકન કરવા માટે રચાયેલ એક અલગ 25-સ્તરીય પ્રશ્નપત્ર હશે. નવો અભ્યાસક્રમ હાલની મૂળભૂત અને માનક ગણિત પ્રણાલીઓને બદલશે. ગણિત અને વિજ્ઞાનમાં બે-સ્તરીય પ્રણાલી (માનક + અદ્યતન) 2026-27 માં રજૂ કરવામાં આવશે અને પ્રથમ ધોરણ 10 બોર્ડ પરીક્ષા 2028 માં લેવામાં આવશે.
