હોર્મુઝ સંકટમાં ભારતીય મરીનર્સ જ કેમ નિશાન બન્યા?:કેન્દ્ર સરકાર ચિંતિત
મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધૂની (Strait of Hormuz) માં સર્જાયેલી નાકાબંધી જેવી સ્થિતિને પગલે ભારત સરકારની ચિંતામાં મોટો વધારો થયો છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિનું નિર્માણ થતા આ વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ પરથી પસાર થતા વેપારી જહાજો જોખમમાં મુકાયા છે. આ વિવાદની સૌથી ગંભીર અસર ભારતીય ખલાસીઓ (Mariners) પર જોવા મળી રહી છે, જેને લઈને સરકારે આકરા સંકેત આપ્યા છે.
ભારતીય ખલાસીઓ સૌથી વધુ જોખમમાં : તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ઈરાન દ્વારા જહાજોને કબજે કરવાની કે અટકાવવાની ઘટનાઓમાં સૌથી વધુ અસર ભારતીયોને થઈ છે. સરકારના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, હોર્મુઝની સામુદ્રધૂનીમાં જે નાકાબંધી જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે, તેમાં ‘માત્ર ભારતે જ પોતાના ખલાસીઓ ગુમાવ્યા છે’ અથવા તેમના નાગરિકો બંધક બન્યા છે. વૈશ્વિક શિપિંગ ઉદ્યોગમાં ભારતીય ખલાસીઓનો મોટો હિસ્સો હોવાથી, કોઈપણ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ સંઘર્ષની સીધી અસર ભારતીય પરિવારો પર પડે છે.
વ્યૂહાત્મક માર્ગ અને આર્થિક ફટકો : હોર્મુઝની સામુદ્રધૂની એ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગ છે. જો અહીં યુદ્ધ કે નાકાબંધી લાંબો સમય ચાલે, તો ભારત માટે ક્રૂડ ઓઈલની આયાત મોંઘી થઈ શકે છે, જેનાથી દેશમાં ફુગાવો વધવાની ભીતિ છે. જોકે, સરકાર અત્યારે આર્થિક પાસા કરતા પોતાના નાગરિકોના જીવ બચાવવા પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
સરકારના પગલાં : વિદેશ મંત્રાલય સતત ઈરાન અને સંબંધિત દેશોના સંપર્કમાં છે. ભારતીય નૌકાદળ પણ આ વિસ્તારમાં ‘ઓપરેશન સંકલ્પ’ હેઠળ સતર્ક છે જેથી ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજોને સુરક્ષા પૂરી પાડી શકાય. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા જળવાઈ રહેવી જોઈએ અને નિર્દોષ ખલાસીઓને યુદ્ધનું પ્યાદું ન બનાવવા જોઈએ.
આ બાબતે આગામી દિવસોમાં ભારત વૈશ્વિક મંચ પર પણ પોતાનો અવાજ ઉઠાવી શકે છે, કારણ કે હજારો ભારતીય નાવિકો અત્યારે અરબી સમુદ્ર અને ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં ભયના ઓથાર હેઠળ કામ કરી રહ્યા છે. શિપિંગ ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોના મતે, જો આ વિવાદ જલ્દી નહીં ઉકેલાય તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જશે.
