ઈરાન યુદ્ધ અને મિડલ ઇસ્ટમાં વધતા તણાવને કારણે દુનિયાભરમાં તેલ સપ્લાય અંગે અનિશ્ચિતતા વધી ગઈ છે. આવી સ્થિતિમાં Indiaએ પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે Russia પાસેથી વધુ તેલ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું છે. ઈરાન સંઘર્ષ વચ્ચે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે, જેમાં Russiaમાંથી ચીન જઈ રહેલા અનેક તેલ ટેન્કરો હવે પોતાનો માર્ગ બદલીને ભારત તરફ વળી રહ્યા છે. અહેવાલો મુજબ, ઓછામાં ઓછા 7 જહાજોએ દક્ષિણ ચીન સમુદ્ર વિસ્તારમાં યુ-ટર્ન લઈને India તરફ રવાના થયા છે, જે ભારત માટે ઊર્જા સપ્લાયના દૃષ્ટિકોણથી એક મહત્વપૂર્ણ વિકાસ માનવામાં આવે છે. બ્લૂમબર્ગ અને ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, ‘અકા ટાઇટન’ નામનું જહાજ મૂળ ચીનના રિઝાઓ બંદર તરફ જઈ રહ્યું હતું, પરંતુ માર્ચના મધ્યમાં તેણે માર્ગ બદલીને હવે ભારત તરફ દિશા લીધી છે. આ જહાજ 21 માર્ચે New Mangalore Port પર પહોંચવાની સંભાવના છે. એ જ રીતે ‘સુએઝમેક્સ ઝુઝોઉ એન’ નામનું બીજું ટેન્કર પણ 25 માર્ચ સુધીમાં ભારતીય બંદરે પહોંચવાની શક્યતા છે.
આ બદલાવ પાછળના મુખ્ય કારણોમાં એક છે United States દ્વારા ભારતને રશિયન તેલ ખરીદી માટે આપવામાં આવેલી છૂટ, જેના કારણે ભારતીય રિફાઇનરીઓ હવે દર અઠવાડિયે અંદાજે 3 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ પ્રોસેસ કરી રહી છે. ઈરાન સાથેના તણાવને કારણે સપ્લાયમાં આવી રહેલી અસ્થિરતા વચ્ચે ભારતે રશિયન તેલની ખરીદી બમણી કરી છે, જે દેશ માટે ઊર્જા સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી મહત્વપૂર્ણ છે. વૈશ્વિક સ્તરે પણ પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. અગાઉ China રશિયન તેલનો મુખ્ય ખરીદદાર માનવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે ભારત સહિત અન્ય દેશો પણ મોટા પાયે ખરીદી કરી રહ્યા હોવાથી બજારનું સંતુલન બદલાઈ રહ્યું છે. આ યુ-ટર્ન માત્ર જહાજોની દિશા બદલવાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા વેપારમાં થઈ રહેલા મોટા પરિવર્તનનું સંકેત છે. ઈરાન સંઘર્ષ અને જીઓપોલિટિકલ અનિશ્ચિતતાના સમયમાં ભારત માટે આ વિકાસ સપ્લાયની સ્થિરતા અને ભાવ નિયંત્રણ માટે રાહતરૂપ બની શકે છે.
