ભારત અને ઓમાન વચ્ચેનો કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇકોનોમિક પાર્ટનરશિપ એગ્રિમેન્ટ (CEPA) હવે અમલમાં આવી ગયો છે. આ મહત્વપૂર્ણ મુક્ત વેપાર કરારથી બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક અને વેપારી સંબંધોને નવી દિશા મળશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. સરકારના અંદાજ મુજબ, હાલ લગભગ 11 અબજ ડોલરનો દ્વિપક્ષીય વેપાર આગામી સમયમાં વધીને 13 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. આ કરારનો સૌથી મોટો લાભ એ છે કે ભારતના લગભગ 99 ટકા ઉત્પાદનોને ઓમાનના બજારમાં ડ્યૂટી-ફ્રી પ્રવેશ મળશે. તેમાં કાપડ, એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનો, હીરા, ઝવેરાત અને અન્ય અનેક શ્રમલક્ષી ઉદ્યોગોના ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. પરિણામે ભારતીય નિકાસકારોને ઓમાનમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક ભાવ પર માલ વેચવાની તક મળશે. બીજી તરફ, ભારતીય ગ્રાહકોને પણ આ કરારનો સીધો લાભ મળશે. ઓમાનમાંથી આયાત થતી ખજૂર, માર્બલ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો જેવી વસ્તુઓ પરની જકાતમાં રાહત મળવાથી આ વસ્તુઓ સસ્તી થઈ શકે છે. આમ, આ કરાર બંને દેશોના વેપારીઓ અને ગ્રાહકો માટે લાભદાયી માનવામાં આવી રહ્યો છે.
સરકારી માહિતી અનુસાર, ભારતે કુલ ટેરિફ લાઇનમાંથી 77.79 ટકા પર જકાતમાં રાહત આપી છે, જે મૂલ્યની દૃષ્ટિએ ઓમાનથી ભારત આવતી 94.81 ટકા આયાતને આવરી લે છે. બીજી તરફ, ઓમાને પણ ભારતમાંથી થતી 99.38 ટકા નિકાસને ડ્યૂટી-ફ્રી પ્રવેશ આપવાની મંજૂરી આપી છે. આ ઉપરાંત ઓમાનથી ભારતમાં થતી 98.08 ટકા નિકાસને પણ જકાતમુક્ત પ્રવેશ મળશે. કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન પિયૂષ ગોયલે આ કરારને બંને દેશો માટે ઐતિહાસિક ગણાવ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે ઓમાન ભારતનો વિશ્વસનીય વેપારી ભાગીદાર છે અને તે અખાત ક્ષેત્ર તેમજ પૂર્વ આફ્રિકાના બજારો સુધી પહોંચવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રવેશદ્વાર તરીકે કામ કરે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ કરારથી ભારતીય ઉદ્યોગોને નવા બજારો મળશે, રોકાણમાં વધારો થશે અને રોજગારની નવી તકો ઊભી થશે.
ઓમાનમાં હાલમાં લગભગ 7 લાખ ભારતીયો વસે છે. તેઓ દર વર્ષે અંદાજે 2 અબજ ડોલરનું રેમિટન્સ ભારત મોકલે છે. બંને દેશો વચ્ચેના મજબૂત માનવીય અને વેપારી સંબંધોને કારણે આ કરારનું મહત્વ વધુ વધી જાય છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વેપાર વધવાથી ભારતીય વ્યાવસાયિકો અને ઉદ્યોગકારો માટે પણ નવી તકો ઊભી થશે. વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ભારત અને ઓમાન વચ્ચે કુલ 11.18 અબજ ડોલરનો વેપાર નોંધાયો હતો. હવે CEPA અમલમાં આવતા આ આંકડો આગામી થોડા વર્ષોમાં 13 અબજ ડોલર સુધી પહોંચે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આ દરમિયાન ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે થયેલા મુક્ત વેપાર કરાર (FTA)ને લઈને પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે ગયા વર્ષે કરાર થયો હોવા છતાં બ્રિટન દ્વારા પ્રસ્તાવિત કાર્બન બોર્ડર ટેક્સને કારણે તેનો અમલ અટવાયો છે. આ મુદ્દે ચર્ચા કરવા માટે બંને દેશોના અધિકારીઓ વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ રહી છે.
ભારતનો મત છે કે બ્રિટન દ્વારા 2027થી લાગુ થનારો કાર્બન ટેક્સ ભારતીય નિકાસકારો માટે પડકાર ઉભો કરી શકે છે. ભારત હાલમાં બ્રિટનમાં આશરે 77.5 કરોડ ડોલરની નિકાસ કરે છે અને નવા ટેક્સના કારણે તેની સ્પર્ધાત્મકતા પર અસર પડી શકે છે. જો આ મુદ્દે કોઈ સમાધાન નહીં આવે તો ભારત પણ કેટલીક બ્રિટિશ પ્રોડક્ટ્સને આપવામાં આવેલી વેપારી રાહતો પર પુનર્વિચાર કરી શકે છે. એક તરફ બ્રિટન સાથેનો કરાર હજુ અમલીકરણની રાહ જોઈ રહ્યો છે, ત્યારે ઓમાન સાથેનો CEPA અમલમાં આવવાથી ભારતના વૈશ્વિક વેપાર વિસ્તરણના પ્રયાસોને મોટી સફળતા મળી હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
