હોર્મુઝ બંધ થતા ટ્રમ્પે બદલી વૈશ્વિક તેલ બજારની રમત
મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર ઈરાનના નિયંત્રણને કારણે વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય પર મોટો પ્રભાવ પડ્યો છે. આવી પરિસ્થિતિ વચ્ચે એક સાથે 121 ખાલી તેલ ટૅન્કરો અમેરિકાની તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, જે વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં મોટો ફેરફાર દર્શાવે છે. અહેવાલ મુજબ, આ તમામ ટૅન્કરો અમેરિકા પહોંચીને ત્યાંથી કાચું તેલ ભરશે અને પછી દુનિયાના વિવિધ દેશોમાં સપ્લાય કરશે. અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સતત દેશોને અમેરિકન તેલ ખરીદવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છે અને ઈરાની તેલ પર દબાણ વધારી રહ્યા છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગ બંધ થવાથી મધ્યપૂર્વના દેશોને મોટો ફટકો : હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટે અત્યંત મહત્વનો માર્ગ માનવામાં આવે છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના હુમલાઓ બાદ ઈરાને આ માર્ગને અસરકારક રીતે બંધ કરી દીધો હતો, જેના કારણે સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતાર જેવા દેશોને ભારે નુકસાન થયું છે. 8 એપ્રિલે થયેલા યુદ્ધવિરામ બાદ હોર્મુઝ ફરીથી ખોલવાની વાત થઈ હતી, પરંતુ હજુ પણ તે સંપૂર્ણ રીતે ખુલ્લો નથી અને થોડા જ જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપવામાં આવી રહી છે.
68 સુપરટૅન્કરો સહિત 121 જહાજ અમેરિકાની તરફ : ટૅન્કર-ટ્રેકિંગ કંપનીઓના ડેટા અનુસાર, અમેરિકાના ગલ્ફ કોસ્ટ તરફ જઈ રહેલા આ 121 જહાજોમાંથી 68 VLCC (વેરી લાર્જ ક્રૂડ કેરિયર) સુપરટૅન્કરો છે, જે દરેક લગભગ 20 લાખ બેરલ સુધીનું કાચું તેલ લઈ જઈ શકે છે.
ટ્રમ્પે ઈરાન પર વધાર્યો દબાણ, નાકાબંધીની ચેતવણી : ટ્રમ્પે ઈરાનના તેલ પર દબાણ વધારવા માટે તેના બંદરોની નાકાબંધી કરી છે અને ચેતવણી આપી છે કે જો કોઈ જહાજ આ નાકાબંધી તોડવાનો પ્રયાસ કરશે તો તેને સમુદ્રમાં જ ઉડાવી દેવામાં આવશે. આ પગલાંથી ઈરાનની ગુપ્ત તેલ સપ્લાય પર મોટો પ્રભાવ પડ્યો છે.
અમેરિકન તેલ તરફ વિશ્વના દેશોનો વળાંક : હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અવરોધ સર્જાતા વિશ્વના ઘણા દેશોને વિકલ્પ તરીકે અમેરિકન તેલ તરફ વળવું પડી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર કહ્યું કે દુનિયાના સૌથી મોટા ખાલી ટૅન્કરોની લહેર અમેરિકાની તરફ આવી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં તેમાં અમેરિકન કાચું તેલ ભરવામાં આવશે.
વૈશ્વિક તેલ સપ્લાયનો 20% ભાગ અસરગ્રસ્ત : હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી દુનિયાના લગભગ 20 ટકા જેટલા કાચા તેલનું પરિવહન થાય છે, તેથી આ માર્ગમાં સર્જાયેલી અડચણને કારણે વૈશ્વિક એનર્જી બજારમાં અસ્થિરતા વધી છે.
