અમેરિકામાં જન્મતા બાળકોને આપમેળે નાગરિકતા આપવાના નિયમને મર્યાદિત કરવાનો પ્રયાસ; ટ્રમ્પે વિદેશીઓ દ્વારા અમેરિકામાં પ્રસૂતિ માટે આવવાની પ્રથાને પણ નિશાન બનાવી: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ એટલે કે અમેરિકાની ધરતી પર જન્મેલા બાળકને મળતી નાગરિકતાના મુદ્દે ફરી એક મોટું પગલું ભર્યું છે. ટ્રમ્પે ગુરુવારે, 6 ઓગસ્ટે, એવા બે એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર હસ્તાક્ષર કર્યા, જેનો હેતુ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં અમેરિકામાં જન્મેલા બાળકોને આપમેળે મળતી નાગરિકતાને મર્યાદિત કરવાનો અને ‘બર્થ ટૂરિઝમ’ સામે કાર્યવાહી કરવાનો છે.આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટે થોડા અઠવાડિયા પહેલાં જ ટ્રમ્પના અગાઉના બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ આદેશ સામે મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય સુરક્ષા જાળવી હતી. તેથી ટ્રમ્પનો નવો પ્રયાસ ફરી એક વખત કાનૂની લડાઈમાં ફસાઈ શકે છે.
બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ એટલે શું?
અમેરિકામાં 14મા બંધારણીય સુધારા (14th Amendment) હેઠળ સામાન્ય રીતે અમેરિકાની ધરતી પર જન્મેલા વ્યક્તિને અમેરિકન નાગરિકતા મળવાનો અધિકાર છે. આ સિદ્ધાંતને અમેરિકન કાયદા અને લાંબા સમયથી ચાલતી ન્યાયિક વ્યાખ્યાઓમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન મળ્યું છે.ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી આ વ્યવસ્થાનો વિરોધ કરતા આવ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે વિદેશીઓ માત્ર બાળકને જન્મ આપવા માટે અમેરિકામાં આવે અને બાળકને અમેરિકન નાગરિકતા મળે, તે પ્રક્રિયાનો દુરુપયોગ રોકવો જોઈએ.હવે નવા આદેશો દ્વારા ટ્રમ્પ પ્રશાસન આ વ્યવસ્થામાં ચોક્કસ અપવાદોનો વિસ્તાર કરવા અને ‘બર્થ ટૂરિઝમ’ સામે કડક પગલાં લેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પે બે અલગ-અલગ ઓર્ડર કેમ કર્યા?
નવા નિર્ણયમાં બે મુખ્ય મુદ્દાઓને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે.
- બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ પર નિયંત્રણ
પ્રથમ આદેશનો હેતુ અમેરિકામાં જન્મેલા કેટલાક બાળકોને આપમેળે નાગરિકતા મળવાના નિયમને મર્યાદિત કરવાનો છે.
આમાં ખાસ કરીને એવા કેસોનો ઉલ્લેખ છે જેમાં માતા-પિતા વિદેશી સરકાર સાથે જોડાયેલા હોય, કેટલાક વિદેશી શત્રુ અથવા આતંકવાદી સંગઠનો સાથે જોડાયેલા હોય અથવા અમેરિકામાં પ્રવેશ માટે છેતરપિંડીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય.
ટ્રમ્પ પ્રશાસનનો દાવો છે કે આવા કેસો અમેરિકન બંધારણમાં રહેલા ઐતિહાસિક અપવાદોના દાયરામાં આવી શકે છે. - ‘બર્થ ટૂરિઝમ’ સામે કાર્યવાહી
બીજો આદેશ ખાસ કરીને Birth Tourismને નિશાન બનાવે છે.
બર્થ ટૂરિઝમનો અર્થ એવી સ્થિતિથી છે જેમાં કોઈ વિદેશી વ્યક્તિ અમેરિકામાં મુખ્યત્વે બાળકને જન્મ આપવા માટે આવે, જેથી બાળકને અમેરિકન નાગરિકતા મળવાની સંભાવના ઊભી થાય.
ટ્રમ્પ પ્રશાસન હવે આવી પ્રવૃત્તિમાં મદદ કરતી વ્યક્તિઓ, કંપનીઓ અને વ્યવસાયો સામે કાર્યવાહી કરવા માટે વિદેશ વિભાગ અને હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી વિભાગને નીતિ તૈયાર કરવા અને અમલ માટે પગલાં લેવા કહી રહ્યું છે. - વિઝા મેળવવામાં પણ મુશ્કેલી વધી શકે
નવા આદેશોની અસર માત્ર બાળકના જન્મ પછીની નાગરિકતા સુધી મર્યાદિત રહી શકે તેવી નથી. અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકન અધિકારીઓને એવા વિદેશી નાગરિકો સામે વિઝા સંબંધિત પગલાં લેવા સૂચના આપવામાં આવી શકે છે, જેમના પ્રવાસનો મુખ્ય હેતુ અમેરિકામાં બાળકને જન્મ આપવાનો હોય.આનો અર્થ એ થઈ શકે છે કે અમેરિકન કોન્સ્યુલર અધિકારીઓ આવા અરજદારોની તપાસ વધુ કડક કરી શકે અને જો પ્રવાસનો હેતુ બર્થ ટૂરિઝમ હોવાનું જણાય તો વિઝા નકારવાની અથવા અન્ય કાર્યવાહી કરવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે. - ટ્રમ્પનો જૂનો પ્રયાસ કોર્ટમાં અટક્યો હતો
બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપનો મુદ્દો ટ્રમ્પ માટે નવો નથી.20 જાન્યુઆરી, 2025ના રોજ બીજી વખત રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ ટ્રમ્પે એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા અમેરિકામાં જન્મેલા કેટલાક બાળકોને નાગરિકતા ન આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.આ આદેશ સામે તરત જ કાનૂની પડકારો ઊભા થયા હતા અને વિવિધ અદાલતોમાં તેને રોકવા માટે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.હવે 2026માં ટ્રમ્પે વધુ મર્યાદિત અને ચોક્કસ કેટેગરીને ધ્યાનમાં રાખીને ફરીથી આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. - સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પછી ફરી નવો પ્રયાસ
આ આખા મામલાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટનો તાજેતરનો નિર્ણય છે.30 જૂન, 2026ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે ટ્રમ્પના અગાઉના બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ આદેશ સામે બંધારણીય સુરક્ષાને સમર્થન આપ્યું હતું. કોર્ટના નિર્ણય બાદ અમેરિકામાં જન્મેલા બાળકો માટે બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપનો મૂળ સિદ્ધાંત યથાવત્ રહ્યો હતો.આથી હવે ટ્રમ્પનો નવો આદેશ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવે તેવી શક્યતા વધી ગઈ છે.કાનૂની નિષ્ણાતો અને ઇમિગ્રન્ટ અધિકાર સંગઠનોનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રપતિના આદેશ દ્વારા બંધારણીય નાગરિકતાના અધિકારને મર્યાદિત કરવો ગંભીર કાનૂની પ્રશ્ન ઊભો કરી શકે છે. - ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું શું કહેવું છે?
ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું કહેવું છે કે બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપની વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કેટલાક લોકો અમેરિકાની ઇમિગ્રેશન સિસ્ટમનો લાભ લેવા માટે કરે છે.પ્રશાસન ખાસ કરીને એવા કિસ્સાઓને નિશાન બનાવવા માંગે છે જેમાં લોકો અમેરિકામાં થોડા સમય માટે આવે, બાળકને જન્મ આપે અને ત્યારબાદ બાળકની અમેરિકન નાગરિકતાના આધારે ભવિષ્યમાં ઇમિગ્રેશનના અન્ય લાભ મેળવવાનો પ્રયાસ કરે.ટ્રમ્પનું રાજકીય એજન્ડા લાંબા સમયથી ઇમિગ્રેશન પર કડક નિયંત્રણ, ગેરકાયદેસર પ્રવેશ અટકાવવા અને અમેરિકન નાગરિકતાની વ્યવસ્થાને વધુ કડક બનાવવાનું રહ્યું છે.આ નવા આદેશો પણ એ જ વ્યાપક ઇમિગ્રેશન નીતિનો ભાગ માનવામાં આવે છે.. - વિરોધીઓએ શું કહ્યું?
ટ્રમ્પના નવા નિર્ણયનો અમેરિકામાં ઇમિગ્રન્ટ અધિકાર સંગઠનો અને તેમના વિરોધીઓએ વિરોધ કર્યો છે.
વિવેચકોનું કહેવું છે કે બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ અમેરિકન બંધારણમાં મજબૂત રીતે સ્થાપિત સિદ્ધાંત છે અને એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા તેની વ્યાપક મર્યાદા નક્કી કરવી સરળ બાબત નથી.ACLU સહિતના સંગઠનો પહેલાથી જ ટ્રમ્પના બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ પ્રયાસો સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરી ચૂક્યા છે અને નવા આદેશો સામે પણ કોર્ટમાં પડકાર આવવાની સંભાવના છે.
અમેરિકામાં જન્મેલા ભારતીય બાળકો પર શું અસર થઈ શકે?
આ મુદ્દો ભારતીયો માટે પણ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે મોટી સંખ્યામાં ભારતીય પરિવારો અમેરિકામાં રહે છે અને દર વર્ષે ભારતીય મૂળના પરિવારોમાં બાળકોનો જન્મ અમેરિકામાં થાય છે.જો નવા નિયમો કોર્ટની મંજૂરી મેળવે અને ચોક્કસ કેટેગરીના વિદેશી નાગરિકો માટે લાગુ થાય, તો અમેરિકામાં રહેતા કેટલાક ભારતીય પરિવારો માટે પણ પોતાના બાળકની નાગરિકતા અંગે કાનૂની સ્થિતિ સમજવી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.ખાસ કરીને ટુરિસ્ટ અથવા અન્ય ટૂંકા ગાળાના વિઝા પર અમેરિકામાં જતા લોકો માટે બર્થ ટૂરિઝમ સંબંધિત નિયમો વધુ કડક બનવાની શક્યતા છે.જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે અમેરિકામાં જન્મેલા દરેક વિદેશી માતા-પિતાના બાળકની નાગરિકતા આપમેળે રદ થઈ ગઈ છે. નવા આદેશોની કાનૂની અસર, અમલ અને કોર્ટના આગામી નિર્ણયો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
- બર્થ ટૂરિઝમનો મુદ્દો કેટલો મોટો છે?
ટ્રમ્પે બર્થ ટૂરિઝમને મોટો ઇમિગ્રેશન મુદ્દો ગણાવ્યો છે. જોકે તેના પ્રમાણ અંગે વિવિધ અંદાજો છે અને આંકડાઓને લઈને પણ ચર્ચા છે.કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતી સંખ્યા અને વાસ્તવિક બર્થ ટૂરિઝમના કેસોમાં તફાવત હોઈ શકે છે.પરંતુ ટ્રમ્પ માટે આ માત્ર આંકડાઓનો મુદ્દો નથી. તેમના માટે તે અમેરિકાની ઇમિગ્રેશન નીતિ અને નાગરિકતાના અર્થ સાથે જોડાયેલો રાજકીય મુદ્દો છે. - હવે આગળ શું થશે?
ટ્રમ્પના નવા આદેશો સામે કાનૂની પડકાર આવવાની સંભાવના છે. જો અદાલતોમાં કેસ દાખલ થાય તો ફરી એક વખત સવાલ ઊભો થશે કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે 14મા બંધારણીય સુધારાની વ્યાખ્યા બદલીને બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ મર્યાદિત કરવાની કેટલી સત્તા છે.બીજી તરફ, પ્રશાસન એવી દલીલ કરી શકે છે કે નવા આદેશો અગાઉના પ્રયાસ કરતાં વધુ મર્યાદિત છે અને તેમાં બંધારણમાં રહેલા ઐતિહાસિક અપવાદોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા છે.અંતે આ મુદ્દાનો મોટો નિર્ણય ફરીથી અમેરિકાની ફેડરલ અદાલતો અને સંભવિત રીતે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચી શકે છે. - એક નજરમાં સમગ્ર મામલો
ટ્રમ્પે 6 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ બે નવા એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર સહી કરી.એક આદેશનો હેતુ ચોક્કસ કેસોમાં બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ મર્યાદિત કરવાનો છે.બીજો આદેશ ‘બર્થ ટૂરિઝમ’ સામે કાર્યવાહી પર કેન્દ્રિત છે. વિદેશીઓ દ્વારા અમેરિકામાં બાળકને જન્મ આપવા માટે કરવામાં આવતા પ્રવાસ પર વધુ તપાસ થઈ શકે છે. - વિઝા પ્રક્રિયા પણ વધુ કડક બની શકે છે.
ટ્રમ્પનો અગાઉનો બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપ આદેશ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો.30 જૂન, 2026ના સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ આ મુદ્દો ફરી કાનૂની ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.નવા આદેશો પણ કોર્ટમાં પડકારાય તેવી શક્યતા છે. - ટ્રમ્પની ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિમાં નાગરિકતા ફરી કેન્દ્રમાં
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એક વખત અમેરિકાની ઇમિગ્રેશન નીતિના સૌથી વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓમાંથી એક બર્થરાઇટ સિટિઝનશિપને કેન્દ્રમાં લાવી દીધો છે.એક તરફ ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું કહેવું છે કે અમેરિકાની નાગરિકતા વ્યવસ્થાનો દુરુપયોગ અને બર્થ ટૂરિઝમ રોકવો જરૂરી છે. સાથે જ બીજી તરફ વિરોધીઓનું કહેવું છે કે અમેરિકામાં જન્મેલા બાળકોના નાગરિકતાના અધિકારને એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા મર્યાદિત કરવાનો પ્રયાસ બંધારણીય સુરક્ષા સાથે ટકરાઈ શકે છે.ખાસ વાત એ છે કે સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના નિર્ણય બાદ જ ટ્રમ્પે વધુ મર્યાદિત સ્વરૂપમાં આ મુદ્દો ફરી ઉઠાવ્યો છે. હવે આ નિર્ણયની વાસ્તવિક અસર કોર્ટમાં થનારી આગામી કાર્યવાહી અને આદેશોને મળતી કાનૂની માન્યતા પર નિર્ભર રહેશે.
