દેશની રાજનીતિમાં આગામી અઠવાડિયે મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બનવાની શક્યતા વચ્ચે સંસદના ચોમાસુ સત્રને લઈને રાજકીય ગરમાવો વધી ગયો છે. મુખ્ય વિપક્ષ કોંગ્રેસે પોતાના તમામ લોકસભા સાંસદો માટે થ્રી-લાઇન વ્હીપ જાહેર કરીને 10, 11 અને 12 ઓગસ્ટે ગૃહમાં ફરજિયાત હાજર રહેવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. બીજી તરફ કેન્દ્રમાં સત્તારૂઢ ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતૃત્વ હેઠળના નેશનલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (NDA)એ પણ પોતાના તમામ સાંસદોને દિલ્હી ન છોડવા અને આગામી દિવસોમાં સંસદની કાર્યવાહી માટે તૈયાર રહેવા સૂચના આપી છે. બંને પક્ષોની આ તૈયારીઓને જોતા રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા તેજ બની છે કે આગામી દિવસોમાં સંસદમાં કોઈ મહત્વપૂર્ણ બિલ અથવા મોટા મુદ્દા પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
કોંગ્રેસના લોકસભા સંસદીય દળના મુખ્ય સચેતક કોડિકુન્નિલ સુરેશે શુક્રવારે તમામ કોંગ્રેસ સાંસદોને સત્તાવાર નોટિસ મોકલી હતી. આ નોટિસમાં સ્પષ્ટ જણાવવામાં આવ્યું છે કે 10, 11 અને 12 ઓગસ્ટના રોજ સવારે 11 વાગ્યાથી લોકસભાની કાર્યવાહી પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી દરેક સાંસદે ગૃહમાં હાજર રહેવું ફરજિયાત રહેશે. કોંગ્રેસે પોતાના સાંસદોને જણાવ્યું છે કે આ દિવસોમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ વિષયો પર ચર્ચા થવાની છે અને દરેક સભ્યએ પાર્ટીના વલણને મજબૂત સમર્થન આપવું પડશે. સાથે જ સ્પષ્ટ ચેતવણી પણ આપવામાં આવી છે કે કોઈ પણ સાંસદની ગેરહાજરીને ગંભીરતાથી લેવામાં આવશે.
ભારતીય સંસદીય વ્યવસ્થામાં થ્રી-લાઇન વ્હીપને સૌથી કડક સૂચના માનવામાં આવે છે. જ્યારે કોઈ રાજકીય પક્ષ પોતાના સાંસદોને આવી સૂચના આપે છે ત્યારે તેનો અર્થ એવો થાય છે કે દરેક સભ્યે ગૃહમાં હાજર રહેવું અને પાર્ટીના નિર્ણય પ્રમાણે મતદાન કરવું અનિવાર્ય બને છે. જો કોઈ સાંસદ યોગ્ય કારણ વગર ગેરહાજર રહે અથવા પાર્ટીના નિર્દેશની વિરુદ્ધ મતદાન કરે તો તેની સામે પક્ષ શિસ્તભંગની કાર્યવાહી પણ કરી શકે છે. તેથી કોંગ્રેસ દ્વારા જારી કરાયેલા આ વ્હીપને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. બીજી તરફ NDAમાં પણ હલચલ વધી છે. ભાજપના નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધનના તમામ સાંસદોને 10 ઓગસ્ટથી દિલ્હીમાં જ રહેવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. જોકે NDA તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર વ્હીપ જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી, તેમ છતાં સાંસદોને રાજધાનીમાં હાજર રહેવા સૂચના આપવાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકાર પણ આગામી દિવસોમાં સંસદમાં મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી માટે સંપૂર્ણ તૈયારીમાં છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે સરકારને કોઈ મહત્વપૂર્ણ બિલ પસાર કરાવવું હોય અથવા મહત્વના મુદ્દા પર ચર્ચા થવાની હોય ત્યારે સાંસદોની સંપૂર્ણ હાજરી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે છે.
રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા ચાલી રહી છે કે આગામી અઠવાડિયે ફોરેન કન્ટ્રિબ્યુશન રેગ્યુલેશન એક્ટ (FCRA)માં સુધારા માટેનું બિલ સંસદમાં રજૂ થઈ શકે છે. સરકાર આ બિલ પર ચર્ચા કરીને તેને બંને ગૃહમાંથી પસાર કરાવવાની તૈયારી કરી રહી હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે હજુ સુધી સરકાર દ્વારા બિલના કાર્યક્રમ અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. તેમ છતાં કોંગ્રેસ અને NDA બંનેની તૈયારીઓથી સંકેત મળી રહ્યા છે કે સંસદમાં મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય પ્રક્રિયા હાથ ધરાઈ શકે છે. FCRA કાયદો દેશમાં વિદેશી ફંડ મેળવતી સંસ્થાઓ, ટ્રસ્ટ, એનજીઓ અને અન્ય સંગઠનો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ કાયદા હેઠળ વિદેશથી મળતા નાણાંના ઉપયોગ પર નિયંત્રણ અને દેખરેખ રાખવામાં આવે છે. જો તેમાં સુધારા કરવામાં આવે તો તેની અસર અનેક સંસ્થાઓ અને સંગઠનો પર પડી શકે છે. તેથી આ બિલને રાજકીય અને વહીવટી રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન અત્યાર સુધી અનેક મુદ્દાઓને લઈને સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે ભારે ટકરાવ જોવા મળ્યો છે. રામ મંદિર દાન મુદ્દો, વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન, વિવિધ વિધેયકો અને અન્ય રાજકીય મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષો આમને-સામને રહ્યા છે. અનેક વખત વિપક્ષના હોબાળાને કારણે લોકસભા અને રાજ્યસભાની કાર્યવાહી સ્થગિત પણ કરવી પડી છે. આવી સ્થિતિમાં આગામી ત્રણ દિવસનું સત્ર વધુ ગરમ રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. કોંગ્રેસ આગામી ચર્ચાઓમાં સરકારને વિવિધ મુદ્દાઓ પર ઘેરવાની તૈયારીમાં છે. બીજી તરફ સરકાર પણ પોતાના વિધેયકો સરળતાથી પસાર કરાવવા માટે સંપૂર્ણ સંખ્યાબળ સાથે મેદાનમાં ઉતરવા માંગે છે. આ કારણે બંને પક્ષો પોતાના દરેક સાંસદની હાજરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે સક્રિય બન્યા છે.
રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જ્યારે સરકાર અને વિપક્ષ બંને એકસાથે પોતાના સાંસદોને એલર્ટ કરે છે ત્યારે તે સામાન્ય ઘટના હોતી નથી. આવી સ્થિતિ સામાન્ય રીતે ત્યારે જ સર્જાય છે જ્યારે સંસદમાં મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય કાર્યવાહી, મોટા રાજકીય નિર્ણયો અથવા ચર્ચાસ્પદ બિલ રજૂ થવાનું હોય. આગામી દિવસોમાં સંસદમાં થનારી કાર્યવાહી દેશની રાજનીતિ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. હાલની સ્થિતિમાં કોંગ્રેસે પોતાના તમામ સાંસદોને ગૃહમાં હાજર રહેવા માટે કડક સૂચના આપી છે, જ્યારે NDAએ પણ પોતાના સાંસદોને દિલ્હીમાં જ રહેવા જણાવ્યું છે. બંને પક્ષોની આ તૈયારીને કારણે હવે સૌની નજર 10થી 12 ઓગસ્ટ દરમિયાન યોજાનારી સંસદની કાર્યવાહી પર ટકેલી છે. આગામી ત્રણ દિવસમાં સરકાર કયા મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લે છે અને વિપક્ષ કેવી રણનીતિ અપનાવે છે તેના પર સમગ્ર દેશની નજર રહેશે.
