આરએસએસ વડા મોહન ભાગવતે કહ્યું કે જેન-ઝી અને જેન-આલ્ફા જૂની પેઢીઓ કરતાં પણ વધુ દેશભક્ત અને પ્રામાણિક છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી, “આપણે તેમનું સાંભળવાની જરૂર છે.” તેમની સાથે વાતચીતનો અભાવ દિલ્હીના જંતર-મંતર પર વિરોધ પ્રદર્શન તરફ દોરી ગયો.
ભાગવત મુંબઈના નીતા મુકેશ અંબાણી કલ્ચરલ સેન્ટર ખાતે આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં બોલી રહ્યા હતા. આ કાર્યક્રમનું આયોજન IIMUN (ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ મૂવમેન્ટ ટુ યુનાઇટ નેશન્સ) દ્વારા તેની 15મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે કરવામાં આવ્યું હતું. NEET પેપર લીક સામે દેશવ્યાપી વિરોધ બાદ યુવાનો સાથે RSS દ્વારા સંવાદમાં જોડાવાનું આ એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે. જંતર-મંતર ખાતે 36 દિવસના વિરોધ પ્રદર્શનને કારણે અગાઉ કેન્દ્રીય શિક્ષણ પ્રધાન ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનને રાજીનામાની માંગણી કરવામાં આવી હતી.
જેન-ઝી સાથેના કાર્યક્રમને સંબોધતા આરએસએસ વડા ડૉ. મોહન ભાગવતે નોંધ્યું હતું કે જો અવાજો સાંભળવામાં ન આવે તો લોકો વિરોધ પ્રદર્શનનો આશરો લઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આંદોલન પણ સંવાદનું એક સ્વરૂપ છે. “લોકશાહીમાં અસંમતિ એ સર્વસંમતિ બનાવવાનો એક માર્ગ છે. વિવિધ દ્રષ્ટિકોણ ઉભરી આવે છે અને ચર્ચા પછી સર્વસંમતિ પ્રાપ્ત થાય છે. આ ચર્ચા સંવાદ દ્વારા થઈ શકે છે. જો વિવિધ કારણોસર કોઈનો અવાજ સાંભળવામાં ન આવે તો આંદોલન શરૂ થઈ શકે છે. જોકે આ સર્વસંમતિ બનાવવા માટે થવું જોઈએ, વિભાજન બનાવવા માટે નહીં.”
જેન-ઝીની ફરિયાદ માન્ય છે: ભાગવત
તેમણે સ્વીકાર્યું કે જેન-ઝી દ્વારા તાજેતરમાં ઉઠાવવામાં આવેલી ફરિયાદો માન્ય છે. મોહન ભાગવતે કહ્યું, “ભારતની શિક્ષણ પ્રણાલીમાં ઘણું બધું કરવાની જરૂર છે; કારણ કે તે થઈ રહ્યું નથી, તેથી આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે. જેન-ઝી સાથેના મારા અનુભવ પરથી કહીએ તો જ્યારે અમે તેમની ઉંમરના હતા ત્યારે અમે અમારા વડીલો જે કહેતા હતા તે પ્રશ્ન કર્યા વિના સ્વીકારતા હતા. હવે જેન-ઝી અને જેન-આલ્ફા પ્રશ્નો પૂછે છે; તેઓ તાર્કિક જવાબો શોધે છે. આ લોકશાહી રીત છે. અંગ્રેજીમાં તેને ‘ડિબેટ’ કહેવામાં આવે છે પરંતુ આપણે તેને ‘શાસ્ત્રાર્થ’ કહીએ છીએ. તે ફક્ત દલીલ નથી પરંતુ બે પક્ષોનો આદાનપ્રદાન છે: ‘પૂર્વ’ (પ્રસ્તાવ/પ્રારંભિક દૃષ્ટિકોણ) અને ‘ઉત્તર’ (પ્રતિભાવ/પ્રતિ-દૃષ્ટિ).”
જેન ઝીનો વિરોધ રચનાત્મક હોવો જોઈએ: ભાગવત
આરએસએસના વડાએ કહ્યું, “અમે બધા પાસાઓ પર વિચાર કરીએ છીએ અને દરેકનો પોતાનો દ્રષ્ટિકોણ હોય છે. આપણને અનેક પ્રકારના મંતવ્યો મળે છે જેમાં વિરોધી પણ શામેલ છે. જે એકસાથે સત્યનું સંપૂર્ણ ચિત્ર બનાવે છે. આ જરૂરી છે. હું એમ નહીં કહું કે જેન-ઝીએ વિરોધ ન કરવો જોઈએ પણ લોકશાહીમાં વિરોધ કરવા અને કાર્ય કરવાની ચોક્કસ રીતો હોય છે. બંધારણના ઘડવૈયાઓ અને ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરે તેમના ભાષણોમાં આ અંગે સંકેતો આપ્યા છે. તેના પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.” તેમણે ઉમેર્યું, “તેઓ ફક્ત વિરોધ કરવા માટે અવાજ ઉઠાવતા નથી; તેઓ આમ એટલા માટે કરે છે કારણ કે તેમને અમુક મુદ્દાઓનો સામનો કરવો પડે છે જેને સુધારવાની જરૂર છે. વિરોધ મારા કે તમારા વિરુદ્ધ ન હોવો જોઈએ પરંતુ સિસ્ટમને સુધારવાનો હેતુ હોવો જોઈએ.”
ભાગવતે પ્રદર્શનકારીઓને ‘રાષ્ટ્રવિરોધી’ ગણાવવા અંગે શું કહ્યું?
વિદ્યાર્થી વિરોધ પ્રદર્શન અને પ્રદર્શનકારીઓને ‘રાષ્ટ્રવિરોધી’ ગણાવવા અંગે RSS વડા મોહન ભાગવતે કહ્યું, “જો જેન-Z વિરોધ કરી રહ્યા છે તો તેઓ રાષ્ટ્રવિરોધી નથી. તેઓ આપણા પોતાના લોકો છે, આપણી આગામી પેઢી. હું માનતો નથી કે જેન- Z આવા છે. મને લાગે છે કે નવી પેઢીઓ આપણી વર્તમાન પેઢી કરતાં વધુ પ્રામાણિક છે. તેઓ દેશભક્તિ અને સેવા અંગેની સાચી અપીલનો જવાબ આપે છે.”
મહિલાઓને સમાન અધિકારો હોવા જોઈએ
RSS વડાએ જણાવ્યું હતું કે મહિલાઓની ભાગીદારી અંગે ફક્ત ભારતમાં જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે એ એક સ્થાપિત હકીકત છે કે તેમણે આગળ આવવું જોઈએ. તેમને સમાન અધિકારો મળવા જોઈએ અને સમાનતાનો આનંદ માણવો જોઈએ. RSSની વિવિધ પાંખોમાં મહિલાઓ સમાન ધોરણે આગળ વધી રહી છે. સંઘે મહિલાઓ માટે એક અલગ પાંખની સ્થાપના કરી છે. સર્વોચ્ચ સંસ્થા અંગે, મહિલાઓ ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે અને તેમના મંતવ્યોનું મૂલ્ય અને ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.
