અમેરિકન સેનેટમાં રશિયા-ઈરાન પર પ્રતિબંધોનું બિલ 86-11 મતથી પાસ; ટ્રમ્પને રશિયન તેલ-ગેસના મોટા ખરીદદારો પર 100% સુધી ટેરિફ લગાવવાની સત્તા મળી શકે, હવે હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં થશે પરીક્ષા
રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર અમેરિકાનું દબાણ વધુ વધવાની શક્યતા છે. અમેરિકન સેનેટે રશિયા અને તેના મુખ્ય ઊર્જા ખરીદદારો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ ધરાવતા એક મહત્વપૂર્ણ બિલને 86-11 મતથી મંજૂરી આપી છે. આ બિલમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને રશિયન તેલ અને ગેસના ટોચના ખરીદદારો પાસેથી આવતા માલ પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદવાની સત્તા આપવાની જોગવાઈ છે.જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે ભારત પર તરત જ 100 ટકા ટેરિફ લાગુ થઈ ગયો છે. સેનેટની મંજૂરી બાદ બિલ હવે હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં જશે. ત્યાંથી મંજૂરી મળ્યા બાદ જ તેને રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ મોકલવામાં આવશે.
કયા 5 દેશો અમેરિકાના નિશાના પર?
મીડિયાના અહેવાલ પ્રમાણે રશિયન તેલ અને ગેસના ટોચના પાંચ ખરીદદારોમાં હાલમાં:
ચીન
ભારત
અઝરબૈજાન
હંગેરી
સ્લોવાકિયા
નો સમાવેશ થાય છે. આ દેશોમાંથી રશિયન ઊર્જાની ખરીદી ચાલુ રહે તો અમેરિકાના નવા કાયદા હેઠળ તેમના માલ પર ભારે ટેરિફ લાદવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે.અન્ય અહેવાલોમાં પણ ભારત અને ચીન સહિત રશિયન ઊર્જાના મોટા ખરીદદારોને સંભવિત અસરનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
બિલનું નામ પણ બદલાયું
આ બિલનું નામ હવે ‘Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026’ રાખવામાં આવ્યું છે.આ બિલને રિપબ્લિકન સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામ અને ડેમોક્રેટ સેનેટર રિચર્ડ બ્લૂમેન્થલે આગળ વધાર્યું હતું. ગ્રેહામનું 11 જુલાઈએ અવસાન થયું હતું. તેમના અવસાન બાદ તેમની બહેન ડાર્લિન ગ્રેહામને તેમની સેનેટ બેઠક પર નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા અને તેમણે પણ આ બિલના સેનેટ મતદાનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
શા માટે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદનારા દેશો પર દબાણ?
અમેરિકન ધારાસભ્યોનો તર્ક છે કે રશિયન તેલ અને ગેસની આવકથી રશિયાની અર્થવ્યવસ્થાને ટેકો મળે છે અને તેનાથી યુક્રેન સામેના યુદ્ધને આર્થિક બળ મળી શકે છે.અમેરિકન સેનેટે રશિયાની આવકના મુખ્ય સ્ત્રોતો પર દબાણ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. બિલમાં રશિયન નેતાઓ, અધિકારીઓ, અબજોપતિ ઉદ્યોગપતિઓ અને નાણાકીય સંસ્થાઓ સામે પણ પ્રતિબંધોની જોગવાઈ છે.સેનેટર બ્લૂમેન્થલે મતદાન બાદ કહ્યું હતું કે આ પ્રકારના કડક પ્રતિબંધો અને ટેરિફનો હેતુ રશિયાને સમર્થન આપનારા અને તેની યુદ્ધ અર્થવ્યવસ્થાને મદદ કરનારા દેશો પર દબાણ વધારવાનો છે.
ભારત માટે આ મામલો કેમ મહત્વનો?
ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રશિયન ક્રૂડ ઓઈલનો મહત્વપૂર્ણ ખરીદદાર રહ્યો છે. રશિયન તેલની ખરીદીથી ભારતને વૈશ્વિક બજારની સરખામણીએ સ્પર્ધાત્મક ભાવે ઊર્જા મેળવવામાં મદદ મળી છે.પરંતુ જો અમેરિકન બિલ કાયદો બને અને તેમાં રહેલી ટેરિફની જોગવાઈનો ઉપયોગ ભારત સામે કરવામાં આવે, તો ભારતથી અમેરિકામાં નિકાસ થતા માલ પર ભારે વધારાનો શુલ્ક લાગવાની સંભાવના ઊભી થઈ શકે છે. આથી ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો માટે પણ આ મુદ્દો મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જોકે, હાલ બિલ માત્ર સેનેટમાં પાસ થયું છે અને ટ્રમ્પ દ્વારા ભારત પર 100 ટકા ટેરિફ લાગુ કરવાનો કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી.
ટ્રમ્પને કેટલી સત્તા મળશે?
બિલની સૌથી મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિને રશિયન ઊર્જાના મોટા ખરીદદારો સામે 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લગાવવાની સત્તા આપવાની છે.અર્થાત્, જો કોઈ દેશ રશિયન તેલ અને ગેસની ખરીદી ચાલુ રાખે છે અને તે દેશને નિશાન બનાવવામાં આવે છે, તો અમેરિકામાંથી તેના માલની આયાત પર ખૂબ જ ઊંચો શુલ્ક લાગી શકે છે.પરંતુ 100 ટકા ટેરિફ આપમેળે લાગુ થવાનો નથી. બિલ કાયદો બન્યા પછી રાષ્ટ્રપતિ પાસે તેનો ઉપયોગ કરવાની સત્તા હશે.
બિલ હજુ કાયદો બન્યું નથી
આ સમાચારનો સૌથી મહત્વનો ભાગ એ છે કે સેનેટની મંજૂરી અંતિમ કાયદો નથી.હવે બિલ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં જશે. Aaj Takના અહેવાલ પ્રમાણે હાઉસ 31 ઓગસ્ટે ફરી બેઠક કરશે અને ત્યારબાદ બિલ પર આગળની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.જો હાઉસ પણ બિલને મંજૂરી આપે અને જરૂરી કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય, તો તેને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સમક્ષ મોકલવામાં આવશે.
ઈરાન સામે પણ કડક જોગવાઈ
આ બિલ માત્ર રશિયા પૂરતું મર્યાદિત નથી. તેમાં ઈરાન સંબંધિત પ્રતિબંધોને પણ આગળ વધારવાની જોગવાઈ છે.
બિલમાં Iran Sanctions Act of 1996ની સમયમર્યાદાને 2031 સુધી લંબાવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ કાયદા હેઠળ ઈરાનના ઊર્જા ક્ષેત્રમાં રોકાણ કરતી કંપનીઓ પર દંડાત્મક કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
વિરોધ પણ થયો
બિલને સેનેટમાં ભારે બહુમતી મળી હોવા છતાં કેટલાક ડેમોક્રેટ્સે રાષ્ટ્રપતિને ટેરિફ અંગે આપવામાં આવતી વધારાની સત્તા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.વિરોધ કરનારાઓનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રપતિને ખૂબ વ્યાપક ટેરિફ સત્તા મળવાથી તેનો ઉપયોગ વેપાર નીતિમાં મોટા ફેરફારો માટે થઈ શકે છે અને તેના કારણે અમેરિકન ગ્રાહકો તથા વૈશ્વિક વેપાર પર પણ અસર પડી શકે છે.
હવે ભારતની નજર અમેરિકન હાઉસ પર
સેનેટમાં બિલ પાસ થયા બાદ હવે સમગ્ર ધ્યાન અમેરિકન હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ પર છે.જો હાઉસ પણ તેને મંજૂરી આપે તો ભારત, ચીન અને રશિયન ઊર્જાના અન્ય મોટા ખરીદદારો માટે અમેરિકન વેપાર નીતિમાં મોટો પડકાર ઊભો થઈ શકે છે.ખાસ કરીને ભારત માટે આ મુદ્દો મહત્વનો છે, કારણ કે એક તરફ રશિયા ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાયર છે અને બીજી તરફ અમેરિકા ભારતના મોટા નિકાસ બજારોમાંથી એક છે.જો કે હાલ સ્થિતિ સ્પષ્ટ છે: અમેરિકન સેનેટે 86-11 મતથી બિલ પાસ કર્યું છે, પરંતુ ભારત પર 100 ટકા ટેરિફ હજુ લાગુ થયો નથી. હવે હાઉસની મંજૂરી અને ત્યારબાદની પ્રક્રિયા પર બધાની નજર છે.
