ગુજરાતમાં ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન વધુ કડક બનાવવા માટે મહત્વનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. હવે ટ્રાફિક નિયમોના ભંગ બદલ ફટકારાયેલા બાકી ઈ-મેમો અથવા ઈ-ચલણનો દંડ ચૂકવ્યા વગર વાહનચાલકોને RTOની અનેક સેવાઓનો લાભ મળશે નહીં. એટલે કે, જો કોઈ વાહનમાલિકના નામે ટ્રાફિક દંડ બાકી હશે તો તેની અરજી આગળ વધારવામાં આવશે નહીં અને પહેલાં દંડ ભરવાની ફરજ પડશે. રાજ્યમાં ઘણા વાહનચાલકોને ટ્રાફિક નિયમોનો ભંગ કરવા બદલ ઈ-ચલણ ફટકારવામાં આવે છે, પરંતુ મોટી સંખ્યામાં લોકો સમયસર દંડની રકમ ભરતા નથી. તેના કારણે સરકાર પાસે બાકી દંડની રકમ સતત વધી રહી છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ટ્રાફિક પોલીસ અને RTOની સેવાઓને એકીકૃત કરતી નવી સિસ્ટમ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે.
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ વાહન સંબંધિત કોઈપણ સેવા માટે અરજી કરવામાં આવશે ત્યારે સિસ્ટમ આપમેળે અરજદારના નામે નોંધાયેલા તમામ વાહનોના બાકી ઈ-ચલણની ચકાસણી કરશે. એટલું જ નહીં, મોબાઇલ નંબર અને આધાર સાથે જોડાયેલા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સના આધારે પણ સંબંધિત વાહનમાલિકના બાકી દંડની માહિતી તપાસવામાં આવશે. આ નવી ઇન્ટિગ્રેટેડ સિસ્ટમ હેઠળ વાહનની માલિકી ટ્રાન્સફર, રજીસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ (RC)માં સરનામું બદલવું, હાઇપોથેકેશન દૂર કરાવવું, ડુપ્લિકેટ RC મેળવવું સહિતની તમામ RTO સેવાઓ પહેલાં બાકી ઈ-ચલણની ચકાસણી કરશે. જો કોઈ દંડ બાકી હશે તો અરજી મંજૂર કરવામાં આવશે નહીં. અધિકારી અરજી પરત મોકલીને પહેલાં બાકી રકમ ભરવાની સૂચના આપશે. દંડની સંપૂર્ણ ચુકવણી થયા પછી જ અરજીની પ્રક્રિયા આગળ વધશે.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ હાલમાં ગુજરાતમાં વાહન સંબંધિત મળતી લગભગ 50 ટકા અરજીઓ બાકી ઈ-ચલણના કારણે અટવાઈ રહી છે. અમદાવાદમાં આ પ્રમાણ રાજ્યની સરખામણીએ ઓછું છે અને અંદાજે 35 ટકા જેટલું છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે મોટી સંખ્યામાં વાહનચાલકો હજુ પણ ટ્રાફિક દંડની ચુકવણી કરતા નથી. સરકારી માહિતી મુજબ વર્ષ 2024થી અત્યાર સુધીમાં ગુજરાતમાં અંદાજે 1.80 કરોડ ટ્રાફિક ઈ-ચલણ જારી કરવામાં આવ્યા છે. જ્યારે માત્ર 1 જાન્યુઆરીથી 31 જુલાઈ 2026 દરમિયાન જ રાજ્યમાં 50.6 લાખથી વધુ ઈ-ચલણ ફટકારવામાં આવ્યા છે. આ આંકડા ટ્રાફિક નિયમોના ભંગ અને બાકી દંડની ગંભીર સ્થિતિ તરફ ઈશારો કરે છે.
અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ઘણા લોકોને ત્યારે જ ખબર પડે છે કે તેમના નામે ટ્રાફિક દંડ બાકી છે જ્યારે તેઓ RTOમાં કોઈ સેવા માટે અરજી કરે છે. એકવાર બાકી દંડની માહિતી મળ્યા બાદ મોટાભાગના લોકો તરત જ દંડ ભરી દે છે. આ નવી વ્યવસ્થાનો મુખ્ય હેતુ ટ્રાફિક દંડની વસૂલાત વધારવાનો અને નિયમોનું વધુ અસરકારક પાલન કરાવવાનો છે. રાજ્ય સરકાર ટ્રાફિક પોલીસ અને ટ્રાન્સપોર્ટ વિભાગના ડેટાબેઝને વધુ મજબૂત રીતે જોડવાનું કામ પણ કરી રહી છે. સમગ્ર સિસ્ટમ સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં આવ્યા બાદ બાકી ઈ-ચલણ ધરાવતા વાહનો અથવા વાહનમાલિકોની કોઈપણ RTO અરજી આપમેળે બ્લોક થઈ જશે. એટલે હવે વાહન સંબંધિત કોઈપણ કામ કરાવતાં પહેલાં બાકી ટ્રાફિક દંડની ચુકવણી કરવી ફરજિયાત બનશે.
