અમેરિકામાં H-1B વિઝા સાથે જોડાયેલી 1 લાખ ડોલરની ફીને લઈને ટ્રમ્પ સરકાર અને અનેક રાજ્યો વચ્ચે વિવાદ વધી રહ્યો છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસને H-1B વિઝા માટે લાગતી 1 લાખ ડોલરની ફીને વધુ એક વર્ષ માટે લંબાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને વિદેશી કુશળ કર્મચારીઓ અને તેમને નોકરી આપતી અમેરિકન કંપનીઓ માટે ખર્ચ વધવાની ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ માટે પણ આ મુદ્દો મહત્વનો છે, કારણ કે H-1B વિઝા મેળવતા વિદેશી કર્મચારીઓમાં ભારતીયોની સંખ્યા મોટી છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસને સપ્ટેમ્બર 2025માં નવા H-1B અરજદારો માટે 1 લાખ ડોલરની વધારાની ફી લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. હવે આ વ્યવસ્થાને વધુ એક વર્ષ માટે લંબાવવામાં આવી છે. જોકે, આ નિર્ણયને કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાના અનેક રાજ્યોનું કહેવું છે કે વહીવટી તંત્ર પાસે કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના આટલી મોટી રકમની ફી લાદવાનો અધિકાર નથી.
આ મામલે રાજ્યોના એટર્ની જનરલની દલીલ છે કે H-1B વિઝા પર 1 લાખ ડોલરની ફીથી માત્ર ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રને જ અસર નહીં થાય, પરંતુ શિક્ષણ અને આરોગ્ય જેવા મહત્વના ક્ષેત્રો પણ મુશ્કેલીમાં આવી શકે છે. અમેરિકાની અનેક શાળાઓ, યુનિવર્સિટીઓ, હોસ્પિટલો અને અન્ય સંસ્થાઓ કુશળ વિદેશી કર્મચારીઓ પર નિર્ભર છે. જો આવા કર્મચારીઓની ભરતી માટે કંપની કે સંસ્થાએ એક કર્મચારી પાછળ જ 1 લાખ ડોલર જેટલો વધારાનો ખર્ચ કરવો પડે તો ઘણી સંસ્થાઓ માટે વિદેશી કર્મચારીઓને નોકરી આપવી મુશ્કેલ બની શકે છે. રાજ્યો દ્વારા કોર્ટમાં એવી દલીલ કરવામાં આવી છે કે અમેરિકામાં કેટલાક વિસ્તારોમાં પહેલેથી જ શિક્ષકો, ડોક્ટરો અને નર્સોની અછત છે. આવી સ્થિતિમાં H-1B વિઝા પર ભારે ફી લગાવવાથી વિદેશી પ્રોફેશનલ્સની ભરતી ઘટી શકે છે અને તેની અસર જાહેર સેવાઓ પર પડી શકે છે. ખાસ કરીને એવી સંસ્થાઓને મુશ્કેલી પડી શકે છે જે મર્યાદિત બજેટમાં કામ કરે છે અને જરૂરી કુશળ કર્મચારીઓ મેળવવા માટે H-1B કાર્યક્રમનો ઉપયોગ કરે છે.
આ કાનૂની લડાઈનો એક મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ અને વહીવટી તંત્રને કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના H-1B અરજીઓ પર આટલી મોટી રકમ વસૂલવાનો અધિકાર છે કે નહીં. કોર્ટમાં પડકાર આપનાર રાજ્યોનું કહેવું છે કે સરકાર પોતાની સત્તાની મર્યાદા પાર કરીને આ પ્રકારની મોટી આર્થિક જવાબદારી અરજદારો અને નિયોક્તાઓ પર લાદી શકતી નથી. H-1B વિઝા અમેરિકામાં ચોક્કસ કુશળ અને વિશિષ્ટ પ્રકારની નોકરીઓ માટે વિદેશી કર્મચારીઓને કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે. ટેક્નોલોજી અને એન્જિનિયરિંગ ઉપરાંત આરોગ્ય, શિક્ષણ, સંશોધન અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી H-1Bમાં કરવામાં આવતા ફેરફારોની અસર માત્ર IT કંપનીઓ સુધી સીમિત રહેતી નથી. ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ માટે આ મુદ્દો ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. અમેરિકામાં કામ કરતા મોટી સંખ્યામાં ભારતીય ટેક્નોલોજી પ્રોફેશનલ્સ અને અન્ય કુશળ કર્મચારીઓ H-1B વિઝા વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલા છે. નવી ફીનો મુદ્દો ખાસ કરીને એવા કર્મચારીઓ અને તેમને સ્પોન્સર કરતી કંપનીઓ માટે મહત્વનો છે, જેઓ નવા H-1B વિઝા માટે અરજી કરવા માગે છે.
બીજી તરફ, ટ્રમ્પ પ્રશાસન H-1B વ્યવસ્થામાં કડકાઈ લાવવાના નિર્ણયને અમેરિકન કામદારોના હિત સાથે જોડે છે. સરકારનો અભિગમ છે કે H-1B કાર્યક્રમનો ઉપયોગ એવી રીતે થવો જોઈએ કે અમેરિકન કર્મચારીઓની તકો અને વેતન પર નકારાત્મક અસર ન પડે. સરકાર દ્વારા વિદેશી કર્મચારીઓની ભરતી અને H-1B કાર્યક્રમના ઉપયોગ અંગે લાંબા સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ ફીને લઈને અગાઉ પણ કાનૂની કાર્યવાહી થઈ ચૂકી છે. એક ફેડરલ કોર્ટે 1 લાખ ડોલરની ફી લગાવવાની જોગવાઈને ગેરકાયદેસર ગણાવી હતી. ત્યારબાદ સરકાર દ્વારા આ નિર્ણય સામે અપીલ કરવામાં આવી હતી. તેથી હવે નવી એક વર્ષની મુદત વધારવાના નિર્ણયની સાથે જૂની કાનૂની કાર્યવાહી પણ મહત્વની બની છે.
આ વિવાદમાં એક તરફ સરકારનું કહેવું છે કે H-1B વ્યવસ્થામાં ફેરફાર જરૂરી છે, જ્યારે બીજી તરફ રાજ્યો અને વિવિધ સંસ્થાઓનો દાવો છે કે ભારે ફીથી અમેરિકાને જરૂરી કુશળ કર્મચારીઓ મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. જો ડોક્ટર, નર્સ, શિક્ષક, સંશોધક અથવા ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રના નિષ્ણાતને નોકરી પર રાખવા માટે અસામાન્ય રીતે મોટો વધારાનો ખર્ચ કરવો પડે તો તેની અસર આખી ભરતી પ્રક્રિયા પર થઈ શકે છે. હાલમાં આ મામલો કોર્ટમાં હોવાથી H-1Bની 1 લાખ ડોલરની ફીને લઈને અંતિમ કાનૂની સ્થિતિ આગળની કાર્યવાહી પર નિર્ભર રહેશે. ટ્રમ્પ સરકારના નવા નિર્ણય અને રાજ્યો દ્વારા કરવામાં આવેલા કાનૂની પડકાર વચ્ચે અમેરિકામાં H-1B વિઝા નીતિને લઈને ચર્ચા વધુ તેજ બની છે. આ નિર્ણયનો અંતિમ પ્રભાવ ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ, અમેરિકન કંપનીઓ તેમજ શિક્ષણ અને આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં વિદેશી કુશળ કર્મચારીઓ પર કેટલો પડશે તે પણ આગામી કાનૂની અને વહીવટી પગલાં બાદ વધુ સ્પષ્ટ થશે.
