મુંબઈ સ્થિત ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સોશિયલ સાયન્સિસ એટલે કે TISSના 86મા દીક્ષાંત સમારોહને લઈને છેલ્લી ઘડીએ મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ એટલે કે CJI સૂર્યકાંતને આ કાર્યક્રમમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે હવે તેઓ આ સમારોહમાં ચીફ ગેસ્ટ તરીકે હાજર નહીં રહે. સંસ્થાએ ચીફ ગેસ્ટના નામમાં ફેરફાર કરીને હવે ટાટા મેમોરિયલ હોસ્પિટલના નિયામક ડૉ. સી.એસ. પ્રમેશને મુખ્ય અતિથિ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ દીક્ષાંત સમારોહ હવે 22 ઓગસ્ટે મુંબઈના દેઓનાર સ્થિત TISSના નૌરોજી કેમ્પસમાં યોજાશે.
TISSનો 86મો દીક્ષાંત સમારોહ અગાઉ 2 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ યોજાવાનો હતો. કાર્યક્રમ માટેની તૈયારીઓ પણ કરવામાં આવી હતી અને તેમાં CJI સૂર્યકાંતને મુખ્ય અતિથિ તરીકે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે બોમ્બે હાઈકોર્ટના કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ રવિન્દ્ર ઘુગેને વિશેષ અતિથિ તરીકે આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ કાર્યક્રમના માત્ર 48 કલાક પહેલાં સંસ્થાએ એક ઇમેલ દ્વારા કાર્યક્રમ મુલતવી રાખવાની જાણકારી આપી હતી. તેની પાછળ ‘અણધાર્યા સંજોગો’નું કારણ આપવામાં આવ્યું હતું.
ત્યારબાદ હવે કાર્યક્રમની નવી તારીખ જાહેર કરવામાં આવી છે અને સાથે મુખ્ય અતિથિમાં પણ ફેરફાર થયો છે. અગાઉ CJI સૂર્યકાંતનું નામ કાર્યક્રમ સાથે જોડાયેલું હતું, પરંતુ નવી યાદીમાં તેમનું નામ નથી. હવે ડૉ. સી.એસ. પ્રમેશ મુખ્ય અતિથિ તરીકે દીક્ષાંત સમારોહમાં હાજર રહેશે. જોકે, સંસ્થાએ સત્તાવાર રીતે એવો કોઈ ખુલાસો કર્યો નથી કે CJIનું નામ શા માટે હટાવવામાં આવ્યું છે. કેમ્પસ સાથે જોડાયેલા સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે, પ્રશાસનને કાર્યક્રમ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ તરફથી વિરોધ પ્રદર્શન અથવા અન્ય પ્રકારની અડચણ ઊભી થવાની આશંકા હતી. આ જ કારણસર કાર્યક્રમને અગાઉ સ્થગિત કરવામાં આવ્યો હોવાના દાવા પણ સામે આવ્યા હતા. હવે નવી તારીખે પણ મુખ્ય અતિથિમાં ફેરફાર કરવામાં આવતા આ અટકળોને વધુ વેગ મળ્યો છે.
અહેવાલો મુજબ, CJI સૂર્યકાંત દ્વારા બેરોજગાર યુવાનોને લઈને કરવામાં આવેલી એક ‘કોકરોચ’ ટિપ્પણીને તાજેતરના વિદ્યાર્થી વિરોધ સાથે જોડવામાં આવી રહી હતી. દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં બેરોજગારી અને યુવાનોના પ્રશ્નોને લઈને વિરોધ પ્રદર્શન થયા છે. આવી સ્થિતિમાં TISS જેવા સામાજિક વિજ્ઞાન અને જાહેર મુદ્દાઓ સાથે સંકળાયેલા કેમ્પસમાં વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા વિરોધની શક્યતા હોવાની ચર્ચા ચાલી રહી હતી. CJI સૂર્યકાંતનું આ નિવેદન અગાઉ પણ જાહેર ચર્ચાનો વિષય બન્યું હતું. બેરોજગાર યુવાનો અને વિરોધ પ્રદર્શનને લઈને કરવામાં આવેલી ટિપ્પણી પર કેટલાક વર્ગોએ વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા અને વિદ્યાર્થી વર્તુળોમાં પણ આ અંગે ચર્ચા થઈ હતી. હવે TISSના દીક્ષાંત સમારોહમાંથી તેમનું નામ હટાવાયા બાદ આ જૂનો વિવાદ ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે.
TISSનો દીક્ષાંત સમારોહ સંસ્થાના વિવિધ કેમ્પસના વિદ્યાર્થીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમ છે. આ પ્રસંગે અભ્યાસ પૂર્ણ કરનારા વિદ્યાર્થીઓને ડિગ્રી અને અન્ય સન્માન આપવામાં આવે છે. દેશના અલગ-અલગ TISS કેમ્પસમાંથી ગ્રેજ્યુએટ થનારા વિદ્યાર્થીઓ આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેશે. વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારજનો માટે પણ આ દિવસ ખૂબ મહત્વનો હોય છે, તેથી સંસ્થા કોઈ પ્રકારની અડચણ વિના કાર્યક્રમ યોજવા માંગે છે એવી ચર્ચા ચાલી રહી છે.
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે CJI સૂર્યકાંતને કોઈ શૈક્ષણિક સંસ્થાના દીક્ષાંત સમારોહમાં મુખ્ય અતિથિ બનાવવા અંગે ચર્ચા ઊભી થઈ હોય. તાજેતરમાં હૈદરાબાદ સ્થિત NALSAR યુનિવર્સિટીમાં પણ આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી હતી. ત્યાં 2026 બેચના 450થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ CJI સૂર્યકાંતને મુખ્ય અતિથિ બનાવવાના નિર્ણય સામે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. વિદ્યાર્થીઓએ પોતાની અસહમતિ જાહેર કરીને કાર્યક્રમમાં તેમની ભૂમિકા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. NALSARની ઘટનાના પગલે પણ સમગ્ર દેશમાં આ મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો હતો. યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓને શૈક્ષણિક કાર્યક્રમોમાં અતિથિઓની પસંદગી અંગે પોતાનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કરવાનો અધિકાર હોવો જોઈએ કે નહીં, તેમજ કોઈ જાહેર પદ પર રહેલી વ્યક્તિના નિવેદનોને આધારે વિદ્યાર્થી સમુદાયનો વિરોધ કેટલો યોગ્ય છે, તે અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી.
CJI સૂર્યકાંતને લઈને ચાલી રહેલા આ વિવાદનો સંબંધ માત્ર દીક્ષાંત સમારોહ સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી. અગાઉ બાર કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયાની કાર્યવાહી અને કેટલાક નિર્ણયોમાં થયેલા ફેરફારોને લઈને પણ તેમના નામ સાથે ચર્ચા થઈ હતી. આ તમામ ઘટનાઓ વચ્ચે હવે TISS દ્વારા મુખ્ય અતિથિ બદલવાના નિર્ણયે ફરી એકવાર ધ્યાન ખેંચ્યું છે.જોકે, TISS પ્રશાસને ચીફ ગેસ્ટ બદલવાના નિર્ણય પાછળ વિદ્યાર્થીઓના વિરોધને સત્તાવાર કારણ તરીકે જાહેર કર્યું નથી. એટલે હાલમાં વિરોધની આશંકા અને CJIનું નામ હટાવવાનું કારણ મુખ્યત્વે સૂત્રો અને અહેવાલો પર આધારિત ચર્ચાનો વિષય છે. સંસ્થાની તરફથી સત્તાવાર રીતે માત્ર એટલું જ સ્પષ્ટ થયું છે કે હવે 22 ઓગસ્ટે કાર્યક્રમ યોજાશે અને તેમાં ડૉ. સી.એસ. પ્રમેશ મુખ્ય અતિથિ રહેશે.
ડૉ. સી.એસ. પ્રમેશ ટાટા મેમોરિયલ હોસ્પિટલના નિયામક છે અને આરોગ્ય ક્ષેત્ર સાથે લાંબા સમયથી જોડાયેલા છે. તેમના મુખ્ય અતિથિ બનવાથી સમારોહને આરોગ્ય અને જાહેર સેવાના ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલું મહત્વનું પ્રતિનિધિત્વ મળશે. TISSના અભ્યાસક્રમોમાં આરોગ્ય, સામાજિક નીતિ, જાહેર આરોગ્ય અને સમાજ વિકાસ જેવા વિષયો સાથે જોડાયેલા ઘણા વિભાગો હોવાથી તેમનું આમંત્રણ પણ પ્રાસંગિક માનવામાં આવી શકે છે. હવે 22 ઓગસ્ટે યોજાનારા દીક્ષાંત સમારોહમાં સ્થિતિ કેવી રહેશે તે મહત્વનું રહેશે. વિદ્યાર્થીઓનો વિરોધ થાય છે કે નહીં, કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થાય છે કે નહીં અને સંસ્થા આ ફેરફાર અંગે વધુ કોઈ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા આપે છે કે નહીં તેના પર નજર રહેશે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે એક પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક સંસ્થાના મહત્વના કાર્યક્રમમાં મુખ્ય અતિથિનું નામ છેલ્લી ઘડીએ બદલાયું છે. અગાઉ કાર્યક્રમ મુલતવી રાખવામાં આવ્યો અને હવે નવી તારીખ સાથે ચીફ ગેસ્ટ પણ બદલાયા છે. સંસ્થા તરફથી સત્તાવાર કારણ સ્પષ્ટ ન હોવાને કારણે વિદ્યાર્થીઓના વિરોધની આશંકા આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. TISSના નવા કાર્યક્રમમાં દેશભરના વિવિધ કેમ્પસમાંથી વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લેશે. તેમના માટે આ શૈક્ષણિક જીવનનો મહત્વપૂર્ણ દિવસ હોવાથી હવે સંસ્થા કાર્યક્રમને કોઈ વિવાદ કે અવરોધ વિના પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરશે. બીજી તરફ CJI સૂર્યકાંતને લઈને યુનિવર્સિટી કાર્યક્રમોમાં ચાલી રહેલી ચર્ચા હવે અન્ય સંસ્થાઓમાં પણ અસર કરે છે કે કેમ તે જોવાનું રહેશે. એકંદરે, TISSના 86મા દીક્ષાંત સમારોહને લઈને થયેલા ફેરફારમાં સત્તાવાર કારણ હજુ સ્પષ્ટ નથી, પરંતુ CJI સૂર્યકાંતનું નામ હટાવાતા અને થોડા દિવસોમાં કાર્યક્રમ ફરી યોજાતા આ ઘટનાએ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા જગાવી છે. હવે 22 ઓગસ્ટે યોજાનારા કાર્યક્રમ દરમિયાન શું થાય છે અને સંસ્થા તથા વિદ્યાર્થીઓ તરફથી આગળ કોઈ નિવેદન આવે છે કે નહીં તે મહત્વનું રહેશે
