શહેરમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક અને હોટફિક્સ યુનિટોમાંથી નીકળતા કચરાના મુદ્દે સુરત મહાનગરપાલિકા સામે નવી મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. વરાછા, લિંબાયત, કતારગામ, ઉધના અને સરથાણા ઝોનમાં ધમધમતા હોટફિક્સ યુનિટોમાંથી રોજ મોટા પ્રમાણમાં નીકળતા કચરાના યોગ્ય નિકાલનો પ્રશ્ન ગંભીર બન્યો છે.શહેરમાં અંદાજે રોજ 40 મેટ્રિક ટન જેટલો પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક અને હોટફિક્સ સંબંધિત કચરો નીકળતો હોવાનું સામે આવ્યું છે. જાહેર સ્થળોએ કચરો ઠાલવાતાં સ્થાનિકોમાં રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. કચરામાં આગ લાગવાના બનાવો અને કચરાના મુદ્દે વિવાદો બાદ પાલિકા તંત્રે કાર્યવાહી વધુ કડક બનાવી છે.
પાલિકાની કડક કાર્યવાહી, અનેક યુનિટોને નોટિસ
હોટફિક્સ યુનિટો સામે પાલિકા દ્વારા કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે અને અત્યાર સુધીમાં મોટી સંખ્યામાં યુનિટોને નોટિસ આપવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે.મંગળવારે હાથ ધરાયેલી કાર્યવાહી દરમિયાન વિવિધ ઝોનના યુનિટો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. તેમાં મુખ્યત્વે:
વરાછા ઝોનના 266 યુનિટ
સરથાણા ઝોનના 3 યુનિટ
લિંબાયતના 32 યુનિટ
કતારગામના 83 યુનિટ
સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.
આ ઉપરાંત પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકનું વેચાણ કરતા અંદાજે 40 હોલસેલર અને રિટેઇલર સામે પણ કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
વેપારીઓની મેયર સમક્ષ રજૂઆત, યુનિટો સીલ ન કરવાની સૂચના
પાલિકાની કડક કાર્યવાહીથી હોટફિક્સ વેપારીઓમાં ફફડાટ ફેલાયો હતો. વેપારીઓએ મેયર સમક્ષ રજૂઆત કરીને પોતાના પ્રશ્નો રજૂ કર્યા હતા.વેપારીઓની રજૂઆત બાદ મેયર માયા માવાણીએ અધિકારીઓને હાલ પૂરતા યુનિટો સીલ ન કરવાની સૂચના આપી હોવાનું સામે આવ્યું છે.જોકે, બીજી તરફ પાલિકાની નોટિસોમાં કડક ભાષાનો ઉપયોગ કરીને હોટફિક્સ સંબંધિત પ્રતિબંધિત પ્રવૃત્તિ બંધ કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે. નોટિસમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હોવાનું જાણવા મળે છે કે કચરાનો અયોગ્ય નિકાલ ચાલુ રાખવામાં આવશે તો ફોજદારી કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં એક તરફ તંત્રની કડક નોટિસો અને બીજી તરફ યુનિટો સીલ ન કરવાની સૂચનાને કારણે વિરોધાભાસની સ્થિતિ ઊભી થઈ હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે.
હોટફિક્સ કચરો ઔદ્યોગિક કચરાની શ્રેણીમાં: આરોગ્ય મંત્રી સક્રિય
હોટફિક્સ કચરાના વિવાદનો ઉકેલ લાવવા માટે રાજ્યના આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયા પણ સક્રિય બન્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે.તેમણે મેયર માયા માવાણી, સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના ચેરમેન, સંબંધિત અધિકારીઓ અને ડેપ્યુટી કમિશનર સહિતના અધિકારીઓ સાથે વર્ચ્યુઅલ સમીક્ષા બેઠક યોજી હતી.મંત્રી દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું હતું કે હોટફિક્સમાંથી નીકળતો કચરો ઔદ્યોગિક કચરાની શ્રેણીમાં આવે છે અને તેના નિકાલની પ્રાથમિક જવાબદારી ઉદ્યોગોની છે.જોકે, કેટલાક યુનિટ રહેણાંક વિસ્તારોમાં ચાલતા હોવાના કારણે સ્થાનિક સ્તરે સમસ્યાઓ ઊભી થઈ રહી હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
પ્લાસ્ટિક અને હોટફિક્સ કચરા માટે અલગ પ્લોટ ફાળવવાની તૈયારી
સમસ્યાના કાયમી અને વ્યવહારુ ઉકેલ માટે પાલિકા દ્વારા હવે પ્લાસ્ટિક અને હોટફિક્સ કચરાના નિકાલ માટે અલગ પ્લોટ ફાળવવાની દિશામાં કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.મળતી માહિતી મુજબ, સણિયા હેમાદ વિસ્તારમાં પ્લોટ ફાળવવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. નિર્ધારિત પ્લોટ પર હોટફિક્સ કચરો પહોંચાડ્યા બાદ ઇજારદારની મશીનરી દ્વારા તેનું પ્રોસેસિંગ કરવાની વ્યવસ્થા ઊભી કરવા માટે પણ કવાયત ચાલી રહી છે.
છેલ્લા છ મહિનામાં આશરે 1100 મેટ્રિક ટન કચરો ઉપાડાયો
સુરતમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી હોટફિક્સ કચરાના નિકાલને લઈને તંત્ર દ્વારા સતત કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.મળતી વિગતો મુજબ, છેલ્લા છ મહિનામાં અંદાજે 1100 મેટ્રિક ટન હોટફિક્સ કચરો પાલિકા દ્વારા ઉપાડવામાં આવ્યો છે.
અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં આશરે 15 ટ્રેક્ટર અને વાહનો કચરો ઉપાડવાની કામગીરીમાં લગાવવામાં આવ્યા હતા. ઉપરાંત એજન્સીઓની મદદથી પણ કચરાના ઉપાડની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી.સોલિડ વેસ્ટ વિભાગની મહત્વની પોસ્ટ ખાલી હોવાનો મુદ્દોકચરાના નિકાલ અને ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓને લઈને સતત વિવાદો ઊભા થઈ રહ્યા હોવા છતાં સુરત મહાનગરપાલિકાના સોલિડ વેસ્ટ વિભાગમાં પર્યાવરણ સંબંધિત મહત્વની વહીવટી જવાબદારી સંભાળતી પોસ્ટ ખાલી હોવાનો મુદ્દો પણ સામે આવ્યો છે.પ્લાસ્ટિક વેસ્ટના નિકાલ સહિત પર્યાવરણ સંબંધિત કામગીરી આ વિભાગ હેઠળ આવે છે. એક તરફ હોટફિક્સ કચરા સામે તંત્ર કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ મહત્વની વહીવટી જગ્યા ખાલી હોવાને કારણે પાલિકાની કામગીરી અને ઇચ્છાશક્તિ સામે પણ સવાલો ઊભા થયા છે.
પ્લાસ્ટિકની ચેઇનની તપાસ શરૂ
હોટફિક્સ વેસ્ટ પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક હોવા છતાં તે સુરતના વિવિધ વિસ્તારો સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યું તે મુદ્દે પણ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે.પ્રાથમિક તપાસમાં પ્લાસ્ટિકની જાડાઈ અંદાજે 33 માઇક્રોન સુધી પહોંચી હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ પ્રકારનું પ્લાસ્ટિક જ્વલનશીલ હોવાથી કચરો આગની દૃષ્ટિએ પણ જોખમી બની શકે છે.હવે પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકના ઉત્પાદનથી લઈને તે સુરત સુધી પહોંચે છે તે સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનની તપાસ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
શહેર માટે કચરાનો કાયમી ઉકેલ સૌથી મોટો પડકાર
હોટફિક્સ યુનિટો સામે નોટિસ અને કાર્યવાહી, વેપારીઓની રજૂઆત, મેયરની સીલ ન કરવાની સૂચના અને બીજી તરફ કચરાના નિકાલ માટે અલગ પ્લોટ ફાળવવાની કવાયત આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે સુરત મહાનગરપાલિકાની નીતિ અને વ્યવસ્થાપન સામે અનેક પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે.હવે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે હોટફિક્સ અને પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકના કચરાનો કાયમી, વૈજ્ઞાનિક અને સુરક્ષિત નિકાલ ક્યારે શરૂ થશે?સુરતમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક અને હોટફિક્સ કચરાનો વિવાદ હવે માત્ર સફાઈનો પ્રશ્ન નથી રહ્યો, પરંતુ વહીવટી વ્યવસ્થા, ઉદ્યોગોની જવાબદારી અને પાલિકાની નીતિ માટે મોટો પડકાર બની ગયો છે.
