ભારત-ચીન સરહદ પર લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ અપડેટ સામે આવ્યું છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયની 2025-26ની વાર્ષિક રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ 2025 દરમિયાન ઉત્તરી સરહદો પર ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી એટલે કે PLAની તૈનાતીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. રિપોર્ટ અનુસાર ચીને વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા એટલે કે LACની સામે પોતાની સૈન્ય હાજરી ઘટાડી છે. હાલમાં ઉત્તરી સરહદો અને પરંપરાગત ટ્રેનિંગ વિસ્તારોમાં આશરે 10 કૉમ્બાઇન્ડ આર્મ્સ બ્રિગેડ જેટલું ચીની સૈન્ય તૈનાત હોવાનું જણાવાયું છે.
રક્ષા મંત્રાલયની રિપોર્ટમાં સાથે જ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ચીની સેનાની તૈનાતી ઘટી હોવા છતાં ભારતીય સેનાની LACના તમામ સેક્ટરમાં સ્થિતિ મજબૂત છે. ભારતીય સૈનિકો કોઈપણ ઉભી થતી સુરક્ષા પડકારનો સામનો કરવા માટે તૈયાર છે. એટલે કે ભારતે સરહદ પર પોતાની સૈન્ય તૈયારીમાં કોઈ ઢીલ મૂકી નથી. લદ્દાખ સહિત ઉત્તરી સરહદો પર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સૈન્ય ક્ષમતા અને ઓપરેશનલ તૈયારીને સતત મજબૂત બનાવવામાં આવી રહી છે.રિપોર્ટ મુજબ ભારત અને ચીન વચ્ચે રાજકીય, કૂટનીતિક અને સૈન્ય સ્તરે થયેલી સકારાત્મક વાતચીતના કારણે ઉત્તરી સરહદો પર સ્થિતિમાં અગાઉની સરખામણીએ વધુ સ્થિરતા આવી છે. બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સરહદી વિવાદ અને સૈન્ય તણાવને ઘટાડવા માટે વિવિધ સ્તરે વાતચીત ચાલુ છે. આ સંવાદનો હેતુ સરહદ પર શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવાનો છે.
ફરી શરૂ થઈ ભારત-ચીન વચ્ચે સૈન્ય વાતચીત
રક્ષા મંત્રાલયની રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ભારત અને ચીન વચ્ચે સૈન્ય સ્તરની વાતચીત ફરી શરૂ થઈ છે. તેમાં ઓક્ટોબર 2025માં પૂર્વી લદ્દાખમાં યોજાયેલી 23મી કોર કમાન્ડર સ્તરની બેઠકનો પણ સમાવેશ થાય છે. આવી બેઠકોમાં બંને દેશો સરહદ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરીને તણાવ ઘટાડવા અને બાકી રહેલા પ્રશ્નોના ઉકેલ તરફ આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરે છે.આ ઉપરાંત ચીની PLA સાથે બોર્ડર પર્સનલ મીટિંગ એટલે કે BPM પણ તમામ સેક્ટરમાં ચાલુ છે. રિપોર્ટ મુજબ આ બેઠકોનું વાતાવરણ સૌહાર્દપૂર્ણ રહ્યું છે. બંને દેશોના સૈન્ય અધિકારીઓ આ બેઠકો દરમિયાન સરહદ પરના સ્થાનિક મુદ્દાઓ ઉઠાવે છે અને પરસ્પર સંવાદ દ્વારા તેમને ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ પ્રકારની બેઠકો સરહદ પર અણધારી અથડામણની શક્યતા ઘટાડવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ઓપરેશન સિંદૂર બાદ સેનાની ક્ષમતાની સમીક્ષા
રક્ષા મંત્રાલયની વાર્ષિક રિપોર્ટમાં ઓપરેશન સિંદૂરનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટ અનુસાર આ ઓપરેશને ભારતની મલ્ટી-ડોમેન ક્ષમતા, ઇન્ટેલિજન્સમાં મજબૂતી, ટેક્નોલોજીકલ ક્ષમતા અને ત્રણેય સેનાઓ વચ્ચેની સંયુક્ત ઓપરેશનલ તૈયારીને દર્શાવી હતી. ઓપરેશન બાદ ભારતીય સેનાએ પોતાની ક્ષમતાઓ તેમજ જ્યાં સુધારાની જરૂરિયાત હતી તે પાસાઓની પણ સમીક્ષા કરી હતી.આ સમીક્ષાના આધારે સેનામાં ફોર્સ રિસ્ટ્રક્ચરિંગ, ત્રણેય સેનાઓ વચ્ચે વધુ જોઈન્ટનેસ અને નવી ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ પર ભાર વધારવામાં આવ્યો છે. બદલાતી સુરક્ષા પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય સેના પોતાની ઓપરેશનલ તૈયારી સતત મજબૂત કરી રહી છે. ખાસ કરીને ટેક્નોલોજી આધારિત યુદ્ધ, ઇન્ટેલિજન્સ અને ત્રણેય સેનાઓના સંકલનને ભવિષ્યની સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
લદ્દાખમાં ભારતની સ્થિતિ મજબૂત
લદ્દાખ બોર્ડર પર ભારત અને ચીન વચ્ચે 2020 બાદ તણાવની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. ત્યારથી બંને દેશોએ સરહદ પર મોટી સંખ્યામાં સૈનિકો અને સૈન્ય સાધનો તૈનાત કર્યા હતા. બાદમાં બંને તરફથી તબક્કાવાર ડિસએન્ગેજમેન્ટ અને સંવાદની પ્રક્રિયા આગળ વધી. હવે ચીની સેનાની તૈનાતીમાં ઘટાડો અને બીજી તરફ ભારતીય સેનાની મજબૂત તૈનાતી એ સંકેત આપે છે કે ભારતે સરહદ પર પોતાની વ્યૂહાત્મક અને ઓપરેશનલ પકડ જાળવી રાખી છે. જોકે, બંને દેશો વચ્ચેનો સરહદી વિવાદ સંપૂર્ણપણે ઉકેલાયો છે એવું માનવું યોગ્ય નથી અને સરહદ પર સતત સતર્કતા જાળવવી જરૂરી છે.આ રીતે સંરક્ષણ મંત્રાલયની તાજી રિપોર્ટ ભારત-ચીન સરહદની સ્થિતિ અંગે મહત્વપૂર્ણ સંકેત આપે છે,ચીની PLAની તૈનાતીમાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ ભારતીય સેનાની તૈયારીમાં કોઈ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો નથી. સાથે જ સૈન્ય અને કૂટનીતિક સ્તરે સંવાદ આગળ વધી રહ્યો છે, જેના કારણે લદ્દાખ સહિત ઉત્તરી સરહદ પર તણાવ ઘટાડવાની દિશામાં સ્થિતિ આગળ વધી રહી છે.
