યમનના હુથી બળવાખોરો લાલ સમુદ્રના દક્ષિણ ભાગમાંથી પસાર થતા વાણિજ્યિક જહાજો પર કર લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. રોઇટર્સે સૂત્રોને ટાંકીને આ માહિતી આપી છે જોકે તેના અમલીકરણ માટે કોઈ સમયરેખા નક્કી કરવામાં આવી નથી.
બાબ અલ-મંદાબ સ્ટ્રેટ એ લાલ સમુદ્રને એડેનના અખાત સાથે જોડતો એક મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક દરિયાઈ માર્ગ છે. અહેવાલ મુજબ હુથી નેતાઓએ જુલાઈમાં સુપ્રીમ લીડર ખામેનીના અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપવા માટે ઈરાનની મુલાકાત લીધી હતી. મુલાકાત દરમિયાન ઈરાની અધિકારીઓએ જહાજો પર કર લાદવાનો વિચાર પ્રસ્તાવિત કર્યો.
ત્યારબાદ ઈરાની સલાહકારોએ હુથી અધિકારીઓ સાથે સહયોગ કરીને આ કર વસૂલવા માટે સંભવિત સિસ્ટમ ઘડી કાઢી. પ્રસ્તાવ હેઠળ ચીની જહાજોને ફીમાંથી મુક્તિ મળી શકે છે. ચીન સાઉદી અરેબિયામાંથી તેલનો સૌથી મોટો આયાતકાર છે.
કાચા તેલના ભાવ $90 સુધી પહોંચ્યા
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા લશ્કરી તણાવની અસર હવે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં દેખાઈ રહી છે. બુધવારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં આશરે 7%નો વધારો થયો હતો, જેમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ $90 પ્રતિ બેરલની નજીક પહોંચ્યું હતું. યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડ 6.2% વધીને $84.20 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું હતું.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઉત્તર સમુદ્રમાંથી કાઢવામાં આવતા તેલ માટે બેન્ચમાર્ક તરીકે કામ કરે છે. તે યુરોપ, એશિયા, આફ્રિકા અને મધ્ય પૂર્વમાં વેચાતા મોટાભાગના ક્રૂડ ઓઇલ માટે કિંમત નક્કી કરે છે જેના કારણે તેને “વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક”નું બિરુદ મળે છે. તેનાથી વિપરીત WTI એ યુએસ ક્રૂડ ઓઇલ માટેનું માનક છે, જે તેને “યુએસ બેન્ચમાર્ક” બનાવે છે.
ઇરાકમાં ઇરાન સમર્થિત જૂથો પર યુએસ અને સાઉદી અરેબિયા દ્વારા હુમલાઓ પછી તેલના ભાવમાં વધારો થયો હતો. યુએસનો આરોપ છે કે આ જૂથોએ સાઉદી તેલ સુવિધાઓ પર ડ્રોન હુમલા કર્યા હતા. નિષ્ણાતો કહે છે કે જો પ્રદેશમાં તણાવ વધુ વધશે તો કિંમત $100 પ્રતિ બેરલ સુધી વધી શકે છે.
હુથી બળવાખોરો કોણ છે?
હુથી બળવાખોરો હવે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં પ્રવેશી ગયા છે. હુથીઓએ સાઉદી અરેબિયા સામે નૌકાદળ નાકાબંધીની જાહેરાત કરી છે. હુથી બળવાખોરો યમનના ઉત્તરીય ભાગમાં સ્થિત ઝૈદી શિયા સમુદાયનું સશસ્ત્ર જૂથ છે. આ જૂથ 1990 ના દાયકામાં ધાર્મિક-સામાજિક ચળવળ તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું; હુથીઓએ સરકાર પર ભેદભાવનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
2011 માં ટ્યુનિશિયામાં શરૂ થયેલી આરબ સ્પ્રિંગની લહેર યમન સુધી પણ પહોંચી. તે સમયે રાષ્ટ્રપતિ અલી અબ્દુલ્લા સાલેહ લગભગ 33 વર્ષ સુધી સત્તામાં હતા. યુવાનોના વિરોધને પગલે તેમને પદ પરથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. ફેબ્રુઆરી 2012 માં અબ્દરબ્બુહ મન્સુર હાદી રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પરંતુ તેમની સરકાર નબળી હતી.
હુથી બળવાખોરોએ આ પરિસ્થિતિનો લાભ ઉઠાવ્યો અને સપ્ટેમ્બર 2014 માં રાજધાની સના પર કબજો કર્યો. પરિસ્થિતિ એટલી હદે બગડી ગઈ કે 2015 માં રાષ્ટ્રપતિ હાદીને દેશ છોડીને સાઉદી અરેબિયામાં આશ્રય લેવાની ફરજ પડી. હાદીએ પદ છોડ્યા પછી યમન એક પણ સરકારના નિયંત્રણ હેઠળ રહ્યું નથી. દેશ હાલમાં ઘણા ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે. હુથી બળવાખોરોને ઈરાનનો ટેકો મળે છે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત સરકારને સાઉદી અરેબિયા અને તેના સાથી દેશોનો ટેકો છે.
