આજથી શરૂ થયો પિતૃ પક્ષ, જાણો પ્રતિપદાથી સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સુધીનું સંપૂર્ણ કેલેન્ડર
પિતૃ પક્ષ 2026ની મુખ્ય શ્રાદ્ધ તિથિઓ 27 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈને 10 ઓક્ટોબર 2026 સુધી ચાલશે. 26 સપ્ટેમ્બરે પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે 10 ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સાથે પિતૃ પક્ષનું સમાપન થશે.હિંદુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષને પૂર્વજોનું સ્મરણ, શ્રદ્ધા અને તર્પણ કરવાનો વિશેષ સમય માનવામાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન પરિવારના દિવંગત પૂર્વજોની મૃત્યુ તિથિ અનુસાર શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં પિતૃ પક્ષની મુખ્ય શરૂઆત 27 સપ્ટેમ્બર, રવિવારથી પ્રતિપદા શ્રાદ્ધ સાથે થઈ રહી છે અને 10 ઓક્ટોબર, શનિવારે સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સાથે તેનું સમાપન થશે. જોકે, 26 સપ્ટેમ્બરે પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ હોવાથી પિતૃ પક્ષની શરૂઆત અંગે 26 અને 27 સપ્ટેમ્બરને લઈને કેટલાક સ્થળોએ મૂંઝવણ જોવા મળી હતી.
પિતૃ પક્ષ 2026નું સંપૂર્ણ કેલેન્ડર આ પ્રમાણે છે: **26 સપ્ટેમ્બર પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ, 27 સપ્ટેમ્બર પ્રતિપદા શ્રાદ્ધ, 28 સપ્ટેમ્બર દ્વિતીયા શ્રાદ્ધ, 29 સપ્ટેમ્બર તૃતીયા અને મહાભરણી શ્રાદ્ધ, 30 સપ્ટેમ્બર ચતુર્થી તથા પંચમી શ્રાદ્ધ, 1 ઓક્ટોબર ષષ્ઠી શ્રાદ્ધ, 2 ઓક્ટોબર સપ્તમી શ્રાદ્ધ, 3 ઓક્ટોબર અષ્ટમી શ્રાદ્ધ, 4 ઓક્ટોબર નવમી એટલે કે માતૃ નવમી શ્રાદ્ધ, 5 ઓક્ટોબર દશમી શ્રાદ્ધ, 6 ઓક્ટોબર એકાદશી શ્રાદ્ધ, 7 ઓક્ટોબર દ્વાદશી અને મઘા શ્રાદ્ધ, 8 ઓક્ટોબર ત્રયોદશી શ્રાદ્ધ, 9 ઓક્ટોબર ચતુર્દશી શ્રાદ્ધ અને 10 ઓક્ટોબર સર્વપિતૃ અમાવસ્યા રહેશે. ખાસ વાત એ છે કે 30 સપ્ટેમ્બરે ચતુર્થી અને પંચમી બંને શ્રાદ્ધ એક જ દિવસે આવશે.શ્રાદ્ધ માટે અંગ્રેજી કેલેન્ડરની તારીખ કરતાં હિંદુ પંચાંગની મૃત્યુ તિથિને મહત્વ આપવામાં આવે છે. એટલે પૂર્વજનું અવસાન જે તિથિએ થયું હોય, સામાન્ય રીતે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન તે જ તિથિએ તેમનું શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે. જો કોઈ કારણસર સંબંધિત તિથિ પર શ્રાદ્ધ ન થઈ શકે અથવા પૂર્વજની ચોક્કસ મૃત્યુ તિથિ યાદ ન હોય, તો સર્વપિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવાની પરંપરા છે.
શ્રાદ્ધકર્મ દરમિયાન પિતરોને પિંડ અર્પણ કરવા, તર્પણ કરવા, પ્રાર્થના કરવા તેમજ બ્રાહ્મણો અને જરૂરિયાતમંદોને ભોજન તથા દાન આપવાની પરંપરા છે. કેટલાક પરિવારોમાં ગાય, કૂતરા, કાગડા અને અન્ય જીવોને ભોજન અર્પણ કરવાની પરંપરા પણ જોવા મળે છે. તર્પણ અને શ્રાદ્ધ માટે બપોરનો કુતુપ મુહૂર્ત શુભ માનવામાં આવે છે, પરંતુ ચોક્કસ સમય સ્થળ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે, તેથી સ્થાનિક પંચાંગ મુજબ સમય નક્કી કરવો યોગ્ય છે.10 ઓક્ટોબરની સર્વપિતૃ અમાવસ્યા પિતૃ પક્ષની અંતિમ અને મહત્વપૂર્ણ તિથિ રહેશે. જે પૂર્વજોની મૃત્યુ તિથિ જાણીતી ન હોય તેમના માટે આ દિવસે શ્રાદ્ધ-તર્પણ કરવાની પરંપરા છે. આ સાથે 2026ના પિતૃ પક્ષનું સમાપન થશે.
