વૈશ્વિક લોકશાહી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોના મોરચે એક અત્યંત ચોંકાવનારો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. છેલ્લા આશરે બે દાયકામાં પહેલીવાર એવું બન્યું છે કે વિશ્વના મોટાભાગના દેશોમાં અમેરિકા કરતાં ચીનને વધુ પસંદ કરવામાં આવી રહ્યું છે. પ્યુ રિસર્ચ સેન્ટરના નવા સર્વેક્ષણમાં આ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય જનમત હવે વૉશિંગ્ટન કરતાં બેઇજિંગ તરફ વધુ સકારાત્મક બન્યો છે.
સર્વેક્ષણના મુખ્ય તારણો અને નેતાઓ પર વિશ્વાસ
- મોટાભાગના દેશો ચીનની તરફેણમાં: સર્વેક્ષણ કરાયેલા 36 દેશોમાંથી 25 દેશોમાં લોકોએ અમેરિકાની સરખામણીમાં ચીન પ્રત્યે વધુ હકારાત્મક વલણ દર્શાવ્યું છે. આ સર્વેક્ષણ ફેબ્રુઆરી અને મે મહિના દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો.
- રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ પર વધુ ભરોસો: દુનિયાના 22 દેશોના નાગરિકોએ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કરતાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના નેતૃત્વમાં વધુ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે. આ દેશોમાં કેનેડા, મેક્સિકો સહિત ફ્રાન્સ, જર્મની અને બ્રિટન જેવા મોટા યુરોપીયન દેશો પણ સામેલ છે.
- ઇતિહાસમાં પ્રથમ ઘટના: પ્યુના ગ્લોબલ એટિટ્યુડ રિસર્ચના એસોસિએટ ડિરેક્ટર લૌરા સિલ્વરે જણાવ્યું કે, સર્વેક્ષણના ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ વખત બન્યું છે જ્યારે ચીન લોકપ્રિયતાની દ્રષ્ટિએ અમેરિકા કરતાં સ્પષ્ટપણે આગળ નીકળી ગયું હોય.
અમેરિકાની છબી ખરડાવાના મુખ્ય કારણો
સંશોધકોના મતે, કોરોના મહામારીની અસરો ઓછી થવાથી ચીનની સ્થિતિ સુધરી છે, જ્યારે બીજી તરફ વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા પ્રત્યે લોકોનો દૃષ્ટિકોણ નબળો પડ્યો છે:
- યુદ્ધ અને અસ્થિરતા: ગાઝા પટ્ટીમાં ઇઝરાયેલ-હમાસ વચ્ચેના સંઘર્ષ અને ઈરાન સાથેના વિવાદમાં અમેરિકાના વલણને કારણે લોકોમાં એવી છાપ ઊભી થઈ છે કે તે વૈશ્વિક શાંતિમાં યોગદાન આપી રહ્યું નથી.
- ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વિવાદાસ્પદ નિર્ણયો: ગ્રીનલેન્ડ અંગે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓ, વેનેઝુએલાના તત્કાલીન નેતા નિકોલસ માદુરોને પકડવા માટે કરાયેલી લશ્કરી કાર્યવાહી અને કેનેડાના માલસામાન પર લાદવામાં આવેલા ટેરિફ જેવા નિર્ણયોથી અમેરિકા પ્રત્યે નારાજગી વધી છે. ટ્રમ્પે તો ત્યાં સુધી કહી દીધું હતું કે કેનેડા અમેરિકાનું 51મું રાજ્ય બની શકે છે.
- ચીન વધુ ભરોસાપાત્ર ભાગીદાર: અમેરિકાની સરખામણીએ ઘણા દેશો હવે ચીનને વધુ વિશ્વસનીય અને વૈશ્વિક સ્થિરતા જાળવવામાં મદદરૂપ ભાગીદાર તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
યુરોપ અને કેનેડામાં જોવા મળ્યો મોટો ફેરફાર
સૌથી મોટો રાજકીય યુ-ટર્ન અમેરિકાના પડોશી દેશ કેનેડા અને યુરોપના પરંપરાગત મિત્ર દેશોમાં જોવા મળ્યો છે:
- કેનેડામાં ભારે ઘટાડો: કેનેડામાં અમેરિકા તરફી હકારાત્મક વલણ વર્ષ 2023 માં 57% હતું, જે આ સર્વેમાં ઘટીને સીધું 33% થઈ ગયું છે. આ જ ગાળામાં કેનેડિયનોમાં ચીન પ્રત્યેની સકારાત્મકતા 14% થી વધીને 44% પર પહોંચી ગઈ છે.
- બ્રિટનમાં સરખી સ્થિતિ: બ્રિટનમાં ત્રણ વર્ષ પહેલા અમેરિકા ચીન કરતાં 32 પોઇન્ટ આગળ હતું, પરંતુ હવે બ્રિટિશ જનતા ચીન અને અમેરિકા બંનેને સમાન સ્તરે જોઈ રહી છે. આ સિવાય ફ્રાન્સ, જર્મની, સ્પેન, ઇટાલી, સ્વીડન અને નેધરલેન્ડમાં પણ ચીન પ્રત્યે સદ્ભાવના વધી છે.
માત્ર 6 દેશોમાં અમેરિકાનું વર્ચસ્વ કાયમ
વિશ્વના માત્ર 6 જ દેશો એવા બચ્યા છે જ્યાં આજે પણ ચીન કરતાં અમેરિકાને વધુ અનુકૂળ નજરે જોવામાં આવે છે:
- ઇઝરાયેલમાં સૌથી વધુ સમર્થન: ઇઝરાયેલમાં સૌથી મજબૂત સમર્થન અમેરિકાને મળ્યું છે, જ્યાં 80% લોકો અમેરિકા તરફી છે, જ્યારે માત્ર 19% લોકો જ ચીનની તરફેણ કરે છે.
- અન્ય સમર્થક દેશો: ઇઝરાયેલ ઉપરાંત ભારત, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, ફિલિપિન્સ અને પોલેન્ડમાં પણ અમેરિકા ચીન કરતાં આગળ છે, જો કે આ દેશોમાં પણ અમેરિકાની લોકપ્રિયતા પહેલા કરતાં નબળી પડી છે.
- વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો મુદ્દો: નાગરિકોની વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનું સન્માન કરવાના મુદ્દે હજુ પણ અમેરિકા ચીન કરતાં આગળ છે, પરંતુ વર્ષ 2021 ની સરખામણીમાં આ ક્ષેત્રે પણ અમેરિકાની શાખ થોડી ઘટી છે.
5. સર્વેની વ્યાપકતા
આ વ્યાપક સર્વેક્ષણ પ્યુ રિસર્ચ સેન્ટર દ્વારા વિશ્વના 35 દેશો તેમજ વેસ્ટ બેંક અને પૂર્વ જેરૂસલેમના આશરે 42,000 થી વધુ ઉત્તરદાતાઓ વચ્ચે કરવામાં આવ્યું હતું. દેશ પ્રમાણે આ સર્વેમાં ભૂલની મર્યાદા (માર્જિન ઓફ એરર) 2.3% થી 5.5% ની વચ્ચે નોંધાઈ છે.
