એક્સપ્રેસવે પર વાહન ચલાવતા લોકોને સ્પીડિંગ મેમો અંગે રાહત આપવાની વાત કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે એક્સપ્રેસવે પર 120 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધીની ઝડપે વાહન ચલાવવા બદલ મેમો મોકલવામાં ન આવે. એટલું જ નહીં, નિર્ધારિત ઝડપ કરતાં 20 ટકા વધુ ઝડપે એટલે કે આશરે 144 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી વાહન ચલાવનારાઓને પણ નોટિસ ન મોકલવાની સૂચના આપ્યાનું તેમણે કહ્યું હતું. જોકે, આ નિવેદનનો અર્થ એક્સપ્રેસવે પરની કાયદેસરની ઝડપ મર્યાદામાં ફેરફાર થયો છે એવો નથી. વાહનચાલકોએ હાલ અમલમાં રહેલા ટ્રાફિક નિયમો અને માર્ગ પર દર્શાવેલી ઝડપ મર્યાદાનું પાલન કરવાનું રહેશે.
કન્ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રી (CII)ના એક કાર્યક્રમમાં દેશના હાઇવેના ભવિષ્ય અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન અંગે વાત કરતાં ગડકરીએ આ નિવેદન આપ્યું હતું. તેમણે દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે જેવા આધુનિક અને લાંબા એક્સપ્રેસવે પર ઝડપના નિયમોના અમલીકરણ દરમિયાન બિનજરૂરી મેમો મોકલવાની સમસ્યાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, 120 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધીની ઝડપ માટે નોટિસ મોકલવી નહીં અને આ મર્યાદા કરતાં 20 ટકા વધુ ઝડપ સુધી પણ રાહત આપવી. જોકે, આ મર્યાદાથી વધુ ઝડપે વાહન ચલાવનારાઓ સામે ભારે દંડની કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
ગડકરીના આ નિવેદન બાદ વાહનચાલકોમાં એક્સપ્રેસવે પર ઝડપ મર્યાદા અને દંડના નિયમો અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ખાસ કરીને 120 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપ સુધી મેમો નહીં ફાટે તેવી વાતને કારણે લોકોમાં મૂંઝવણ ઊભી થઈ શકે છે. અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે મંત્રીનું નિવેદન મેમો મોકલવાની કાર્યવાહી અંગેની સૂચના તરીકે રજૂ થયું છે, સ્પીડ લિમિટમાં સત્તાવાર વધારો તરીકે નહીં. તેથી માત્ર આ નિવેદનના આધારે 144 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વાહન ચલાવવું કાયદેસર છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
કાર્યક્રમ દરમિયાન કેન્દ્રીય મંત્રીએ દેશના હાઇવે પર ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન વધુ આધુનિક બનાવવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત એડવાન્સ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (ATMS) અમલમાં મૂકવા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ઉદ્યોગ જગતને આ વ્યવસ્થા વિકસાવવામાં અને તેના અમલીકરણમાં સહયોગ આપવા અપીલ કરી હતી. આ ટેકનોલોજીથી હાઇવે પર વાહનોની અવરજવર પર નજર રાખવી, ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન શોધવું અને લેન શિસ્ત જાળવવી વધુ સરળ બની શકે છે.
દેશમાં એક્સપ્રેસવે અને હાઇવેનું નેટવર્ક સતત વિસ્તરી રહ્યું છે ત્યારે ટ્રાફિક નિયમોનું અસરકારક અમલીકરણ પણ જરૂરી બન્યું છે. ખાસ કરીને વાહનો દ્વારા ખોટી લેનમાં ડ્રાઇવિંગ, નિર્ધારિત નિયમોનું ઉલ્લંઘન અને જોખમી રીતે ઓવરટેકિંગ જેવી પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે AI આધારિત સિસ્ટમ ઉપયોગી બની શકે છે. આ વ્યવસ્થા દ્વારા અધિકારીઓને નિયમોનો ભંગ કરતા વાહનોની ઓળખ કરવામાં અને જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં મદદ મળશે.
આ ઉપરાંત ગડકરીએ E20 પેટ્રોલ અંગે થઈ રહેલી ટીકાઓ અને વિરોધ પ્રદર્શનો પર પણ પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે E20 ઇંધણ સામેના વિરોધને ‘પેઇડ પ્રોપેગેન્ડા’ ગણાવ્યો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, વર્ષ 2022થી દેશમાં આશરે ચાર કરોડ કાર અને 20 કરોડ ટૂ-વ્હીલર્સ E20 ઇંધણનો ઉપયોગ કરી રહ્યાં છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે અત્યાર સુધી આ ઇંધણના ઉપયોગથી કેટલાં વાહનો ખરાબ થયાં છે.
ગડકરીની આ ટિપ્પણી ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો અંગેના નિયમોમાં થયેલા સુધારા બાદ આવી છે. સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ, 1989માં કરવામાં આવેલા સુધારા હેઠળ હવે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને 100 ટકા ઇથેનોલ એટલે કે E100 ઇંધણ પર ચાલવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ પગલાંથી દેશમાં વૈકલ્પિક ઇંધણ અને ઇથેનોલ આધારિત વાહનોના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે.
