અમેરિકામાં 3 નવેમ્બરે યોજાનારી મધ્યસત્ર ચૂંટણી બાદ ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી થઈ શકે છે તેવી અટકળો વચ્ચે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધ્યો છે. અમેરિકાના અધિકારીઓએ પ્રાદેશિક સહયોગી દેશોને સાવચેત રહેવા અને ઈરાન તરફથી સંભવિત વળતા હુમલાની સ્થિતિમાં તૈયાર રહેવા જણાવ્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન પર નવેસરથી હુમલો કરવાનો અંતિમ નિર્ણય લીધો હોવાની પુષ્ટિ થઈ નથી. રાજદ્વારી સ્તરે મળેલી માહિતી અનુસાર, ચૂંટણી બાદ સૈન્ય કાર્યવાહીનો વિકલ્પ વિચારણા હેઠળ હોઈ શકે છે. જો આવું થાય તો પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બનવાની આશંકા છે.
રાજદ્વારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પે અનેક વખત સંકેત આપ્યા છે કે અમેરિકાની મધ્યસત્ર ચૂંટણી પૂર્ણ થયા બાદ ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાના વિકલ્પ પર વિચાર થઈ શકે છે. જોકે, અમેરિકી વહીવટીતંત્ર તરફથી આ અંગે કોઈ સ્પષ્ટ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. ઈરાન અને તેના સમર્થક સંગઠનો તરફથી વળતો હુમલો થવાની શક્યતાને કારણે પ્રાદેશિક દેશોને સતર્ક રહેવા જણાવાયું હોવાનું કહેવાય છે. ખાસ કરીને ઊર્જા મથકો અને અન્ય મહત્ત્વપૂર્ણ માળખાંને નિશાન બનાવવામાં આવે તેવી આશંકા વચ્ચે સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. જો બંને તરફથી હુમલા ફરી શરૂ થાય તો સંઘર્ષ લાંબો ખેંચાઈ શકે છે અને તેની અસર સમગ્ર ગલ્ફ ક્ષેત્ર પર પડી શકે છે.
બીજી તરફ, ઈરાને રાજદ્વારી માર્ગે ઉકેલ શોધવાની શક્યતા ખુલ્લી રાખી છે. ઈરાનના વિદેશમંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ 28 ઓક્ટોબરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર જણાવ્યું હતું કે તેહરાન રાજદ્વારી પ્રયાસોને સફળ થવાની તક આપી રહ્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, મધ્યસ્થીઓ સાથે મળીને ગયા મહિને રજૂ કરવામાં આવેલા પ્રસ્તાવના વિવિધ પાસાંની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. ઈરાન આ પ્રસ્તાવને યુદ્ધવિરામ તરફ પાછા ફરવા માટેના આધાર તરીકે ઉપયોગમાં લેવા માગે છે. જોકે, ટ્રમ્પે અગાઉ આ પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો હતો. સંયુક્ત આરબ અમીરાતના વિદેશ મંત્રાલયે પણ બંને પક્ષોને સંયમ જાળવવા અને રાજકીય ઉકેલ તરફ આગળ વધવા અપીલ કરી છે. રાજદ્વારી પ્રયાસો સફળ થાય તો ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ થતી અટકાવવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે, પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ હોવાની પુષ્ટિ નથી.
આ દરમિયાન પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકાની સૈન્ય હાજરી વધારવામાં આવી હોવાનો અહેવાલ છે. ગયા મહિનાના અંતમાં અમેરિકાએ USS થિયોડોર રૂઝવેલ્ટ વિમાનવાહક જહાજ સાથે મરીન સૈનિકો ધરાવતાં અનેક જહાજોને સાન ડિએગોથી પર્શિયન ગલ્ફ તરફ રવાના કર્યા હોવાનું જણાવાયું છે. આ તૈનાતીમાં અંદાજે 9,000 સૈનિકો સામેલ હોવાનું કહેવાય છે. આ સૈન્ય દળો અને જહાજોના આગમનથી આ વિસ્તારમાં અમેરિકાની કામગીરી કરવાની ક્ષમતા મજબૂત થઈ શકે છે. જોકે, આ તૈનાતીનો અર્થ ચૂંટણી બાદ હુમલો નિશ્ચિત છે એવો થતો નથી.
સંઘર્ષની અસર અન્ય વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી રહી છે. ઈરાન સમર્થિત હૂતી બળવાખોરોએ સાઉદી અરેબિયાના તેલ સંબંધિત માળખાં અને હવાઈમથકો પર હુમલા કર્યા હોવાના અહેવાલ છે. તેના જવાબમાં સાઉદી અરેબિયાના નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધને યમનમાં હૂતીના નિયંત્રણ હેઠળના વિસ્તારોને નિશાન બનાવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે. આ પ્રકારની ઘટનાઓથી સંઘર્ષ માત્ર ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે મર્યાદિત ન રહેવાની ચિંતા વધી છે. ખાસ કરીને તેલના પુરવઠા, ઊર્જા માળખાં અને હવાઈ સુરક્ષાને લગતી ચિંતાઓને કારણે ગલ્ફ દેશો માટે પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની છે.
ઈરાન સાથેના યુદ્ધનો ખર્ચ અમેરિકામાં પણ મોટો મુદ્દો બન્યો છે. પેન્ટાગોનના તાજેતરના અંદાજ મુજબ, આ સંઘર્ષ પાછળ અમેરિકાના કરદાતાઓનો ખર્ચ 47.1 અબજ ડૉલર સુધી પહોંચ્યો છે. સૈન્ય ખર્ચમાં વધારો, પેટ્રોલના ભાવ અને મોંઘવારીની અસરને કારણે યુદ્ધ અંગે અમેરિકામાં રાજકીય ચર્ચા તેજ બની છે. ટ્રમ્પે ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન યુદ્ધ ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ થવાની આશા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ ચૂંટણી બાદ ફરી બોમ્બમારો કરવાની શક્યતાને સંપૂર્ણપણે નકારી નથી.
હાલમાં અમેરિકી સૈન્ય ચૂંટણી પૂર્ણ થયા બાદ કેટલા સમયમાં ફરી કાર્યવાહી કરી શકે છે તે સ્પષ્ટ નથી. ટ્રમ્પ તરફથી અંતિમ નિર્ણયની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી નથી. તેથી ચૂંટણી બાદ હુમલો થશે જ એવો નિશ્ચિત નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય તેમ નથી. તેમ છતાં, અમેરિકાની સૈન્ય તૈનાતી, સહયોગી દેશોને આપવામાં આવેલી ચેતવણીઓ અને ઈરાન તરફથી સંભવિત વળતા હુમલાની આશંકાને કારણે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ યથાવત્ છે. આગામી દિવસોમાં રાજદ્વારી પ્રયાસો કેટલા સફળ થાય છે અને બંને પક્ષો કઈ દિશામાં આગળ વધે છે તેના પર સમગ્ર વિસ્તારની સુરક્ષા સ્થિતિનો આધાર રહેશે.
US Iran Conflict, Donald Trump, US Midterm Elections, Middle East Tensions, Iran War
