ઉત્તર પ્રદેશમાં સરકારી નોકરી મેળવવા ઇચ્છતા યુવાનો માટે ચારિત્ર્ય ચકાસણીના નિયમો વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. રાજ્યના નિમણૂક વિભાગ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા નવા નિર્દેશો મુજબ, સરકારી ભરતી દરમિયાન ઉમેદવારની પૃષ્ઠભૂમિની તપાસ કરવામાં આવશે. ખાસ કરીને હિંસક પ્રદર્શનો, આંદોલનો અથવા હિંસાના આધારે વ્યવસ્થા બદલવાનો પ્રયાસ કરતી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ રહેલા ઉમેદવારોની ભૂમિકા તપાસવામાં આવી શકે છે. આવી પ્રવૃત્તિઓમાં ઉમેદવારની સંડોવણી સામે આવે તો તેની સરકારી નોકરી મેળવવાની શક્યતા પર અસર પડી શકે છે. આ નિર્દેશ રાજ્યના વિવિધ સરકારી વિભાગો, નિગમો અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓમાં થતી ભરતી માટે લાગુ પડશે.
નવા નિયમોમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ઉમેદવાર સામે માત્ર એફઆઈઆર નોંધાયેલી હોવાને કારણે તેને આપમેળે સરકારી નોકરી માટે ગેરલાયક જાહેર કરી શકાશે નહીં. કોઈ કેસમાં તપાસ ચાલુ હોય તો પણ માત્ર આ કારણથી ઉમેદવારની ઉમેદવારી રદ નહીં થાય. જોકે, આવા કિસ્સાઓમાં ઉમેદવારની પૃષ્ઠભૂમિ, કેસની વિગતો અને સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં તેની ભૂમિકાની તપાસ કરવામાં આવી શકે છે. પોલીસને ચારિત્ર્ય ચકાસણીનો અહેવાલ 30 દિવસની અંદર આપવાનો રહેશે, જેથી ભરતી પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉમેદવાર અંગેની જરૂરી માહિતી સમયસર મળી શકે.
નિર્દેશમાં રાજકીય વિચારધારા અને હિંસક પ્રવૃત્તિ વચ્ચેનો તફાવત પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યો છે. માત્ર કોઈ ચોક્કસ રાજકીય વિચારધારા ધરાવવાના આધારે ઉમેદવારને સરકારી નોકરી માટે ગેરલાયક ઠરાવી શકાય નહીં. જોકે, કોઈ વિરોધ પ્રદર્શન કે આંદોલન દરમિયાન હિંસા થઈ હોય અને ઉમેદવાર તેમાં સામેલ હોવાનું તપાસમાં સામે આવે તો તેની ભરતી પર અસર પડી શકે છે. એટલે કે, માત્ર વિરોધ પ્રદર્શનમાં હાજરી આપવી અને હિંસક પ્રવૃત્તિમાં સક્રિય રીતે સામેલ થવું—બંને બાબતોને એકસરખી રીતે જોવામાં નહીં આવે.
નવા નિર્દેશો હેઠળ હિંસક રીતે વ્યવસ્થા બદલવાનો પ્રયાસ કરતા સંગઠનો સાથે જોડાયેલા લોકોની પૃષ્ઠભૂમિની પણ તપાસ થઈ શકે છે. આવી પ્રવૃત્તિઓમાં ઉમેદવારની સંડોવણી જણાય તો તેની યોગ્યતા અંગે નિર્ણય લેતી વખતે આ બાબતને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી શકે છે. નિર્દેશમાં જણાવ્યા મુજબ, ઉમેદવારે 21 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કર્યા પછી અને તપાસની તારીખ પહેલાંનાં ત્રણ વર્ષ દરમિયાન આવી પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લીધો હોય તો તેને તે પ્રવૃત્તિઓમાં હજી પણ સક્રિય હોવાના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી શકે છે. જોકે, આ સમયગાળા દરમિયાન ઉમેદવારના વલણમાં પરિવર્તન આવ્યું હોવાના નક્કર અને સકારાત્મક પુરાવા ઉપલબ્ધ હોય તો તેની પણ વિચારણા થઈ શકે છે.
આ નવા નિર્દેશને કારણે ઉત્તર પ્રદેશમાં સરકારી ભરતી માટે ચારિત્ર્ય ચકાસણીની પ્રક્રિયા વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બનશે. ઉમેદવારોની શૈક્ષણિક લાયકાત અને અન્ય જરૂરી દસ્તાવેજોની સાથે તેમની પૃષ્ઠભૂમિ અંગેની માહિતી પણ ભરતી પ્રક્રિયામાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ખાસ કરીને હિંસક પ્રદર્શનો અથવા ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવણીના આક્ષેપો ધરાવતા ઉમેદવારોના કિસ્સામાં તપાસ બાદ નિર્ણય લેવામાં આવશે. જોકે, માત્ર એફઆઈઆર કે રાજકીય વિચારધારાના આધારે ઉમેદવારને આપમેળે ગેરલાયક ઠરાવવામાં નહીં આવે.
