લાલ સમુદ્ર (Red Sea)માં વધતા સુરક્ષા સંકટ વચ્ચે ભારત સાથે જોડાયેલી વધુ એક ગંભીર ઘટના સામે આવી છે. યમનના દરિયાકાંઠા નજીક ભારતના ધ્વજ હેઠળ નોંધાયેલ એક વેપારી જહાજ પર અજ્ઞાત પ્રોજેક્ટાઇલથી હુમલો થતાં જહાજને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું અને અંતે તે સમુદ્રમાં ડૂબી ગયું. જોકે રાહતની વાત એ છે કે જહાજમાં સવાર તમામ 14 ક્રૂ સભ્યો, જેમાં 13 ભારતીય અને એક યમની નાગરિક સામેલ હતા, તેમનો સફળતાપૂર્વક બચાવ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઘટનાની પુષ્ટિ ભારત સરકાર અને કેન્દ્રીય બંદરો, જહાજરાણી અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે કરી છે.
કયું જહાજ હતું?
હુમલાનો ભોગ બનેલું જહાજ MSV Faize Noore Oliya હતું, જે ભારતના ધ્વજ હેઠળ સંચાલિત એક વ્યાપારી જહાજ હતું. પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ જહાજ સાઉદી અરેબિયાથી માલ લઈને આગળની મુસાફરી પર હતું ત્યારે યમનના પશ્ચિમ કિનારા નજીક હુમલો થયો. હુમલાથી જહાજને ગંભીર નુકસાન પહોંચ્યું અને થોડા સમય બાદ તે સમુદ્રમાં ડૂબી ગયું.
હુમલો કેવી રીતે થયો?
અહેવાલો મુજબ જહાજ પર દરિયામાં સફર દરમિયાન એક પ્રોજેક્ટાઇલ અથવા વિસ્ફોટક હુમલો થયો. હુમલા બાદ જહાજનું સંતુલન બગડ્યું, તેમાં પાણી ભરાવા લાગ્યું અને અંતે તે ડૂબી ગયું. સ્થાનિક સુરક્ષા એજન્સીઓ હુમલાની ચોક્કસ પદ્ધતિ અને જવાબદાર તત્વોની તપાસ કરી રહી છે. કેટલાક પ્રાથમિક અહેવાલોમાં વિસ્ફોટક ભરેલી બોટના ઉપયોગની પણ આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, જોકે તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.
તમામ ક્રૂનો સફળ બચાવ
હુમલા બાદ તરત જ બચાવ કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. યમનના કોસ્ટ ગાર્ડ અને સ્થાનિક દરિયાઈ સુરક્ષા દળોએ સંયુક્ત રીતે ઓપરેશન હાથ ધર્યું. તમામ 14 ક્રૂ સભ્યોને સલામત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા.ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તમામ 13 ભારતીય નાગરિકો સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે અને તેમને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. એક યમની ક્રૂ સભ્યને પણ સુરક્ષિત રીતે બચાવવામાં આવ્યો છે.
ભારત સરકારની તાત્કાલિક કાર્યવાહી
કેન્દ્રીય બંદરો, જહાજરાણી અને જળમાર્ગ મંત્રી સરબાનંદ સોનોવાલે ઘટનાની માહિતી આપતાં જણાવ્યું કે હુમલા બાદ ભારત સરકાર સતત પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહી હતી. વિદેશ મંત્રાલય, શિપિંગ મંત્રાલય અને સ્થાનિક સત્તાધિકારીઓ વચ્ચે સતત સંકલન રાખવામાં આવ્યું, જેના કારણે તમામ ભારતીય નાગરિકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં સફળતા મળી.
સરકારે આ હુમલાની નિંદા કરતાં જણાવ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી જહાજો પર થતા હુમલાઓ વૈશ્વિક દરિયાઈ સુરક્ષા માટે ગંભીર ખતરો છે.
લાલ સમુદ્રમાં કેમ વધી રહ્યા છે હુમલાઓ?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી લાલ સમુદ્ર અને યમન નજીકના જળવિસ્તારમાં વેપારી જહાજો પર હુમલાની ઘટનાઓમાં વધારો થયો છે. આ વિસ્તાર વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંનો એક છે. એશિયા અને યુરોપ વચ્ચે જતા હજારો વેપારી જહાજો આ માર્ગનો ઉપયોગ કરે છે.પ્રાદેશિક સંઘર્ષો અને સુરક્ષા પડકારોને કારણે અહીં વેપારી જહાજો માટે જોખમ સતત વધી રહ્યું છે. અનેક દેશોની નૌકાદળો આ વિસ્તારમાં વેપારી જહાજોને સુરક્ષા આપવા માટે સતત પેટ્રોલિંગ કરી રહી છે.
ભારતીય જહાજો માટે વધતી ચિંતા
આ ઘટના માત્ર એક જહાજ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ભારતીય ધ્વજ હેઠળ ચાલતા જહાજો અને ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા અંગે પણ ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કરે છે.ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા સમુદ્રી કર્મચારી પ્રદાતાઓમાંનો એક દેશ છે અને હજારો ભારતીય નાવિકો વિશ્વભરના વેપારી જહાજોમાં સેવા આપે છે. તેથી આવા હુમલાઓ ભારત માટે વિશેષ ચિંતાનો વિષય બની રહ્યા છે.
જહાજ સંપૂર્ણપણે ડૂબી ગયું
હુમલા બાદ જહાજને બચાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ નુકસાન એટલું ગંભીર હતું કે તેને બચાવી શકાયું નહીં. અંતે જહાજ સંપૂર્ણપણે સમુદ્રમાં સમાઈ ગયું.સદભાગ્યે, તમામ ક્રૂ સભ્યો સમયસર બહાર નીકળી શક્યા હોવાથી કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી. આ ઘટનાને મોટી માનવીય દુર્ઘટના બનતા અટકાવવામાં બચાવ દળોને સફળતા મળી.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી સુરક્ષા ફરી ચર્ચામાં
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી સુરક્ષા અંગે પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. લાલ સમુદ્રમાં વધતા હુમલાઓને કારણે અનેક શિપિંગ કંપનીઓએ પોતાના માર્ગોમાં ફેરફાર કર્યો છે, પરિવહન ખર્ચ અને ડિલિવરી સમય બંનેમાં વધારો થયો છે.વિશ્વભરના દેશો આ વિસ્તારની સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે સંયુક્ત પ્રયાસો કરી રહ્યા છે જેથી વેપારને અસર ન થાય.
ભારતની આગામી કાર્યવાહી
ભારત સરકાર આ ઘટનાની સંપૂર્ણ માહિતી એકત્ર કરી રહી છે. વિદેશ મંત્રાલય સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંપર્કમાં છે અને બચાવાયેલા ભારતીય નાવિકોને જરૂરી દૂતાવાસી સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે.સાથે જ હુમલાની તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ ભારત વધુ રાજદ્વારી અને સુરક્ષા સંબંધિત પગલાં અંગે નિર્ણય લઈ શકે છે.
વૈશ્વિક વેપાર માટે મહત્વનો માર્ગ
લાલ સમુદ્ર અને બાબ-અલ-મંદેબ જળમાર્ગ વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ માર્ગથી દર વર્ષે લાખો ટન માલસામાનનું પરિવહન થાય છે. અહીં કોઈપણ પ્રકારની અસ્થિરતા માત્ર એક દેશ નહીં પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને અસર કરી શકે છે.તાજેતરના હુમલાઓને કારણે શિપિંગ કંપનીઓ વધારાના સુરક્ષા ખર્ચ, લાંબા રૂટ અને વધેલા વીમા પ્રીમિયમનો સામનો કરી રહી છે.
હાલ તમામ ભારતીયો સુરક્ષિત
ઘટનાના અંતે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે હુમલો ગંભીર હોવા છતાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત બચી ગયા છે. ભારત સરકારે તેમની સુરક્ષાની પુષ્ટિ કરી છે અને તેમને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. આ ઘટના લાલ સમુદ્રમાં વેપારી જહાજો સામે વધી રહેલા જોખમની ગંભીર યાદ અપાવે છે. આગામી સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત વધુ તીવ્ર બની શકે છે, જેથી આવા હુમલાઓ અટકાવી શકાય અને વૈશ્વિક વેપાર નિરાંતે ચાલુ રહી શકે.
