હિન્દુ ધર્મના સૌથી પવિત્ર તીર્થસ્થળોમાં ગણાતી કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાને લઈને ચીન સરકારે લીધેલા તાજેતરના નિર્ણયથી ભારતીય શ્રદ્ધાળુઓમાં ભારે નિરાશા ફેલાઈ છે. અહેવાલો અનુસાર, ચીને જૂન અને જુલાઈ દરમિયાન ભારતીય નાગરિકોને યાત્રા માટે જરૂરી પરમિટ આપવાની પ્રક્રિયા પર રોક લગાવી દીધી છે. પરિણામે હજારો શ્રદ્ધાળુઓની યાત્રા અનિશ્ચિતતામાં મુકાઈ ગઈ છે અને ઘણા યાત્રાળુઓ તિબેટ-ચીન સરહદ નજીક અટવાઈ ગયા હોવાનું સામે આવ્યું છે. કૈલાશ પર્વત અને માનસરોવર સરોવર હિન્દુ, બૌદ્ધ, જૈન અને બોન ધર્મના અનુયાયીઓ માટે અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને હિન્દુ માન્યતા મુજબ કૈલાશ પર્વત ભગવાન શિવનું નિવાસસ્થાન છે. દર વર્ષે ભારત સહિત વિશ્વભરમાંથી હજારો શ્રદ્ધાળુઓ આ કઠિન પરંતુ આધ્યાત્મિક યાત્રા માટે જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ચીનના નવા નિર્ણયથી યાત્રાળુઓની ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચી હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. માહિતી મુજબ હાલમાં 3,000થી વધુ ભારતીય યાત્રાળુઓની પરમિટ અરજીઓ પેન્ડિંગ છે. યાત્રા માટે જરૂરી વિઝા અને પરમિટ મંજૂર કરવામાં ચીનના પ્રશાસન દ્વારા અસામાન્ય વિલંબ થઈ રહ્યો હોવાના આક્ષેપો પણ થઈ રહ્યા છે. તેના કારણે હજારો કિલોમીટર દૂરથી યાત્રા માટે આવેલા લોકો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. ઘણા શ્રદ્ધાળુઓએ યાત્રાની તૈયારી પાછળ લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ કર્યો હોવા છતાં હવે તેમને યાત્રા કર્યા વગર જ પરત ફરવાનો વારો આવી શકે છે.
થોડા દિવસો પહેલાં જ ચીન સરકારે યાત્રાળુઓ માટે કોમન કિચનનો નિયમ અમલમાં મૂક્યો હતો. આ નિયમ હેઠળ યાત્રાળુઓને એક જ પ્રકારની સામૂહિક ભોજન વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરવો ફરજિયાત બનાવાયો હતો. ઘણા શ્રદ્ધાળુઓએ આ નિયમ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી, કારણ કે ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પ્રાદેશિક ખાણીપીણીની પરંપરાઓને જાળવવામાં મુશ્કેલી પડી રહી હતી. તેમ છતાં યાત્રાળુઓએ યાત્રા ચાલુ રાખવા માટે આ નિયમનો સ્વીકાર કર્યો હતો. હવે ચીનના નવા નિર્ણયે પરિસ્થિતિ વધુ જટિલ બનાવી દીધી છે. અહેવાલો મુજબ, માત્ર બિન-નિવાસી ભારતીયો (NRI) અથવા વિશિષ્ટ પ્રકારના પાસપોર્ટ ધરાવતા લોકોને જ યાત્રા માટે મંજૂરી આપવામાં આવશે, જ્યારે ભારતના સામાન્ય નાગરિકો માટે યાત્રાના દરવાજા હાલ પૂરતા બંધ કરવામાં આવ્યા છે. જો આ માહિતી સાચી સાબિત થાય તો હજારો ભારતીય શ્રદ્ધાળુઓ માટે આ મોટો ઝટકો ગણાશે.
ચીનના આ નિર્ણયના કારણે તિબેટ સરહદ નજીક યાત્રાળુઓનો ભારે જમાવડો જોવા મળી રહ્યો છે. વિઝા અને પરમિટની રાહ જોઈ રહેલા ઘણા લોકો દિવસો સુધી ત્યાં રોકાવા મજબૂર બન્યા છે. બીજી તરફ, કેટલાક યાત્રાળુઓએ પરમિટ ન મળતાં નિરાશ થઈને પાછા વતન પરત ફરવાનું પસંદ કર્યું છે. આ મુદ્દે ભારતીય પ્રવાસન અને ટૂર ઓપરેટર ક્ષેત્રમાં પણ ચિંતા વ્યાપી છે. ખાસ કરીને ગુજરાત સહિતના વિવિધ રાજ્યોના ટૂર ઓપરેટરોએ કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ લેખિત રજૂઆત કરીને હસ્તક્ષેપ કરવાની માંગ કરી છે. તેઓએ ચીન સરકાર સાથે રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીત કરીને ભારતીય યાત્રાળુઓ માટેની પરમિટ પ્રક્રિયા ફરી શરૂ કરાવવા અપીલ કરી છે.
જોકે અત્યાર સુધી ભારતના વિદેશ મંત્રાલય અથવા કેન્દ્ર સરકાર તરફથી આ મુદ્દે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. તેથી યાત્રાળુઓ અને પ્રવાસન ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો સરકારના પ્રતિસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા કરોડો લોકોની આસ્થા અને ભાવનાઓ સાથે જોડાયેલી છે. આવી સ્થિતિમાં ચીનના નિર્ણયને કારણે ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતા દૂર થાય અને ભારતીય શ્રદ્ધાળુઓને યાત્રા કરવાની તક ફરીથી મળે તેવી આશા યાત્રાળુઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
