અયોધ્યાના રામ મંદિર સાથે જોડાયેલા ચઢાવાની ચોરીના કેસમાં મોટો વળાંક આવ્યો છે. ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલી સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT)એ આ મામલે પોતાનો અંતિમ રિપોર્ટ શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટને આગળની કાર્યવાહી માટે સોંપ્યો છે. મળતી માહિતી પ્રમાણે, આ રિપોર્ટમાં ટ્રસ્ટના પૂર્વ મહાસચિવ ચંપત રાય અને પૂર્વ સભ્ય અનિલ મિશ્રાને ક્લિનચીટ આપવામાં આવી છે. એટલે કે દાનની ચોરી સાથે જોડાયેલા આ કેસમાં તેમની સીધી ભૂમિકા સામે તપાસમાં પુરાવા મળ્યા ન હોવાનું સામે આવ્યું છે. રામ મંદિરના ચઢાવાની ચોરીનો મામલો સામે આવ્યા બાદ ચંપત રાય અને અનિલ મિશ્રાની ભૂમિકા અંગે પણ સવાલો ઉઠ્યા હતા. મામલો ગંભીર બનતા બંનેએ પોતાના હોદ્દા પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. ત્યારબાદ સમગ્ર ઘટનાની તપાસ માટે SITની રચના કરવામાં આવી હતી. હવે આ ટીમે તપાસ પૂર્ણ કરીને પોતાનો અંતિમ રિપોર્ટ રજૂ કર્યો છે. જોકે, આ મામલો હજુ સંપૂર્ણ રીતે સમાપ્ત થયો નથી, કારણ કે સુપ્રીમ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ બીજી SIT દ્વારા પણ તપાસ ચાલી રહી છે.
ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે ટ્રસ્ટની વિનંતી બાદ 13 જૂને ત્રણ સભ્યોની SITની રચના કરી હતી. આ ટીમનું નેતૃત્વ લખનઉના કમિશનર વિજય વિશ્વાસ પંતે કર્યું હતું. તેમની સાથે આઈજી રેન્જ કિરણ એસ. અને વિશેષ સચિવ નાણાં નીલ રતન કુમારને સભ્ય તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. SITએ તપાસ દરમિયાન દાનની રકમ, ચઢાવાની વ્યવસ્થા, તેમાં સંકળાયેલા લોકો અને કથિત ગેરરીતિ સાથે જોડાયેલા વિવિધ પાસાંની તપાસ કરી હતી. આ ટીમે 23 જૂને રાજ્ય સરકારને પોતાનો પ્રાથમિક રિપોર્ટ સોંપ્યો હતો. આ રિપોર્ટમાં કરવામાં આવેલી ભલામણોના આધારે આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ 25 જૂને ટ્રસ્ટના સભ્ય કૃષ્ણમોહનની લેખિત ફરિયાદના આધારે પોલીસમાં FIR નોંધવામાં આવી હતી. FIRમાં આઠ નામજોગ આરોપીઓ ઉપરાંત કેટલાક અજાણ્યા લોકોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
પોલીસ દ્વારા નોંધવામાં આવેલી FIRમાં અવિનાશ શુક્લા, અનુકલ્પ મિશ્રા, લવકુશ મિશ્રા, મનીષ કુમાર યાદવ, કરુણેશ પાંડે, રમાશંકર મિશ્રા, સુભાષ શ્રીવાસ્તવ અને રામ શંકર યાદવ ઉર્ફે ટીનુના નામ આરોપી તરીકે સામે આવ્યા હતા. આ તમામ સામે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS)ની સંબંધિત કલમો ઉપરાંત ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમ હેઠળ પણ કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો. તપાસ ટીમના પ્રાથમિક રિપોર્ટના આધારે આ આરોપીઓ સામે ધરપકડ સહિતની કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. હવે અંતિમ રિપોર્ટમાં પણ આ આઠ લોકોના નામનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ ચંપત રાય અને અનિલ મિશ્રાને તપાસમાં રાહત મળતાં કેસની દિશામાં મહત્વનો ફેરફાર આવ્યો છે.
આ મામલો સામે આવ્યા બાદ રામ મંદિર સાથે જોડાયેલા દાન અને ચઢાવાની વ્યવસ્થા અંગે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ હતી. મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ રામ મંદિરની મુલાકાત લેતા હોવાથી મંદિરને મળતા દાન અને ચઢાવાની રકમનું યોગ્ય સંચાલન કેવી રીતે થાય છે તે અંગે પણ સવાલો ઉઠ્યા હતા. દાનની રકમમાં કોઈ પ્રકારની ગેરરીતિ ન થાય અને શ્રદ્ધાળુઓ દ્વારા આપવામાં આવતા નાણાંનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય તે માટે પારદર્શક વ્યવસ્થા જરૂરી હોવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી. ચંપત રાયનું નામ આ કેસમાં ચર્ચામાં આવવાનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે તેઓ અગાઉ શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટમાં મહત્વની જવાબદારી સંભાળી ચૂક્યા હતા. અનિલ મિશ્રા પણ ટ્રસ્ટ સાથે જોડાયેલા હતા. દાનની કથિત ગેરરીતિનો મામલો સામે આવ્યા બાદ બંનેની ભૂમિકા અંગે સવાલો થયા હતા. જોકે, હવે ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા રચાયેલી SITના અંતિમ રિપોર્ટમાં બંનેને ક્લિનચીટ મળ્યાની માહિતી સામે આવી છે.
જોકે, અહીં મહત્વની બાબત એ છે કે આ રિપોર્ટને કારણે સમગ્ર મામલે અંતિમ નિર્ણય આવી ગયો છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. સુપ્રીમ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ બીજી SIT દ્વારા પણ આ કેસની તપાસ ચાલી રહી છે. તેથી આગામી તપાસમાં શું સામે આવે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે. જો બીજી તપાસમાં કોઈ નવા તથ્યો અથવા પુરાવા સામે આવે તો કેસની દિશા ફરી બદલાઈ શકે છે. રામ મંદિરના દાનની ચોરીનો આ મામલો ધાર્મિક રીતે પણ ખૂબ સંવેદનશીલ છે, કારણ કે દેશ-વિદેશમાંથી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ અયોધ્યા પહોંચે છે અને મંદિરને દાન આપે છે. આવી સ્થિતિમાં દાનની રકમ અને ચઢાવાની વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા જાળવવી મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. કોઈ પણ પ્રકારની ગેરરીતિ અંગે ફરિયાદ મળે ત્યારે તેની નિષ્પક્ષ તપાસ થાય તે પણ જરૂરી છે.
હાલમાં સામે આવેલી માહિતી પ્રમાણે ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલી SITએ પોતાની તપાસ પૂર્ણ કરી છે અને અંતિમ રિપોર્ટ ટ્રસ્ટને સોંપી દીધો છે. રિપોર્ટમાં આઠ આરોપીઓ સામે અગાઉ શરૂ થયેલી કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ચંપત રાય અને અનિલ મિશ્રાને ક્લિનચીટ આપવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. આ કેસમાં અત્યાર સુધી થયેલી કાર્યવાહી પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તપાસના અલગ-અલગ તબક્કામાં આરોપીઓની ભૂમિકા અને પુરાવાઓની ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે. એક તરફ આઠ લોકો સામે FIR અને કાયદાકીય કાર્યવાહી ચાલી રહી છે, તો બીજી તરફ ટ્રસ્ટના બે પૂર્વ પદાધિકારીઓને રાહત મળી છે. હવે સુપ્રીમ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ ચાલી રહેલી તપાસમાં શું પરિણામ આવે છે તે મહત્વનું રહેશે. આ કેસને લઈને અયોધ્યા તેમજ દેશભરના લોકોમાં પણ રસ છે. રામ મંદિર સાથે જોડાયેલો દરેક મામલો લોકોનું ધ્યાન ખેંચે છે, ત્યારે દાનની ચોરી જેવા ગંભીર આરોપોની તપાસ પારદર્શક રીતે પૂર્ણ થાય અને હકીકત સ્પષ્ટ થાય તે જરૂરી છે. હાલમાં ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની SITના અંતિમ રિપોર્ટથી ચંપત રાય અને અનિલ મિશ્રાને મોટી રાહત મળી છે, પરંતુ સમગ્ર કેસ અંગે અંતિમ સ્થિતિ સુપ્રીમ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ ચાલી રહેલી તપાસ બાદ વધુ સ્પષ્ટ થવાની શક્યતા છે.
