હોર્મુઝ જળસંધિમાં ફરી એકવાર કોમર્શિયલ જહાજને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું છે. કુવૈતના ધ્વજવાળા ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર MT Kazimah III પર પ્રોજેક્ટાઇલથી હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આ જહાજમાં પાંચ ભારતીય નાવિકો સવાર હતા. હુમલા બાદ ભારતીય દૂતાવાસ અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓની મદદથી પાંચેય ભારતીય નાવિકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા અને તેમને કિનારે પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા. MT Kazimah III ક્રૂડ ઓઇલ લઈને હોર્મુઝ જળસંધિમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું અને ટોગોના લોમ બંદર તરફ જઈ રહ્યું હતું. જહાજ પર પ્રોજેક્ટાઇલ વાગ્યા બાદ બચાવ કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. અત્યાર સુધી હુમલો કયા પક્ષે કર્યો હતો તેની સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી. આ ઘટના એવા સમયે બની છે જ્યારે હોર્મુઝ જળસંધિ અને તેની આસપાસ કોમર્શિયલ શિપિંગ માટે જોખમ સતત વધી રહ્યું છે.
હોર્મુઝ જળસંધિ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોમાંથી એક છે. ફારસની ખાડીમાંથી ઓમાનની ખાડી અને ત્યારબાદ અરબી સમુદ્ર તરફ જતા જહાજો માટે આ માર્ગ અત્યંત મહત્વનો છે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનોના આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવહન માટે હોર્મુઝનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ ઘણું વધારે છે. અહીં કોમર્શિયલ જહાજો પર થતા હુમલાની સીધી અસર નાવિકોની સુરક્ષા ઉપરાંત વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા અને વેપાર પર પણ પડી શકે છે. આ હુમલાએ ફરી એકવાર ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વધારી છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં હોર્મુઝ અને તેની આસપાસના સમુદ્રી વિસ્તારમાં ભારતીય નાવિકો અનેક હુમલાઓની અસર હેઠળ આવ્યા છે. જુલાઈમાં GFS Galaxy નામના જહાજ પર થયેલા હુમલામાં 11 ભારતીય નાવિકો સવાર હતા. તેમાંથી 10ને બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે એક નાવિક લાપતા થયો હતો અને બાદમાં તેનું મૃત્યુ થયું હોવાની પુષ્ટિ થઈ હતી. આ ઉપરાંત અન્ય ટેન્કરો પર થયેલા હુમલામાં પણ ભારતીય નાવિકોના મોત અને ઇજાના બનાવો સામે આવ્યા હતા.
હાલ ફારસની ખાડી અને આસપાસના વિસ્તારમાં 4,500થી વધુ ભારતીય નાવિકો વિવિધ કોમર્શિયલ જહાજો પર કામ કરી રહ્યા છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ વિસ્તારમાં ભારતના ધ્વજવાળા છ કોમર્શિયલ જહાજો અને ભારત માટે માલસામાન લઈ જતા છ વિદેશી ધ્વજવાળા જહાજો છે. આ 12 જહાજો પર આશરે 163 ભારતીય નાવિકો સવાર છે. ભારતીય અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, શિપિંગ મંત્રાલય આ જહાજોની અવરજવર પર નજર રાખી રહ્યું છે. ભારતીય દૂતાવાસો અને સ્થાનિક એજન્સીઓ સાથે સંકલન કરીને નાવિકોની સુરક્ષા અને તેમની સ્થિતિ અંગે માહિતી મેળવવામાં આવી રહી છે. જરૂર પડ્યે બચાવ અને અન્ય જરૂરી કામગીરી માટે સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંપર્ક કરવામાં આવે છે.
હોર્મુઝમાં જહાજો પર સતત હુમલાઓ વચ્ચે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ નાવિકોની સુરક્ષાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કોમર્શિયલ જહાજો અને નાવિકો પર થઈ રહેલા હુમલાઓ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સમુદ્રી માર્ગો પર ઊભા થઈ રહેલા નવા જોખમો જમીન પર ચાલી રહેલા સંકટને વધુ ગંભીર બનાવી રહ્યા છે. તેમણે તમામ પક્ષોને સંયમ જાળવવા અને તણાવ ઘટાડવાની અપીલ કરી હતી, જેથી કોમર્શિયલ જહાજોના ક્રૂની સુરક્ષા જળવાઈ રહે અને વૈશ્વિક વેપાર તથા ઊર્જા પુરવઠો ચાલુ રહી શકે. દરમિયાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે હોર્મુઝની સ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની છે. ઈરાને હોર્મુઝ જળસંધિ ફરી ખોલવા અને યુદ્ધવિરામ તરફ આગળ વધવા માટે દરખાસ્ત કરી હતી, પરંતુ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તે દરખાસ્ત સ્વીકારી નહોતી. આ મુદ્દે બંને પક્ષો વચ્ચે રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલુ હોવા છતાં સમુદ્રી માર્ગની સુરક્ષાને લઈને અનિશ્ચિતતા યથાવત છે.
28 ફેબ્રુઆરી 2026થી અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ શરૂ થયા બાદ હોર્મુઝ જળસંધિમાં અનેક કોમર્શિયલ જહાજો હુમલાનો ભોગ બન્યા છે. વિવિધ હુમલાઓમાં ભારતીય નાવિકો પણ પ્રભાવિત થયા છે. જુલાઈમાં બે UAE ટેન્કરો પર થયેલા મિસાઇલ હુમલામાં એક ભારતીય નાવિકનું મોત થયું હતું અને અન્ય ભારતીયો સહિત ક્રૂ સભ્યો ઘાયલ થયા હતા. ત્યારબાદ GFS Galaxy પર થયેલા હુમલામાં પણ ભારતીય નાવિકનું મોત થયું હતું. આ સ્થિતિમાં MT Kazimah III પર સવાર પાંચ ભારતીય નાવિકોને સમયસર સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા તે રાહતની બાબત છે. જોકે, હોર્મુઝમાં કોમર્શિયલ જહાજોને નિશાન બનાવવાની ઘટનાઓ ચાલુ રહેતાં આ વિસ્તારમાં કામ કરતા હજારો ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા અંગે ચિંતા હજુ પણ યથાવત છે.
