પેરિસના પ્રખ્યાત એફિલ ટાવર પર BAPSના પ્રતિનિધિમંડળની મુલાકાત દરમિયાન મહિલા કર્મચારીઓને દૂર રાખવામાં આવ્યા હોવાના વિવાદમાં હવે તપાસનો રિપોર્ટ સામે આવ્યો છે. તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે BAPSના પ્રતિનિધિમંડળ તરફથી મહિલા કર્મચારીઓને દૂર કરવા, તેમને છુપાવવા કે મુલાકાતના માર્ગથી હટાવવાની કોઈ સ્પષ્ટ માગણી કરવામાં આવી નહોતી. શરૂઆતમાં જે રીતે સમગ્ર ઘટનાને BAPSની સીધી વિનંતી સાથે જોડવામાં આવી હતી, તપાસમાં તેનો આધાર મળ્યો નથી. સપ્ટેમ્બરમાં BAPSના પ્રતિનિધિમંડળની એફિલ ટાવર મુલાકાત દરમિયાન કેટલીક મહિલા કર્મચારીઓને તેમની સામાન્ય ફરજની જગ્યાઓ પરથી દૂર કરવામાં આવી હતી. આ ઘટના સામે આવ્યા બાદ ભારે વિવાદ થયો હતો. મહિલા કર્મચારીઓને ધાર્મિક પ્રતિનિધિમંડળથી દૂર રાખવામાં આવી હોવાના આરોપો લાગ્યા હતા અને સમગ્ર મામલે ભારે ચર્ચા થઈ હતી. ત્યારબાદ ઘટનાની સત્તાવાર તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી.
તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે શરૂઆતમાં એફિલ ટાવરના સંચાલન સુધી જે વાત પહોંચાડવામાં આવી હતી, તે ધાર્મિક પ્રતિનિધિઓ અને મહિલા કર્મચારીઓ વચ્ચે શારીરિક સંપર્ક ન થાય તે અંગેની હતી. જોકે આ વાતને આગળની પ્રક્રિયામાં અલગ રીતે સમજવામાં આવી અને તેની અમલવારી દરમિયાન કેટલીક મહિલા કર્મચારીઓને તેમની જગ્યાએથી હટાવવામાં આવી હતી. BAPSના પ્રતિનિધિમંડળની મુલાકાતવાળા દિવસે સવારે કેટલાક સુરક્ષા કર્મચારીઓ પુરુષ હતા. તેમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાના ઇન્ચાર્જ અને લિફ્ટમાંથી બહાર નીકળવાના સ્થળે તૈનાત કર્મચારીનો પણ સમાવેશ થતો હતો. આ ઉપરાંત રિસેપ્શન અને ગ્રાહક સેવા સાથે જોડાયેલા કેટલાક કર્મચારીઓને પ્રતિનિધિમંડળના એક ભાગની મુલાકાત દરમિયાન થોડા સમય માટે પોતાની જગ્યાથી દૂર રહેવા કહેવામાં આવ્યું હતું.
આ વ્યવસ્થાના કારણે બહારથી જોતા એવું લાગી શકે તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ કે મહિલા કર્મચારીઓને ખાસ કરીને દૂર રાખવામાં આવી રહી છે. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે પ્રતિનિધિમંડળના એક ભાગને ટાવરના નોર્થ પિલર તરફ લઈ જતી વખતે કેટલીક મહિલા કર્મચારીઓને થોડા સમય માટે તેમની જગ્યાથી હટાવવામાં આવી હતી. સફાઈ સેવા સાથે જોડાયેલી એક મહિલા કર્મચારીને પણ પોતાના બ્રેકના સમય સુધી રાહ જોવી પડી હતી. પ્રતિનિધિમંડળના સભ્યો નીચે આવી રહ્યા હતા ત્યારે લિફ્ટમાં અન્ય કર્મચારીને તૈનાત કરવામાં આવ્યો હતો. આ તમામ વ્યવસ્થાના કારણે મહિલા કર્મચારીઓને જાણીજોઈને બાજુ પર રાખવામાં આવી હોવાની છાપ ઊભી થઈ હતી.
પરંતુ તપાસમાં સૌથી મહત્વની વાત એ સામે આવી કે આ વ્યવસ્થા માટે BAPS તરફથી મહિલા કર્મચારીઓને હટાવવાની કોઈ સીધી માગણી કરવામાં આવી નહોતી. એટલે BAPSના પ્રતિનિધિમંડળે મહિલાઓને ટાવરમાંથી દૂર કરવા અથવા તેમની જગ્યાએ માત્ર પુરુષ કર્મચારીઓને રાખવા માટે કહ્યું હોવાનો આરોપ તપાસમાં સાબિત થયો નથી. આ ઘટનાને લઈને BAPSએ પણ સ્પષ્ટતા કરી છે કે સંસ્થાએ શરૂઆતથી જ કોઈ મહિલા કર્મચારીને છુપાવવા, હટાવવા કે મુલાકાતના માર્ગથી દૂર રાખવાની વિનંતી કરી નહોતી. સંસ્થાએ એમ પણ કહ્યું છે કે સમગ્ર ઘટનાને કારણે કોઈ કર્મચારીને અસુવિધા કે માનસિક પરેશાની થઈ હોય તો તેના પ્રત્યે તેને ખેદ અને સંવેદના છે.
તપાસમાં એ પણ સ્પષ્ટ થયું છે કે BAPS તરફથી કોઈ સ્પષ્ટ સૂચના ન હોવા છતાં મુલાકાત દરમિયાન કેટલીક મહિલા કર્મચારીઓને તેમની સામાન્ય ફરજથી દૂર કરવામાં આવી હતી. એટલે સમગ્ર ઘટનામાં BAPSની સીધી માગણી અને સ્થળ પર કરવામાં આવેલી વ્યવસ્થા વચ્ચે તફાવત જોવા મળ્યો છે.
આ મામલો માત્ર BAPS સુધી સીમિત રહ્યો નહોતો. ઘટનાને પગલે એફિલ ટાવરના કર્મચારીઓમાં પણ નારાજગી જોવા મળી હતી. કર્મચારીઓ દ્વારા વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો અને એક તબક્કે હડતાળને કારણે એફિલ ટાવરની કામગીરીને પણ અસર થઈ હતી. ત્યારબાદ મુલાકાતની વ્યવસ્થા અને કર્મચારીઓ સાથે થયેલી કાર્યવાહી અંગે તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. તપાસના તારણો સામે આવ્યા બાદ હવે એ સ્પષ્ટ થયું છે કે મહિલા કર્મચારીઓને દૂર રાખવાની સીધી જવાબદારી BAPSના પ્રતિનિધિમંડળ પર મૂકવા માટે પૂરતો આધાર મળ્યો નથી. બીજી તરફ, મુલાકાત દરમિયાન મહિલા કર્મચારીઓને કેટલીક જગ્યાએ તેમની ફરજ પરથી દૂર કરવામાં આવી હતી તે બાબત પણ તપાસમાં સામે આવી છે.
આ સમગ્ર ઘટનામાં વહીવટી ગેરસમજ અને વ્યવસ્થામાં થયેલી ખામીઓ મહત્વની રહી હોવાનું સામે આવ્યું છે. શરૂઆતમાં આપવામાં આવેલી માહિતી, તેની સમજણ અને ત્યારબાદ સ્થળ પર કરવામાં આવેલી વ્યવસ્થા વચ્ચે તફાવત ઊભો થયો હતો. તેના પરિણામે એવી સ્થિતિ સર્જાઈ કે મહિલા કર્મચારીઓને અન્ય કર્મચારીઓથી અલગ રાખવામાં આવી રહી છે તેવી છાપ ઊભી થઈ. ઘટના બાદ કાર્યસ્થળે મહિલા અને પુરુષ કર્મચારીઓ સાથે સમાન વ્યવહાર જળવાઈ રહે તે અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી. આવી સ્થિતિ ફરી ન સર્જાય તે માટે મુલાકાતો અને ખાસ કાર્યક્રમો દરમિયાન કર્મચારીઓની ફરજ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા અંગે વધુ સ્પષ્ટ પ્રક્રિયા જરૂરી હોવાનું સામે આવ્યું છે. હવે સત્તાવાર તપાસમાં BAPS તરફથી મહિલા કર્મચારીઓને દૂર કરવાની કોઈ માગણી કરવામાં આવી નહોતી તે સ્પષ્ટ થતાં સંસ્થા માટે મોટી રાહત માનવામાં આવી રહી છે. શરૂઆતમાં લાગેલા આરોપો અને ત્યારબાદ થયેલી ટીકા વચ્ચે આ તપાસના તારણથી સમગ્ર ઘટનાને નવી દિશા મળી છે.
આ તપાસનો મુખ્ય તારણ એ છે કે BAPSના પ્રતિનિધિમંડળે મહિલા કર્મચારીઓને એફિલ ટાવર પરથી દૂર કરવા માટે કોઈ સીધી કે સ્પષ્ટ વિનંતી કરી નહોતી. જોકે મુલાકાત દરમિયાન કેટલીક મહિલા કર્મચારીઓને તેમની ફરજની જગ્યાઓ પરથી દૂર કરવામાં આવી હતી, જે વહીવટી પ્રક્રિયા અને વ્યવસ્થાની ખામી સાથે જોડાયેલી બાબત હોવાનું સામે આવ્યું છે. BAPSએ આશા વ્યક્ત કરી છે કે તપાસના તારણો સામે આવ્યા બાદ આ ઘટનાને લઈને ઊભી થયેલી ગેરસમજ દૂર થશે અને વિવાદ સાથે જોડાયેલા તમામ લોકો માટે આદર જાળવીને મામલો આગળ વધારવાનો માર્ગ ખુલશે.
