ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો છેલ્લા કેટલાક સમયથી સતત બગડી રહ્યા છે. આ દરમિયાન અરબી સમુદ્રમાં એક એવી ઘટના બની છે જે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધારી શકે છે. અહેવાલો અનુસાર મંગળવાર, ૧૫ સપ્ટેમ્બરની સાંજે સમુદ્રમાં ભારતીય નૌકાદળના જહાજ અને પાકિસ્તાની નૌકાદળના જહાજ વચ્ચે ટક્કર થઈ હતી. ભારતે આ ઘટના અંગે વિરોધ નોંધાવ્યો છે અને પાકિસ્તાનને વર્તમાન કરારોનું પાલન કરવાની ચેતવણી આપી છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે નવી દિલ્હીમાં પાકિસ્તાની હાઈ કમિશનના ‘ચાર્જ ડી અફેર્સ’ (રાજદ્વારી પ્રતિનિધિ) ને વિદેશ મંત્રાલયમાં તલબ કરવામાં આવ્યા છે.
નૌકાદળે ઘટનાની વિગતો આપી
ભારતીય નૌકાદળના જણાવ્યા અનુસાર ૧૫ સપ્ટેમ્બરે ઉત્તર અરબી સમુદ્રમાં નિયમિત દેખરેખ મિશન દરમિયાન પાકિસ્તાની નૌકાદળનું એક જહાજ ભારતીય નૌકાદળના અગ્રણી યુદ્ધ જહાજની નજીક આવી ગયું હતું. પાકિસ્તાની જહાજ વધુ ઝડપે આગળ વધી રહ્યું હતું અને અસુરક્ષિત તથા બિનવ્યાવસાયિક રીતે દાવપેચ કરી રહ્યું હતું, જેના પરિણામે બંને જહાજો વચ્ચે ટક્કર થઈ હતી. જોકે આ ઘટનાને કારણે કોઈ નુકસાન થયાના અહેવાલ નથી. આ ઘટના ભારતીય નૌકાદળની નિયમિત દેખરેખ કામગીરી દરમિયાન બની હતી.
પાકિસ્તાની અધિકારીને વિદેશ મંત્રાલયમાં તલબ કરાયા
આ ઘટના બાદ ભારતે સખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે. નવી દિલ્હીમાં પાકિસ્તાની હાઈ કમિશનના ‘ચાર્જ ડી અફેર્સ’ને વિદેશ મંત્રાલયમાં બોલાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં પાકિસ્તાની નૌકાદળના અસ્વીકાર્ય અને બિનવ્યાવસાયિક વર્તન અંગે સખત વિરોધ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે આ ઘટના આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં બની હતી અને તેનાથી કોઈ મોટું નુકસાન થયું ન હતું, તેમ છતાં તેને ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે એપ્રિલ ૧૯૯૧માં થયેલા કરારની કલમ ૧૦નું સીધું ઉલ્લંઘન ગણાવવામાં આવ્યું છે. આ કરાર લશ્કરી કવાયત, દાવપેચ અને સૈનિકોની હિલચાલ અંગે અગાઉથી જાણ કરવા સંબંધિત છે. પાકિસ્તાને કરારોની જોગવાઈઓનું પણ સન્માન કરવું જોઈએ.
ભારત સરકારે પાકિસ્તાની હાઈ કમિશનના ‘ચાર્જ ડી અફેર્સ’ને સલાહ આપી છે કે તેઓ તેમના દેશના અધિકારીઓને જણાવે કે આવી ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન અટકાવવા માટે તમામ લશ્કરી એકમોએ યોગ્ય સાવચેતી રાખવી જોઈએ. વધુમાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના કરારોની જોગવાઈઓનું સન્માન થવું જોઈએ. આ ઉપરાંત વિદેશ મંત્રાલયે ઈસ્લામાબાદમાં ભારતના ‘ચાર્જ ડી અફેર્સ’ને પણ પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રાલય સમક્ષ સમાન વિરોધ નોંધાવવા સૂચના આપી છે.
1991નો કરાર શું છે?
એપ્રિલ 1991માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓને લગતી ગેરસમજો અને અકસ્માતોને રોકવા માટે એક કરાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ કરારની કલમ 10માં આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં બંને દેશોના નૌકાદળના જહાજો અને સબમરીનની કામગીરી અંગેની ચોક્કસ જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે. આ જોગવાઈ હેઠળ અકસ્માતો ટાળવા માટે બંને દેશોના નૌકાદળના જહાજોએ એકબીજાથી ઓછામાં ઓછું ત્રણ નોટિકલ માઈલનું અંતર જાળવવું આવશ્યક છે.
