મિડલ ઈસ્ટમાં વધી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગને લઈને ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં ડીઝલની સંગ્રહખોરી અટકાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દેશમાં હાલ ડીઝલની કોઈ અછત નથી, પરંતુ લોકોમાં ફેલાતા ભયના કારણે બિનજરૂરી ખરીદી અને જથ્થાબંધ સંગ્રહખોરી થવાની શક્યતા છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે હાઈ સ્પીડ ડીઝલ (HSD)ના વેચાણ પર મર્યાદા નક્કી કરી છે. નવા આદેશ મુજબ હવે કોઈ પણ સામાન્ય ગ્રાહકને રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પરથી એક દિવસમાં વધુમાં વધુ 200 લીટર ડીઝલ જ મળશે. એટલે કે એક વ્યક્તિ અથવા ગ્રાહક દિવસ દરમિયાન 200 લીટરથી વધુ ડીઝલ ખરીદી શકશે નહીં. સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાથી અનાવશ્યક ખરીદી અને કૃત્રિમ અછત સર્જવાના પ્રયાસો પર નિયંત્રણ આવશે.
તાજેતરના દિવસોમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં ઇંધણનો વધારાનો જથ્થો એકત્ર કરવાની પ્રવૃત્તિઓ જોવા મળી હતી. મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવને લઈને લોકોમાં ચિંતા વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં કેટલાક લોકો અને વેપારીઓ મોટા પ્રમાણમાં ડીઝલ ખરીદીને સંગ્રહ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે, જેના કારણે સામાન્ય ગ્રાહકો માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ બજારમાં કાળાબજારી અટકાવવાનો, સંગ્રહખોરી રોકવાનો અને દરેક ગ્રાહક સુધી ઇંધણની સરળ ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવાનો છે. જો મોટી માત્રામાં ડીઝલ ખરીદી પર નિયંત્રણ ન મૂકવામાં આવે તો કેટલાક વિસ્તારોમાં કૃત્રિમ અછત ઊભી થઈ શકે છે.
સરકારે વ્યાપારી અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર માટે પણ અલગ વ્યવસ્થા નક્કી કરી છે. જેમને મોટા પ્રમાણમાં ડીઝલની જરૂર હોય એવા ઉદ્યોગો, ટ્રાન્સપોર્ટ કંપનીઓ અથવા અન્ય વ્યાવસાયિક ગ્રાહકો સામાન્ય પેટ્રોલ પંપ પરથી મોટી માત્રામાં ખરીદી કરી શકશે નહીં. આવા ગ્રાહકોએ અધિકૃત ડેપો, નિર્ધારિત સપ્લાય પોઇન્ટ અથવા સત્તાવાર વ્યવસ્થા મારફતે જ ઇંધણ મેળવવું પડશે. આ વ્યવસ્થાનો ઉદ્દેશ્ય એ છે કે સામાન્ય લોકો માટેના રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પર વધારાનો બોજ ન પડે અને જરૂરીયાતમંદ ગ્રાહકોને સરળતાથી ડીઝલ મળી રહે.
સરકારે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ કોઈ કાયમી નિયમ નથી. હાલની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ એક અસ્થાયી પગલું છે, જે મહત્તમ 90 દિવસ સુધી અમલમાં રહેશે. આગામી સમયમાં બજારની સ્થિતિ અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતાની સમીક્ષા કર્યા બાદ સરકાર જરૂરી ફેરફારો કરી શકે છે. કેન્દ્ર સરકારે તમામ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને પેટ્રોલ પંપ સંચાલકોને આ નિયમનું કડક પાલન કરવાના નિર્દેશ આપ્યા છે. સાથે જ લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને બિનજરૂરી રીતે ઇંધણનો સંગ્રહ ન કરવાની અપીલ પણ કરી છે. સરકારનું કહેવું છે કે દેશમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે અને સામાન્ય ગ્રાહકોને ગભરાવાની જરૂર નથી. આ નિર્ણય માત્ર સાવચેતીના ભાગરૂપે લેવામાં આવ્યો છે જેથી બજારમાં સ્થિરતા જળવાઈ રહે અને કોઈપણ પ્રકારની કૃત્રિમ અછત ઊભી ન થાય.
