અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ બુધવારે એક મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપતાં દાવો કર્યો કે ઈરાન સામે ચલાવવામાં આવેલું અમેરિકાનું લશ્કરી અભિયાન ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ હવે પૂર્ણ થઈ ગયું છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે અમેરિકા હવે ઈરાનની અંદર સતત સૈન્ય હુમલા કરી રહ્યું નથી, કારણ કે આ ઓપરેશન દ્વારા નક્કી કરાયેલા મુખ્ય લક્ષ્યો હાંસલ કરવામાં આવ્યા છે. જોકે બીજી તરફ મધ્ય પૂર્વમાં હજુ પણ હુમલાઓ અને તણાવ ચાલુ હોવાથી આ દાવા પર સવાલો પણ ઉઠી રહ્યા છે. હાઉસ ફોરેન અફેર્સ કમિટીની બેઠક દરમિયાન રુબિયોએ જણાવ્યું કે અમેરિકાએ ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ ઈરાનના સંરક્ષણ ઉદ્યોગને નબળો પાડવામાં આવ્યો છે, મિસાઈલ લોન્ચરોની સંખ્યા નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી દેવામાં આવી છે અને ડ્રોન શસ્ત્રાગારને પણ મોટો ફટકો પહોંચાડવામાં આવ્યો છે. તેમણે વધુમાં દાવો કર્યો કે ઈરાનની બાકી રહેલી હવાઈ દળની ક્ષમતા અને પરંપરાગત નૌકાદળને પણ ગંભીર નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું છે.
રુબિયોના જણાવ્યા પ્રમાણે અમેરિકાની દૃષ્ટિએ આ અભિયાનનું મુખ્ય લક્ષ્ય ઈરાનની હુમલાખોર સૈન્ય શક્તિને નબળી બનાવવાનું હતું અને તે સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. તેથી હવે અમેરિકાની તરફથી ઈરાનની અંદર સતત હુમલાઓ કરવાની જરૂરિયાત નથી. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ સમાપ્ત થઈ ગયું છે. પરંતુ રુબિયોના આ નિવેદનને અમેરિકાના ડેમોક્રેટિક સાંસદોએ પડકાર્યો હતો. તેમનું કહેવું છે કે જો યુદ્ધ ખરેખર સમાપ્ત થઈ ગયું હોય તો મિડલ ઇસ્ટમાં હજુ પણ હુમલાઓ કેમ થઈ રહ્યા છે? ડેમોક્રેટિક પ્રતિનિધિ સારા જેકોબ્સે બેઠક દરમિયાન કહ્યું કે ઓપરેશનનું નામ બદલવાથી કે તેને પૂર્ણ જાહેર કરવાથી હકીકત બદલાતી નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ હોર્મુઝની ખાડી હજુ પણ અસ્થિર છે અને અમેરિકન સૈનિકો સહિત સમગ્ર ક્ષેત્રના લોકો જોખમ હેઠળ છે. તાજેતરમાં ઈરાને કુવૈતના એક એરપોર્ટને નિશાન બનાવી હુમલો કર્યો હતો, જેમાં એક વ્યક્તિનું મોત થયું અને 63 લોકો ઘાયલ થયા હતા. કુવૈત અને બહેરીન બંને એવા દેશો છે જ્યાં અમેરિકાની મહત્વપૂર્ણ લશ્કરી હાજરી છે. આ હુમલાઓને કારણે સ્પષ્ટ થાય છે કે પ્રદેશમાં તણાવ હજુ પણ સમાપ્ત થયો નથી. બીજી તરફ ઈરાન પર પણ રાત્રિના સમયે ડ્રોન હુમલાઓના અહેવાલો સામે આવ્યા છે.
ઈરાને અગાઉ અમેરિકાના હુમલાઓના જવાબમાં પ્રદેશમાં અમેરિકી સાથી દેશોને નિશાન બનાવવાની ધમકી આપી હતી. સાથે જ વિશ્વ વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પણ અસર થઈ છે. આ માર્ગ દ્વારા વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં તેલ અને ગેસનો વેપાર થાય છે. તેથી અહીં સર્જાતી કોઈપણ અસ્થિરતા વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર સીધી અસર કરી શકે છે. આ દરમિયાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી વાટાઘાટો પણ ચાલુ છે. રુબિયોએ જણાવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે દસ્તાવેજોની આપ-લે થઈ રહી છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ નથી. ખાસ કરીને ઈરાન પાસે રહેલા અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમના જથ્થાને લઈને ચર્ચા ચાલી રહી છે. અમેરિકાનું માનવું છે કે આ મુદ્દો ભવિષ્યમાં પરમાણુ સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
રુબિયોએ કહ્યું કે શાંતિ કરાર માટે જરૂરી કેટલાક દસ્તાવેજો તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ ઈરાન તરફથી હજુ સુધી અંતિમ મંજૂરી મળી નથી. એટલે કે હાલ બંને દેશો વચ્ચેની વાટાઘાટો નિર્ણાયક તબક્કામાં છે, પરંતુ કોઈ અંતિમ પરિણામ આવ્યું નથી. આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ વચ્ચે એક વાત સ્પષ્ટ છે કે અમેરિકા ભલે ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ પૂર્ણ થયાનો દાવો કરી રહ્યું હોય, પરંતુ મિડલ ઇસ્ટમાં તણાવ હજુ પણ યથાવત છે. હુમલાઓ ચાલુ છે, વાટાઘાટો અધૂરી છે અને બંને પક્ષો વચ્ચે અવિશ્વાસ હજુ પણ જોવા મળી રહ્યો છે. આગામી દિવસોમાં ઈરાનનો પ્રતિસાદ અને ચાલી રહેલી રાજદ્વારી ચર્ચાઓ આ સંઘર્ષનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે.
