અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સ ઈરાન સાથે વાતચીત કરવા માટે પાકિસ્તાન રવાના થયા છે. બીબીસીના એક અહેવાલમાં આ વાતની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે. આ પહેલા ન્યૂ યોર્ક પોસ્ટ સાથેની એક મુલાકાતમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે વાન્સ પાકિસ્તાન પ્રવાસ કરશે નહીં.
11-12 એપ્રિલના રોજ ઈરાન સાથે થયેલી વાટાઘાટો દરમિયાન વાન્સે યુએસ પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. વાટાઘાટો લગભગ 21 કલાક ચાલી હતી પરંતુ કોઈ કરાર થયો ન હતો. ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણ અંગે બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે મતભેદો ચાલુ છે.
ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન સામેની ધમકીઓ અને ઈરાની જહાજ ટુસ્કા જપ્ત કરવાથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતો તણાવ ઉભો થયો છે. જવાબમાં ઈરાને પોતાનો ગુસ્સો વ્યક્ત કર્યો. આ કૃત્યને “દરિયાઈ ચાંચિયાગીરી” ગણાવ્યું અને ટૂંક સમયમાં બદલો લેવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી.
અમેરિકા-ઈરાન વાટાઘાટો પર અસમંજસ
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતા તણાવ વચ્ચે પાકિસ્તાનમાં બંને દેશો વચ્ચે બીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટો ખરેખર થશે કે નહીં તે અંગે અનિશ્ચિતતા યથાવત છે. ઈરાને ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે યુએસ નૌકાદળની નાકાબંધી યુદ્ધવિરામ કરારનું ઉલ્લંઘન છે અને અમેરિકાના ધમકીભર્યા વાણી-વર્તનથી પરિસ્થિતિ વધુ વણસી રહી છે. આ સંજોગોમાં વાતચીતની શક્યતાઓ પાતળી દેખાય છે.
તેનાથી વિપરીત અલ જઝીરા ના એક અહેવાલમાં સૂત્રોને ટાંકીને સૂચવવામાં આવ્યું છે કે વાટાઘાટો ફક્ત એક દિવસ જ નહીં પરંતુ ઘણા દિવસો સુધી ચાલી શકે છે. ઉદ્દેશ્ય એક કામચલાઉ કરાર ખાસ કરીને, સમજૂતી કરાર (MoU) મેળવવાનો છે જે યુદ્ધવિરામને લંબાવશે અને વ્યાપક શાંતિ સંધિ બનાવવા માટે લગભગ 60 દિવસનો સમય પૂરો પાડશે. જો કે આ બધું ઈરાનની ભાગ લેવાની તૈયારી પર નિર્ભર છે.
નિષ્ણાતોનો મત: ઈરાન “ચોક્કસપણે” વાટાઘાટોમાં જોડાશે
પાકિસ્તાનમાં યોજાનારી વાટાઘાટોના બીજા રાઉન્ડની અનિશ્ચિતતા યથાવત છે. જોકે કતારના એક નિષ્ણાત સૂચવે છે કે આ વાટાઘાટોમાં ઈરાન ભાગ લે તેવી શક્યતા ઘણી વધારે છે. રાશિદ અલ-મોહનાદીના મતે ઈરાન પાસે થોડા વિકલ્પો બાકી છે. તેની સામે યુદ્ધના માર્ગ અને સંવાદના માર્ગ વચ્ચે સ્પષ્ટ પસંદગી છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને એવું માનવામાં આવે છે કે ઈરાન વાતચીત માટે ખુલ્લું છે પરંતુ તે ફક્ત પોતાની શરતો પર આગળ વધવા માંગે છે. એવી શરતો જેના પર હજુ સુધી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે સર્વસંમતિ થઈ નથી.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાનો પ્રયાસ સંભવતઃ વિશ્વાસ વધારવાનો એક પગલું હતું જોકે યુ.એસ.એ તેની નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવી ન હોવાથી આ પહેલ આખરે નિષ્ફળ સાબિત થઈ. તેમ છતાં તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે વાટાઘાટોની સંભાવનાઓ ઊંચી રહે છે. પરિસ્થિતિ એટલી તણાવથી ભરેલી છે કે પરિસ્થિતિઓ કોઈપણ ક્ષણે બદલાઈ શકે છે.
