શનિવારે કેન્દ્ર સરકારે લદ્દાખના પ્રખ્યાત આબોહવા કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકની અટકાયત તાત્કાલિક અસરથી રદ કરી, જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદા (NSA) હેઠળ લાદવામાં આવી હતી. આ નિર્ણય લગભગ છ મહિનાની અટકાયત પછી આવ્યો છે અને તેને તણાવ ઓછો કરવા અને લદ્દાખમાં વાતચીતને પ્રોત્સાહન આપવા તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. નોંધનીય છે કે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં લેહમાં થયેલા હિંસક વિરોધ પ્રદર્શન બાદ વાંગચુકને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે ઘણા વિરોધ પક્ષોએ તેમની મુક્તિની માંગણી કરતા અવાજ ઉઠાવ્યો હતો.
વાંગચુકની તાત્કાલિક મુક્તિ માટે આદેશ
NSA હેઠળ પોતાની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને ગૃહ મંત્રાલયે સોનમ વાંગચુકની તાત્કાલિક અને બિનશરતી મુક્તિ માટે આદેશ જારી કર્યો છે. ગયા વર્ષે – લેહના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા જારી કરાયેલા આદેશ અનુસાર વાંગચુકને ૨૬ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ NSA હેઠળ અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. ૨૪ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ લેહમાં થયેલા હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનોને પગલે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી જેમાં ચાર લોકો માર્યા ગયા હતા અને ઘણા લોકો ઘાયલ થયા હતા. આ વિરોધ પ્રદર્શનો લદ્દાખને રાજ્યનો દરજ્જો, બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ તેનો સમાવેશ, જમીન અધિકારો, રોજગારની તકો અને બંધારણીય સુરક્ષા જેવી માંગણીઓ માટે દબાણ કરવા માટે યોજાઈ રહ્યા હતા.
વાંગચુકની મુક્તિ પર જારી કરાયેલ નિવેદન
ગૃહ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે સરકાર લદ્દાખમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને પરસ્પર વિશ્વાસનું વાતાવરણ બનાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે જેનાથી તમામ હિસ્સેદારો સાથે અર્થપૂર્ણ અને રચનાત્મક વાતચીત શક્ય બને. નિવેદનમાં લખ્યું હતું કે આ ઉદ્દેશ્યને આગળ વધારવા માટે અને યોગ્ય વિચાર-વિમર્શ પછી સરકારે – NSA હેઠળ તેને મળેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને – તાત્કાલિક અસરથી શ્રી સોનમ વાંગચુકની અટકાયત રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. મંત્રાલયે વધુમાં પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે વાંગચુકે NSA હેઠળ મહત્તમ અનુમતિપાત્ર અટકાયત સમયગાળાનો લગભગ અડધો ભાગ પૂર્ણ કરી લીધો છે.
સરકારે લદ્દાખ માટે “તમામ જરૂરી સુરક્ષા” પૂરી પાડવાની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે. અધિકારીઓએ આશા વ્યક્ત કરી હતી કે વાંગચુકની મુક્તિથી ચાલી રહેલી વાતચીતને નવી ગતિ મળશે. કેન્દ્રીય મંત્રીઓ અને સ્થાનિક નેતાઓનો સમાવેશ કરતી અગાઉ રચાયેલી ઉચ્ચ-શક્તિવાળી સમિતિ હાલમાં વિવિધ માંગણીઓ પર ચર્ચા કરી રહી છે. જોકે કાર્યકરોએ અગાઉ આ પ્રક્રિયામાં વિલંબ અંગે ફરિયાદો વ્યક્ત કરી હતી. હવે એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે લદ્દાખને લગતા મુદ્દાઓ પર સકારાત્મક પ્રગતિ થશે- જેમ કે સ્થાનિક નોકરીઓમાં 33 ટકા અનામત, વિકાસ અને સાંસ્કૃતિક સંરક્ષણ. આ નિર્ણય 2019 માં લદ્દાખને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા પછીથી ચાલી રહેલી માંગણીઓ અને આંદોલનો વચ્ચે આવ્યો છે તે સમયગાળા દરમિયાન લેહ એપેક્સ બોડી જેવી સંસ્થાઓ સક્રિય રીતે સંકળાયેલી રહી છે.
