હૈદરાબાદના સાંસદ અને AIMIM પ્રમુખ અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) મુદ્દે ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તાજેતરમાં ચૂંટણી પંચના બે ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા SIR સંબંધિત મુદ્દાઓ પર વાંધા અથવા અલગ મત વ્યક્ત કરાયા હોવાના અહેવાલો વચ્ચે ઓવૈસીએ પૂછ્યું કે પંચના નિર્ણયો કઈ પ્રક્રિયા અને કઈ બહુમતીથી લેવામાં આવ્યા હતા. તેમણે ખાસ કરીને સવાલ કર્યો કે જો ચૂંટણી પંચના કેટલાક સભ્યોને કોઈ નિર્ણય અંગે અલગ મત હોય, તો તે નિર્ણય કેવી રીતે લેવામાં આવ્યો હતો.ઓવૈસીએ SIR પ્રક્રિયામાં જરૂરી દસ્તાવેજોને લઈને ગરીબ અને આર્થિક રીતે નબળા મતદારોની મુશ્કેલીઓનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ઘણા લોકો માટે જન્મ પ્રમાણપત્ર, જૂના મતદાર રેકોર્ડ અથવા પરિવાર સાથેનો સંબંધ સાબિત કરતા દસ્તાવેજો મેળવવા મુશ્કેલ બની શકે છે. તેમણે એવો સવાલ પણ કર્યો કે જો કોઈ વ્યક્તિના માતા-પિતા અથવા દાદા-દાદીનું નામ અગાઉની મતદાર યાદીમાં ઉપલબ્ધ ન હોય, તો નવી પેઢીના મતદારો પોતાના પરિવાર સાથેનો સંબંધ કેવી રીતે સાબિત કરશે.
ઓવૈસીના આ સવાલો એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે SIRની પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચની આંતરિક નિર્ણય પ્રક્રિયા અંગે જાહેર ચર્ચા ચાલી રહી છે. મીડિયા અહેવાલોમાં ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશી દ્વારા કેટલાક મુદ્દાઓ પર વાંધા વ્યક્ત કરાયા હોવાની વાત સામે આવી હતી. જોકે, ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આંતરિક નોંધ, સૂચનો અને અલગ-અલગ મંતવ્યો સંસ્થાકીય ચર્ચાનો ભાગ છે અને અંતિમ નિર્ણય કાયદાકીય પ્રક્રિયા અનુસાર લેવામાં આવે છે.ચૂંટણી પંચે 26 સપ્ટેમ્બરની બેઠક બાદ જણાવ્યું કે SIR સંબંધિત નિર્ણયો સંપૂર્ણ પંચની સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા. પંચે વધુમાં જણાવ્યું કે જેમને અનમૅપ્ડ રેકોર્ડ અથવા લોજિકલ ડિસ્ક્રેપન્સી અંગે નોટિસ આપવામાં આવી છે, તેમના જરૂરી દસ્તાવેજો હવે બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (BLO) તેમના ઘરે જઈને એકત્ર કરી શકે છે અને ECINet પર અપલોડ કરી શકે છે. આવા મતદારોને સામાન્ય રીતે ERO/AERO કચેરીમાં વ્યક્તિગત સુનાવણી માટે બોલાવવાની જરૂર નહીં રહે. જરૂરી પરિસ્થિતિમાં ઓનલાઈન સુનાવણીની વ્યવસ્થા પણ થઈ શકે છે.
ચૂંટણી પંચે વધુમાં કહ્યું કે SIR શરૂ કરવાનો 24 જૂન 2025નો આદેશ પણ સંપૂર્ણ પંચની સર્વસંમતિથી જારી કરવામાં આવ્યો હતો અને બાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટે તેને યથાવત રાખ્યો હતો. પંચના જણાવ્યા મુજબ, આંતરિક ચર્ચા દરમિયાન અલગ અભિપ્રાય આવવો નિર્ણય પ્રક્રિયાનો સામાન્ય ભાગ છે અને તેનો અર્થ અંતિમ નિર્ણય ગેરકાયદેસર હોવો નથી.આ સમગ્ર મુદ્દે એક તરફ ઓવૈસી SIR દરમિયાન દસ્તાવેજો એકત્ર કરવાની પ્રક્રિયા ગરીબ અને સામાન્ય મતદારો માટે કેટલી સરળ રહેશે તથા પંચના નિર્ણયો કઈ પ્રક્રિયા હેઠળ લેવાયા તે અંગે સ્પષ્ટતા માગી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચે પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં SIR સંબંધિત નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા હોવાનું જણાવ્યું છે. હાલમાં SIRની પ્રક્રિયા અને તેની દસ્તાવેજી જરૂરિયાતોને લઈને રાજકીય તથા જાહેર ચર્ચા ચાલુ છે.
