સર્બિયાની ચૂંટણી અંગે આપેલી માહિતીમાં એક મહત્ત્વની બાબત ચકાસવી જરૂરી છે: આલેક્ઝાન્ડર વુસિક રાષ્ટ્રપતિ છે, જ્યારે સંસદની ચૂંટણીમાં તેમની પાર્ટી અથવા સમર્થક ગઠબંધનની બેઠકો ઘટે તો તેનો અર્થ આપમેળે રાષ્ટ્રપતિ પદ ગુમાવવું થતો નથી. તેથી સમાચારને પુનર્લેખિત કરતી વખતે સંસદીય ચૂંટણી અને રાષ્ટ્રપતિ પદ વચ્ચેનો તફાવત જાળવવો જરૂરી છે. સર્બિયામાં લાંબા સમયથી પ્રભુત્વ ધરાવતા નેતા આલેક્ઝાન્ડર વુસિકના રાજકીય જૂથને મોટો ફટકો પડ્યો છે. રવિવારે યોજાયેલી સંસદીય ચૂંટણીમાં વિદ્યાર્થી સમર્થિત ‘સ્ટુડન્ટ્સ લિસ્ટ’ની જીત સ્વીકારતાં વુસિકે પોતાની પાર્ટીની હાર કબૂલી હતી. પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ, વિદ્યાર્થી સમર્થિત જૂથને 250 સભ્યોની સંસદમાં 135થી 140 બેઠકો મળી શકે છે, જ્યારે વુસિકના રાજકીય જૂથને આશરે 105 બેઠકો મળવાનો અંદાજ છે. જોકે, આ આંકડા પ્રાથમિક અંદાજ પર આધારિત છે અને અંતિમ પરિણામો જાહેર થવાના બાકી હતા.
આ ચૂંટણીને સર્બિયાના રાજકારણમાં મહત્ત્વપૂર્ણ વળાંક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. વુસિક 2014માં વડાપ્રધાન બન્યા હતા અને 2017થી રાષ્ટ્રપતિ તરીકે દેશના રાજકારણમાં પ્રભાવી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હતા. તેમને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનનું સમર્થન પ્રાપ્ત હોવાનું માનવામાં આવે છે. ચૂંટણીમાં મળેલો આ ફટકો તેમની લાંબા સમયથી ચાલતી રાજકીય પકડ સામે મોટો પડકાર બની શકે છે. જોકે, આ સંસદીય ચૂંટણીમાં પરાજયનો અર્થ વુસિકે રાષ્ટ્રપતિ પદ ગુમાવ્યું એવો થતો નથી. વિદ્યાર્થી આંદોલનની શરૂઆત નવેમ્બર 2024માં નોવી સાદ શહેરના રેલવે સ્ટેશન પર છતરીનો ભાગ ધરાશાયી થવાની દુર્ઘટના બાદ થઈ હતી. આ ઘટનામાં 16 લોકોનાં મોત થયા હતાં. ત્યારબાદ દેશમાં ભ્રષ્ટાચાર, સરકારી જવાબદારી અને લોકશાહી સંસ્થાઓની સ્વતંત્રતા જેવા મુદ્દાઓ પર વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા હતા. લગભગ બે વર્ષથી ચાલતા આંદોલને ધીમે ધીમે વ્યાપક જનસમર્થન મેળવ્યું અને ચૂંટણીમાં વુસિકના રાજકીય જૂથ સામે મજબૂત પડકાર ઊભો કર્યો.
‘સ્ટુડન્ટ્સ લિસ્ટ’માં માત્ર વિદ્યાર્થીઓ જ નહીં, પરંતુ વિવિધ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો, શિક્ષકો, કલાકારો, ડોક્ટરો અને અન્ય વ્યવસાયિક લોકોનો પણ સમાવેશ થયો હતો. આ જૂથનો મુખ્ય ભાર ભ્રષ્ટાચાર સામે પગલાં લેવા, સરકારી સંસ્થાઓમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને લોકશાહી વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવા પર રહ્યો હતો. હાર સ્વીકાર્યા બાદ વુસિકે સ્વતંત્ર મીડિયા, કેટલાક યુરોપીય દેશોના કથિત હસ્તક્ષેપ અને અમેરિકાના ‘ડીપ સ્ટેટ’ને જવાબદાર ઠેરવ્યા હતા. તેઓ અગાઉ પણ વિદ્યાર્થી આંદોલનને વિદેશી તાકાતો દ્વારા પોતાની સરકારને સત્તા પરથી હટાવવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરતા આવ્યા હતા. બીજી તરફ, ચૂંટણીના પ્રાથમિક પરિણામોથી વિદ્યાર્થી સમર્થિત જૂથના સમર્થકોમાં ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. હવે અંતિમ પરિણામો અને નવી સંસદની રચના પર સૌની નજર રહેશે.
