લદ્દાખના સામાજિક કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનો અને નાગરિક અધિકારોના મુદ્દે કેન્દ્ર સરકારને ચેતવણી આપી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે શાંતિપૂર્ણ દેખાવો સરકાર માટે લોકોની નારાજગી અને સમસ્યાઓ સમજવાનું માધ્યમ છે. જો લોકોને પોતાની વાત રજૂ કરવાની તક આપવામાં નહીં આવે અને તેમના અવાજને દબાવવાનો પ્રયાસ થશે, તો નેપાળ, શ્રીલંકા અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોમાં સર્જાયેલી સ્થિતિમાંથી બોધપાઠ લેવો જોઈએ. મુંબઈમાં આયોજિત આઈપીએફ ફેસ્ટિવલમાં સંબોધન કરતાં વાંગચુકે ભારતમાં પ્રદર્શન કરવાની સ્વતંત્રતા અને નાગરિક અધિકારો અંગે પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા.
વાંગચુકે કહ્યું હતું કે યુકે, નોર્વે અને સ્વીડન જેવા દેશોમાં સંસદની બહાર પણ લોકો વિરોધ પ્રદર્શન કરી શકે છે. તેમના મતે, ભારતમાં જંતર-મંતર જેવા સ્થળોએ પ્રદર્શન કરવાની વ્યવસ્થા હોવા છતાં, તે સંસદથી દૂર હોવાથી લોકોનો અવાજ સીધો સત્તાના કેન્દ્ર સુધી પહોંચાડવામાં મુશ્કેલી પડે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે શાંતિપૂર્ણ રીતે પોતાની વાત રજૂ કરવાની તક આપવી જોઈએ અને લોકોના અસંતોષને દબાવવાને બદલે તેને સમજવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. તેમના મતે, પ્રદર્શનો સરકાર માટે પ્રતિસાદ મેળવવાનું અને લોકોમાં વધતા અસંતોષનું દબાણ હળવું કરવાનું માધ્યમ બની શકે છે.
દેશમાં આંતરિક વિરોધ પ્રદર્શનોને નિયંત્રિત કરવા માટે અર્ધસૈનિક દળોની તહેનાતી અંગે પણ વાંગચુકે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે આ દળોનો મુખ્ય ઉપયોગ દેશની સરહદોની સુરક્ષા માટે થવો જોઈએ. શિયાળામાં સુરક્ષા દળોની તહેનાતી અને ધ્યાન અન્ય સ્થળોએ વાળવામાં આવે તો લદ્દાખની સરહદ નજીક ચીન ધીમે ધીમે આગળ વધી શકે છે, એવી ચિંતા પણ તેમણે વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે ગૃહ મંત્રાલયને સરહદી સુરક્ષા પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અને અર્ધસૈનિક દળોને સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ લાવવાના સૂચન પર વિચાર કરવા જણાવ્યું હતું.
લદ્દાખના વહીવટ અને સ્થાનિક લોકોના અધિકારો અંગે વાત કરતાં વાંગચુકે કહ્યું હતું કે કોઈ પણ પ્રદેશના સંચાલનમાં ત્યાંના લોકોની ભાગીદારી હોવી જરૂરી છે. વર્ષ 2019માં જમ્મુ-કાશ્મીરના પુનર્ગઠન બાદ લદ્દાખને અલગ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવામાં આવ્યો હતો. વાંગચુકના મતે, ત્યારથી સ્થાનિક લોકોના જીવન, જરૂરિયાતો અને પર્યાવરણને સમજતા લોકો કરતાં દૂર બેઠેલા વહીવટી તંત્રની ભૂમિકા વધુ મહત્ત્વની બની છે. બહારથી આવતા અધિકારીઓના ઇરાદા સારા હોય તો પણ તેઓ લદ્દાખની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ, પર્યાવરણ અને સ્થાનિક લોકોની વિશિષ્ટ જરૂરિયાતોને સંપૂર્ણ રીતે સમજી શકે તે જરૂરી નથી.
તેમણે નાગરિકોને શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શન કરવા માટે અગાઉથી પરવાનગી લેવાની ફરજ ન હોવી જોઈએ તેવી માંગ પણ કરી હતી. વાંગચુકના મતે, લોકશાહીમાં નાગરિકોને પોતાના વિચારો અને અસંતોષ વ્યક્ત કરવાની તક મળવી જોઈએ. વિરોધના અવાજને દબાવવાને બદલે તેની પાછળ રહેલી સમસ્યાઓ સાંભળીને ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ થવો જોઈએ. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ માટેની જગ્યા સીમિત કરવામાં આવે તો લોકોમાં અસંતોષ વધી શકે છે અને તેની અસરો ગંભીર બની શકે છે.
