મહારાષ્ટ્રના પૂણેમાં એક 56 વર્ષીય વેપારી અત્યાધુનિક સાયબર ઠગાઈનો શિકાર બન્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણનો ડીપફેક વીડિયો જોઈ વિશ્વાસમાં આવેલા વેપારીએ લગભગ 2 મહિનામાં કુલ ₹1.07 કરોડ ગુમાવ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ મામલે પૂણે સાયબર પોલીસે ગુનો નોંધી તપાસ શરૂ કરી છે.
ઇન્સ્ટાગ્રામ પર દેખાઈ રોકાણની જાહેરાત
પ્રાથમિક માહિતી મુજબ, જૂનની શરૂઆતમાં વેપારીએ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક જાહેરાત જોઈ હતી, જેમાં નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ વિદેશી ચલણ (ફોરેક્સ) ટ્રેડિંગમાં રોકાણ કરવાની વાત કરતી હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે આ વીડિયો ડીપફેક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેથી લોકો તેને સાચો માની રોકાણ કરવા પ્રેરાય.
ફોન કોલથી શરૂ થઈ ઠગાઈ
જાહેરાત જોયા બાદ વેપારીને એક વ્યક્તિનો ફોન આવ્યો, જેણે પોતાને એક રોકાણ કંપનીનો પ્રતિનિધિ ગણાવ્યો. તેણે આ રોકાણથી સારો નફો મળી શકે તેવી વાત કરી અને વિશ્વાસ જીતવાનો પ્રયાસ કર્યો. વાતચીત દરમિયાન વેપારીએ આધાર નંબર સહિત કેટલીક વ્યક્તિગત માહિતી પણ શેર કરી હતી, જેના કારણે ઠગો માટે આગળની કાર્યવાહી સરળ બની ગઈ.
ટેલિગ્રામ પર ‘રિલેશનશિપ મેનેજર’ બન્યો સંપર્ક
બીજા જ દિવસે ટેલિગ્રામ પર અન્ય એક વ્યક્તિએ પોતાને ‘રિલેશનશિપ મેનેજર’ તરીકે ઓળખાવ્યો અને ઓનલાઈન ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ પર ખાતું ખોલાવવામાં મદદ કરવાની વાત કરી. વેપારી પાસેથી રદ કરાયેલ ચેક સહિત કેટલાક દસ્તાવેજો પણ મંગાવવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ તેમણે પ્રથમ રોકાણ તરીકે ₹20,341 ટ્રાન્સફર કર્યા.
ચુકવણી કર્યા બાદ એટલી જ રકમ ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ પર દેખાવા લાગી. થોડા સમય પછી ઠગોએ વેપારીના બેંક ખાતામાં ₹1,000 મોકલી તેને પ્રથમ રોકાણનો નફો હોવાનું જણાવ્યું. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાનો હેતુ વેપારીનો વિશ્વાસ જીતવાનો હતો.
SpaceXના પ્રી-લિસ્ટિંગ શેરના નામે મોટું રોકાણ કરાવ્યું
વિશ્વાસ કેળવ્યા બાદ ઠગોએ વેપારીને SpaceXના પ્રી-લિસ્ટિંગ શેરમાં રોકાણ કરવાની લાલચ આપી અને ભારે નફાનું વચન આપ્યું. જૂન 2થી જુલાઈ 23 દરમિયાન વેપારીએ કુલ 36 ટ્રાન્ઝેક્શન કરીને વિવિધ બેંક ખાતાઓમાં ₹1.07 કરોડથી વધુની રકમ ટ્રાન્સફર કરી હતી. દરેક રોકાણ પછી ઓનલાઈન ડેશબોર્ડ પર નફાની રકમ સતત વધતી દેખાડવામાં આવતી હતી, જેના કારણે વેપારીને શંકા ન ગઈ.
₹7 લાખ ઉપાડવાની મંજૂરી આપી વિશ્વાસ વધાર્યો
તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે એક તબક્કે વેપારીને લગભગ ₹7 લાખ ઉપાડવાની મંજૂરી પણ આપવામાં આવી હતી. પોલીસના મતે આ ઠગોની પૂર્વનિયોજિત ચાલ હતી, જેથી પીડિતનો પ્લેટફોર્મ પર વધુ વિશ્વાસ વધે અને તે વધુ મોટી રકમ રોકાણ કરે. પછી વેપારીના ઓનલાઈન ખાતામાં અંદાજે ₹3.98 કરોડનું બેલેન્સ દેખાડવામાં આવ્યું.
વેપારીએ જ્યારે સમગ્ર રકમ ઉપાડવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે ઠગોએ વધુ પૈસા જમા કરાવવાની માંગ કરી. વેપારીએ તેનો ઇનકાર કરતાં જ તમામ સંપર્ક તોડી નાખવામાં આવ્યો. ત્યારબાદ વેપારીને સમજાયું કે તેઓ સાયબર ઠગાઈનો ભોગ બન્યા છે.
સાયબર પોલીસ તપાસમાં જોડાઈ
વેપારીએ સૌપ્રથમ નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ પર ફરિયાદ નોંધાવી હતી. ત્યારબાદ પૂણે સાયબર પોલીસ સ્ટેશનમાં એફઆઈઆર નોંધાઈ છે. પોલીસ હાલ આ કેસમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા બેંક ખાતાઓ, ડિજિટલ પુરાવા અને સંચાર માધ્યમોની તપાસ કરી રહી છે.
ડીપફેક ટેક્નોલોજીથી વધતું સાયબર જોખમ
આ ઘટના દર્શાવે છે કે ડીપફેક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને સાયબર ઠગો લોકોનો વિશ્વાસ જીતી કરોડોની છેતરપિંડી કરી રહ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર દેખાતી રોકાણ સંબંધિત જાહેરાતો અને જાણીતા લોકોના વીડિયો પર વિશ્વાસ કરતા પહેલાં તેની સત્તાવાર રીતે ચકાસણી કરવી અત્યંત જરૂરી છે.
