અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી એકવાર વધતા તણાવની અસર હવે વૈશ્વિક હવાઈ મુસાફરી પર પણ જોવા મળી રહી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં સતત બદલાતી સુરક્ષા પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતના એરલાઇન પાઇલટ્સે સરકાર સમક્ષ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. એરલાઇન પાઇલટ્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (ALPA India)એ કેન્દ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય અને ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA)ને પત્ર લખીને મિડલ ઇસ્ટમાં જતી ભારતીય ફ્લાઇટ્સની સુરક્ષા અંગે તાત્કાલિક સમીક્ષા કરવાની માંગ કરી છે. એસોસિએશનનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એજન્સીઓ સંપૂર્ણ જોખમનું મૂલ્યાંકન ન કરે, ત્યાં સુધી દુબઈ, અબુ ધાબી સહિતના ગલ્ફ દેશોમાં જતી કેટલીક વાણિજ્યિક ફ્લાઇટ્સને અસ્થાયી રીતે સ્થગિત કરવાનો વિચાર કરવો જોઈએ.
પાઇલટ્સ એસોસિએશનનું માનવું છે કે હાલ પશ્ચિમ એશિયામાં સુરક્ષા સ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ બની ગઈ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે કોઈપણ સમયે પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય એરલાઇન્સના વિમાનો જો સંઘર્ષગ્રસ્ત હવાઈ ક્ષેત્રમાંથી પસાર થાય અથવા તેની નજીકથી ઉડે તો મુસાફરો અને ક્રૂ બંને માટે જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
ALPA ઇન્ડિયાએ પોતાના પત્રમાં સ્પષ્ટ જણાવ્યું છે કે ખતરો માત્ર સીધા લશ્કરી હુમલા સુધી મર્યાદિત નથી. યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં અનેક પ્રકારના અણધાર્યા જોખમો પણ ઉભા થઈ શકે છે. તેમાં મિસાઇલ હુમલાની શક્યતા, વિમાનની ખોટી ઓળખ થઈ જવી, ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધના કારણે નેવિગેશન સિસ્ટમ પર અસર, GPS સિગ્નલમાં વિક્ષેપ, હવાઈ ક્ષેત્ર અચાનક બંધ થવું અથવા તેના નિયમોમાં ફેરફાર થવો અને પાઇલટ્સ સુધી સમયસર ગુપ્તચર માહિતી ન પહોંચવી જેવા જોખમોનો સમાવેશ થાય છે. આવા સંજોગોમાં સામાન્ય ફ્લાઇટ પણ ગંભીર જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
પાઇલટ્સ એસોસિએશને સરકારને વિનંતી કરી છે કે ગલ્ફ દેશોમાં સંચાલિત તમામ ભારતીય કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ અંગે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એજન્સીઓ, ગુપ્તચર વિભાગો અને એવિએશન સલામતી નિષ્ણાતો દ્વારા સ્વતંત્ર અને વ્યાપક જોખમ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે. આ મૂલ્યાંકન પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી જોખમી હવાઈ માર્ગો પર ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનો નિર્ણય ટાળવો જોઈએ. એસોસિએશનનું કહેવું છે કે પાઇલટ્સને હાલની સુરક્ષા સ્થિતિ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી આપવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. ઘણી વખત સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં ઉડાન પહેલાં તમામ જોખમોની જાણ ન હોવાને કારણે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. તેથી એરલાઇન્સે પાઇલટ્સને અપડેટેડ ઇન્ટેલિજન્સ માહિતી પૂરી પાડવી જોઈએ અને તેમને જોખમી હવાઈ ક્ષેત્રમાં ઉડાન ભરવા માટે કોઈ પ્રકારનું દબાણ ન કરવું જોઈએ.
ALPA ઇન્ડિયાએ એ પણ યાદ અપાવ્યું છે કે આ પ્રથમ વખત નથી જ્યારે તેણે સરકારને આવી અપીલ કરી હોય. આ વર્ષના માર્ચ મહિનામાં પણ સંગઠને DGCAને સમાન પ્રકારની ચેતવણી આપી હતી. તે સમયે પણ મિડલ ઇસ્ટમાં લશ્કરી ગતિવિધિઓ વધી રહી હતી અને હવાઈ સુરક્ષાને લઈને પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. હવે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી વધેલા તણાવ અને યુદ્ધવિરામના ભંગ બાદ સંગઠને ફરીથી આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. વિશ્વના અનેક એરલાઇન્સ પહેલાથી જ મિડલ ઇસ્ટના કેટલાક હવાઈ માર્ગો ટાળી રહી છે. ઘણી કંપનીઓએ પોતાની ફ્લાઇટ્સના રૂટમાં ફેરફાર કર્યો છે જેથી સંવેદનશીલ હવાઈ ક્ષેત્રમાંથી પસાર થવાનું ટાળી શકાય. જોકે, લાંબા રૂટને કારણે મુસાફરીનો સમય અને ઓપરેશનલ ખર્ચ બંને વધી રહ્યા છે. તેમ છતાં, એરલાઇન્સ મુસાફરો અને ક્રૂની સુરક્ષાને સૌથી વધુ મહત્વ આપી રહી છે.
ભારત માટે મિડલ ઇસ્ટ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હવાઈ માર્ગ છે. દરરોજ હજારો ભારતીયો દુબઈ, અબુ ધાબી, દોહા, મસ્કત, કુવૈત અને અન્ય ગલ્ફ દેશોમાં પ્રવાસ અથવા રોજગાર માટે મુસાફરી કરે છે. ઉપરાંત, યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકા જતી ઘણી ફ્લાઇટ્સ પણ મિડલ ઇસ્ટના હવાઈ માર્ગોનો ઉપયોગ કરે છે. જો પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ બને અને ફ્લાઇટ્સ સ્થગિત કરવામાં આવે તો હજારો મુસાફરોને અસર થઈ શકે છે. હાલ સુધી કેન્દ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય અથવા DGCA દ્વારા ગલ્ફ દેશોની ફ્લાઇટ્સ બંધ કરવા અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. ભારતીય એરલાઇન્સ પણ હાલ પોતાના નિર્ધારિત સમયપત્રક મુજબ સેવાઓ આપી રહી છે. જોકે, સુરક્ષા એજન્સીઓ સતત પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે અને જરૂર પડે તો તાત્કાલિક નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે.
એવિએશન નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આજના સમયમાં હવાઈ મુસાફરીમાં સૌથી મોટું મહત્વ સુરક્ષાનું છે. કોઈપણ પ્રકારના ભૌગોલિક કે રાજકીય તણાવ દરમિયાન સમયસર લેવાયેલા સાવચેતીના પગલાં મોટી દુર્ઘટનાઓને અટકાવી શકે છે. તેથી પાઇલટ્સ એસોસિએશનની માંગને ગંભીરતાથી લઈને સરકાર અને નિયમનકારી સંસ્થાઓ દ્વારા યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં આવે તેવી અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જો તમે આગામી દિવસોમાં મિડલ ઇસ્ટના દેશોમાં પ્રવાસનું આયોજન કરી રહ્યા હોવ તો તમારી એરલાઇન તરફથી મળતી સૂચનાઓ પર સતત નજર રાખો. ફ્લાઇટના સમયપત્રકમાં ફેરફાર, રૂટમાં બદલાવ અથવા અન્ય સુરક્ષા સંબંધિત માહિતી માટે સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા એરલાઇનનો સંપર્ક કરવો વધુ યોગ્ય રહેશે. હાલની પરિસ્થિતિમાં સાવચેતી રાખવી અને અધિકૃત માહિતી પર જ વિશ્વાસ કરવો મુસાફરો માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
