કપાસ અને તુવેરના પાકને વ્યાપક નુકસાનની ભીતિ, ખેડૂત અગ્રણીએ વ્યક્ત કરી ચિંતા
દક્ષિણ ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી વરસી રહેલા ભારે વરસાદે ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓમાં વધારો કર્યો છે. સુરત, નવસારી, વલસાડ, તાપી, ડાંગ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સતત ધોધમાર વરસાદને કારણે અનેક ખેતરો પાણીમાં ગરકાવ થઈ ગયા છે. પરિણામે કપાસ અને તુવેર જેવા ખરીફ પાકને ભારે નુકસાન થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ખેડૂત અગ્રણી જયેશભાઈ દેલાડે જણાવ્યું છે કે ભારે વરસાદના કારણે પાકના મૂળ સડવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે અને જો વરસાદનું જોર આગામી દિવસોમાં પણ યથાવત રહેશે તો ખેડૂતોને લાખો રૂપિયાનું નુકસાન ભોગવવું પડી શકે છે.
જો કે ખેડૂતોના જણાવ્યા મુજબ આ વર્ષે ચોમાસાની શરૂઆત પછી લાંબા સમય સુધી વરસાદ ખેંચાતા પાકના વિકાસ પર પહેલેથી જ અસર પડી હતી. આશરે 15 દિવસ સુધી વરસાદ ન પડતાં ખેડૂતો સિંચાઈ અને વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા હતા. પરંતુ બાદમાં એકાએક પડેલા ભારે વરસાદે સમગ્ર પરિસ્થિતિ બદલી નાખી છે. ઘણા વિસ્તારોમાં થોડા જ કલાકોમાં એટલો વરસાદ વરસ્યો કે ખેતરોમાં પાણી ભરાઈ ગયા અને પાણીના નિકાલની યોગ્ય વ્યવસ્થા ન હોવાથી પાક લાંબા સમય સુધી પાણીમાં ડૂબેલો રહ્યો. ખેડૂત અગ્રણી જયેશભાઈ દેલાડે જણાવ્યું કે ખાસ કરીને કપાસ અને તુવેરના પાકને સૌથી વધુ અસર થઈ રહી છે. આ બંને પાક લાંબા સમય સુધી પાણી ભરાઈ રહે તેવી સ્થિતિ સહન કરી શકતા નથી. ખેતરમાં પાણી ભરાઈ રહેતાં છોડના મૂળ સુધી ઓક્સિજન પહોંચતો નથી, જેના કારણે મૂળ સડવા લાગે છે. જો આગામી થોડા દિવસોમાં પાણીનો નિકાલ નહીં થાય તો છોડ સુકાઈ જશે અને ઉત્પાદન પર ગંભીર અસર પડશે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે દક્ષિણ ગુજરાતના અનેક તાલુકાઓમાં ખેડૂતો પહેલેથી જ ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો, ખાતર અને મજૂરીના વધતા ખર્ચથી પરેશાન છે. આવી સ્થિતિમાં જો પાકને નુકસાન થશે તો ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ વધુ ખરાબ બનશે. તેથી રાજ્ય સરકાર અને કૃષિ વિભાગે તાત્કાલિક અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોનું સર્વેક્ષણ કરીને વાસ્તવિક નુકસાનનો અંદાજ લગાવી યોગ્ય સહાય જાહેર કરવી જોઈએ.કૃષિ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આ વર્ષે હવામાનમાં સતત બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. એલ નિનો સહિતની વૈશ્વિક હવામાન પરિસ્થિતિઓના કારણે વરસાદનું વિતરણ અસમાન રહ્યું છે.લાંબા વિરામ બાદ અચાનક અતિભારે વરસાદ પડતાં પાકને અનુકૂળ પરિસ્થિતિ મળતી નથી. આવી સ્થિતિમાં રોગચાળો અને ફૂગજન્ય બીમારીઓનું જોખમ પણ વધી જાય છે, જેના કારણે ખેડૂતોને વધુ દવાઓનો ઉપયોગ કરવો પડે છે.
જો કે ભારે વરસાદ વચ્ચે શેરડીના ખેડૂતો માટે થોડા રાહતના સમાચાર પણ સામે આવ્યા છે. કૃષિ જાણકારોના જણાવ્યા મુજબ સતત વરસાદને કારણે શેરડીના પાકમાં જોવા મળતા વ્હાઇટ ફ્લાય (સફેદ માખી)ના ઉપદ્રવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. સફેદ માખી શેરડીના પાકને ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે, પરંતુ વરસાદના કારણે તેની સંખ્યા ઘટે તો શેરડીનો પાક વધુ સ્વસ્થ રહેવાની અને ઉત્પાદન વધવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.ખેડૂત સંગઠનોએ સરકાર સમક્ષ માંગ કરી છે કે અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોને તાત્કાલિક રાહત આપવામાં આવે, પાક વીમા યોજના હેઠળ ઝડપથી વળતર ચૂકવવામાં આવે તેમજ કૃષિ વિભાગની ટીમો ગામડાઓમાં પહોંચી ખેડૂતોને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપે. જો કે પાણી ભરાયેલા ખેતરોમાંથી ઝડપી નિકાલ થાય તે માટે સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવે.
હવામાન વિભાગે આગામી દિવસોમાં પણ દક્ષિણ ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની સંભાવના વ્યક્ત કરી છે. જેના કારણે ખેડૂતોને સતત સતર્ક રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. કૃષિ વિભાગે ખેડૂતોને ખેતરોમાં પાણીનો નિકાલ કરવાની વ્યવસ્થા કરવા, પાકમાં રોગચાળાના લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક નિષ્ણાતોની સલાહ લેવા અને વરસાદ બાદ જરૂરી કૃષિ વ્યવસ્થાપનના પગલાં ભરવા અપીલ કરી છે. દક્ષિણ ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થામાં કૃષિનું મહત્વનું સ્થાન છે. જો સતત વરસાદને કારણે પાકને વ્યાપક નુકસાન થશે તો તેની અસર માત્ર ખેડૂતો પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ કૃષિ ઉત્પાદન અને બજાર પર પણ જોવા મળશે. હાલમાં ખેડૂતોની નજર આગામી હવામાન પર ટકેલી છે અને તેઓ વરસાદનું જોર ઓછું થાય તથા ખેતરોમાંથી પાણી ઉતરે તેવી આશા રાખી રહ્યા છે, જેથી બચેલા પાકને બચાવી શકાય અને આર્થિક નુકસાન ઓછું થાય.
