વિદ્યાર્થીઓનું ‘મહાસંગ્રામ’ એલાન, 10 ઓગસ્ટે વિધાનસભા ઘેરાવ
ઝારખંડમાં સરકારી ભરતી પરીક્ષાઓને લઈને છેલ્લા ઘણા દિવસોથી ચાલી રહેલું વિદ્યાર્થી આંદોલન હવે વધુ ઉગ્ર બનતું દેખાઈ રહ્યું છે. JPSC અને JSSCની પરીક્ષાઓમાં કથિત ગેરરીતિ, પારદર્શિતા અને પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં સુધારાની માંગને લઈને વિદ્યાર્થીઓ અને રાજ્ય સરકાર વચ્ચે અનેક તબક્કાની ચર્ચા થઈ ચૂકી છે, પરંતુ હજુ સુધી તમામ મુદ્દાઓ પર સંપૂર્ણ સહમતી બની નથી.રાજ્ય સરકાર તરફથી મહત્વપૂર્ણ નરમાઈ દર્શાવવામાં આવી છે. સરકાર 14મી JPSC PT પરીક્ષા રદ કરવા તૈયાર છે. સાથે કેટલીક અન્ય પરીક્ષાઓ અંગે પણ તપાસ અને જરૂરી કાર્યવાહી કરવાની તૈયારી બતાવવામાં આવી છે. પરંતુ બીજી તરફ વિદ્યાર્થીઓની સૌથી મહત્વપૂર્ણ માંગોમાંથી એક—JSSC-CGL પરીક્ષા રદ કરવી અને સમગ્ર મામલાની CBI તપાસ કરાવવી—પર સરકાર અને આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે હજુ મતભેદ છે.આ મતભેદના કારણે વિદ્યાર્થીઓએ આંદોલન પાછું ખેંચવાનો ઇનકાર કર્યો છે. હવે 10 ઓગસ્ટે મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ જૂની વિધાનસભાથી નવી વિધાનસભા સુધી માર્ચ કરવાની જાહેરાત કરી ચૂક્યા છે.
આખો વિવાદ શું છે?
ઝારખંડમાં સરકારી નોકરી માટેની ભરતી પરીક્ષાઓને લઈને ઉમેદવારો લાંબા સમયથી સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. JPSC એટલે Jharkhand Public Service Commission, જ્યારે JSSC એટલે Jharkhand Staff Selection Commission.
વિદ્યાર્થી સંગઠનોનો આક્ષેપ છે કે વિવિધ ભરતી પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિઓ થઈ છે અને પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતાની કમી રહી છે.વિદ્યાર્થીઓની માંગ માત્ર એક પરીક્ષા સુધી મર્યાદિત નથી. તેઓ ભરતી પરીક્ષાઓની સમગ્ર વ્યવસ્થામાં સુધારો, કથિત ગેરરીતિઓની સ્વતંત્ર તપાસ, જવાબદાર લોકો સામે કાર્યવાહી અને વિવાદિત પરીક્ષાઓ રદ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.આ મુદ્દે રાંચીમાં વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન સતત આગળ વધી રહ્યું છે અને હવે તે રાજ્ય સરકાર માટે મોટો રાજકીય તથા વહીવટી પડકાર બની ગયું છે.
સરકાર કઈ માંગો સ્વીકારવા તૈયાર?
સરકાર અને વિદ્યાર્થી સંગઠનો વચ્ચે થયેલી ચર્ચામાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માંગો પર સહમતીની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.સરકાર તરફથી જણાવવામાં આવ્યું છે કે:
1 14મી JPSC PT પરીક્ષા રદ થશેસૌથી મોટી જાહેરાતોમાંની એક 14મી JPSC Preliminary Test એટલે કે PT પરીક્ષા અંગે છે.સરકાર આ પરીક્ષાને રદ કરવા તૈયાર છે.તેમાં Regular અને Backlog બંને કેટેગરીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
2 ACF પરીક્ષા પણ રદ કરવાની તૈયારી,સરકાર તરફથી ACF પરીક્ષા અંગે પણ રદ કરવાની તૈયારી દર્શાવવામાં આવી છે.આ મુદ્દો પણ વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષા સંબંધિત માંગણીઓમાં મહત્વપૂર્ણ રહ્યો છે.
3 FRO પરીક્ષાની તપાસ
FRO પરીક્ષા અંગે તપાસ કરવાની વાત સામે આવી છે.જો તપાસ દરમિયાન કોઈ ગેરરીતિ અથવા ગંભીર ખામી મળી આવશે તો પરીક્ષા રદ કરવાની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
4 TDPL એજન્સી દ્વારા લેવાયેલી પરીક્ષાઓની તપાસ
TDPL Agency દ્વારા લેવામાં આવેલી ભરતી પરીક્ષાઓની પણ તપાસ કરવામાં આવશે.
જો તપાસમાં અનિયમિતતા સાબિત થાય તો સંબંધિત પરીક્ષા રદ કરવાની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
5 JSSC-CGLની ફરી તપાસ
JSSC-CGL પરીક્ષા અંગે સરકાર ફરી તપાસ કરવા તૈયાર હોવાનું જણાવાયું છે.
પરંતુ અહીં જ સૌથી મોટો વિવાદ છે.
વિદ્યાર્થીઓ માત્ર તપાસથી સંતોષ માનવા તૈયાર નથી. તેઓ JSSC-CGL પરીક્ષા સીધી રદ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
6 JSSCમાં સુધારા માટે સરકાર તૈયાર
વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા લાંબા સમયથી ઉઠાવવામાં આવતી પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં સુધારાની માંગ પર પણ સરકાર સકારાત્મક દેખાઈ રહી છે.
JSSC Reforms અંગે સરકાર આગળ વધવા તૈયાર હોવાનું જણાવાયું છે.પરંતુ JSSC-CGL પર કેમ અટકી ગઈ વાત? સમગ્ર આંદોલનનો સૌથી મોટો પેચ JSSC-CGL પરીક્ષાને લઈને છે.
વિદ્યાર્થી સંગઠનોનું કહેવું છે કે જો પરીક્ષા પ્રક્રિયા પર ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે તો માત્ર તપાસ પૂરતી નથી. તેમની માંગ છે કે પરીક્ષા રદ કરવામાં આવે અને ફરી પારદર્શક રીતે પરીક્ષા લેવામાં આવે.
પરંતુ સરકારનું કહેવું છે કે JSSC-CGL પરીક્ષા કોર્ટના નિર્દેશો હેઠળ યોજાઈ હતી. આ પરીક્ષાના આધારે પસંદ થયેલા ઉમેદવારો નોકરીમાં જોડાઈ ચૂક્યા છે.આ સ્થિતિમાં સરકારનું કહેવું છે કે પરીક્ષા રદ કરવાની સીધી સત્તા તેના હાથમાં નથી.
સરકારે જોકે સંભવિત અનિયમિતતાઓની તપાસ માટે નિવૃત્ત ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતામાં કમિટી બનાવવાની શક્યતા પણ દર્શાવી છે.
7.વિદ્યાર્થીઓને માત્ર તપાસ નહીં, CBI તપાસ જોઈએ
વિદ્યાર્થીઓની બીજી મોટી માંગ તપાસની એજન્સીને લઈને છે.
સરકાર અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે આ મુદ્દે પણ સંપૂર્ણ સહમતી બની નથી.
વિદ્યાર્થી સંગઠનો JPSC અને JSSC પરીક્ષાઓમાં થયેલી કથિત ગેરરીતિઓની તપાસ CBI મારફતે કરાવવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
- સરકાર તરફથી CBI તપાસ પર સહમતી આપવામાં આવી નથી.
સરકારના જણાવ્યા મુજબ CID તપાસ દરમિયાન જો નાણાકીય ગેરરીતિ અથવા આર્થિક ગુનાનો મામલો સામે આવશે તો તે અંગે ED તપાસ કરાવી શકાય છે.
અહીંથી જ બંને પક્ષ વચ્ચેનો મતભેદ વધુ સ્પષ્ટ થાય છે. - વિદ્યાર્થીઓ કહે છે—CBI તપાસ જોઈએ.
સરકાર કહે છે—CID તપાસ અને જરૂર પડે તો ED કાર્યવાહી થઈ શકે.
આ મુદ્દે હજુ અંતિમ સમાધાન થયું નથી. - ત્રણ રાઉન્ડની બેઠક છતાં કેમ ન બની વાત?
સરકાર અને વિદ્યાર્થી સંગઠનો વચ્ચે એક નહીં પરંતુ અનેક તબક્કામાં ચર્ચા થઈ છે.તાજેતરની બેઠક લગભગ પાંચ કલાકથી વધુ સમય ચાલી હતી. વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનો સાથે ત્રણ રાઉન્ડમાં વાતચીત કરવામાં આવી હતી.
સરકારના મતે મોટી સંખ્યામાં માંગો સ્વીકારી લેવામાં આવી છે.સરકાર તરફથી એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે લગભગ 98 ટકા માંગો સ્વીકારવામાં આવી છે.
પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ આ દાવાથી સહમત નથી.વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી તેમની મુખ્ય માંગો—ખાસ કરીને JSSC-CGL પરીક્ષા રદ કરવી અને CBI તપાસ—પર સ્પષ્ટ નિર્ણય લેવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રહેશે. - 10 ઓગસ્ટે ‘મહાસંગ્રામ’નું એલાન
વાટાઘાટો બાદ પણ સંપૂર્ણ સમાધાન ન થતાં વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ હવે રસ્તા પર મોટા પ્રદર્શનની જાહેરાત કરી છે.
10 ઓગસ્ટે સવારે 10 વાગ્યે હજારો વિદ્યાર્થીઓ જૂની વિધાનસભાથી નવી વિધાનસભા તરફ માર્ચ કરશે.
વિદ્યાર્થી નેતાઓએ આ કાર્યક્રમને મોટો સંઘર્ષ ગણાવ્યો છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની તમામ મુખ્ય માંગો સ્વીકારવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રહેશે. - આ મોટા માર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને રાંચી પ્રશાસન પણ એલર્ટ પર છે.
નવી વિધાનસભા આસપાસના વિસ્તારમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે પ્રતિબંધાત્મક વ્યવસ્થા લાગુ કરવામાં આવી છે. અહેવાલ મુજબ નવી વિધાનસભાના 750 મીટરના વિસ્તારમાં BNSની કલમ 163 હેઠળ નિયંત્રણો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે ઝારખંડ હાઈકોર્ટનો વિસ્તાર આ વ્યવસ્થામાંથી અલગ રાખવામાં આવ્યો છે. - સરકારની વિદ્યાર્થીઓ સાથે સતત બેઠક
આંદોલનને શાંત કરવા માટે સરકાર છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી અલગ-અલગ વિદ્યાર્થી સંગઠનો સાથે વાતચીત કરી રહી છે.
ચર્ચામાં વિવિધ વિદ્યાર્થી મંચો અને સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ સામેલ થયા છે.
સરકારનો પ્રયાસ છે કે વાતચીત દ્વારા વિવાદનો ઉકેલ આવે અને વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પરનો વિરોધ સમાપ્ત કરે.
પરંતુ વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે માત્ર આશ્વાસન પૂરતું નથી. તેમને લેખિત અને સ્પષ્ટ નિર્ણય જોઈએ છે.
આ જ કારણે સરકારની કેટલીક માંગો સ્વીકારવાની જાહેરાત છતાં આંદોલન સમાપ્ત થતું દેખાતું નથી. - વિદ્યાર્થીઓનો તર્ક શું છે?
વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે સરકારી ભરતી પરીક્ષા તેમના ભવિષ્ય સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે.એક ઉમેદવાર વર્ષો સુધી તૈયારી કરે છે. પરીક્ષા માટે સમય, પૈસા અને મહેનત ખર્ચે છે. આવી સ્થિતિમાં જો પરીક્ષા પ્રક્રિયા પર જ સવાલો ઊભા થાય તો ઉમેદવારોનો વિશ્વાસ તૂટી શકે છે.તેથી વિદ્યાર્થીઓ માત્ર એક પરીક્ષા રદ કરવાની માંગ કરતા નથી, પરંતુ સમગ્ર ભરતી વ્યવસ્થામાં વિશ્વસનીયતા અને પારદર્શિતા સ્થાપિત કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
તેમની મુખ્ય માંગોમાં પરીક્ષાની નિષ્પક્ષતા, ગેરરીતિની સ્વતંત્ર તપાસ, જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી અને ભવિષ્યની પરીક્ષાઓ માટે મજબૂત સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે. - સરકારનો પક્ષ શું છે?
રાજ્ય સરકાર તરફથી કહેવામાં આવ્યું છે કે વિદ્યાર્થીઓની સમસ્યાઓને સમજવામાં આવી રહી છે અને અનેક માંગો પર કાર્યવાહી કરવાની તૈયારી છે.
સરકારનું કહેવું છે કે 14મી JPSC PT સહિત કેટલીક પરીક્ષાઓ અંગે નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે અને અન્ય પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિની ફરિયાદ હોય તો તપાસ કરવામાં આવશે.
પરંતુ JSSC-CGL અંગે સરકાર કાનૂની અને વ્યવહારુ મર્યાદાઓનો હવાલો આપી રહી છે.સરકારનો દાવો છે કે CGL પરીક્ષા કોર્ટની દેખરેખ અને નિર્દેશોની પૃષ્ઠભૂમિમાં યોજાઈ હતી અને તેના આધારે પસંદ થયેલા ઉમેદવારોને હવે નોકરીમાંથી દૂર કરવાની સ્થિતિ સરળ નથી. - CM હેમંત સોરેનનું મોટું નિવેદન
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેનનું પણ નિવેદન સામે આવ્યું છે.તેમણે યુવાનોને લઈને કહ્યું કે તેમની સમસ્યાઓ સમજવામાં આવે છે અને તેમને ન્યાય અપાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
મુખ્યમંત્રીએ એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે દેશના વિવિધ રાજકીય પક્ષો અલગ-અલગ રીતે યુવાનોને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે અને ક્યારેક સાચી તથા ખોટી માહિતી ભેળવીને યુવાનોને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવે છે.
તેમણે કહ્યું કે યુવાનો પોતાના અધિકારો માટે આંદોલન કરી રહ્યા છે અને ગેરરીતિ માટે જવાબદાર લોકો સામે કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ. - હવે સૌથી મોટો સવાલ—આંદોલન અટકશે કે વધુ ઉગ્ર બનશે?
સરકાર 14મી JPSC PT અને કેટલીક અન્ય પરીક્ષાઓ અંગે વિદ્યાર્થીઓની માંગ સ્વીકારવા તૈયાર છે.
પરંતુ વિદ્યાર્થીઓનો મુદ્દો અહીં અટકતો નથી.
તેઓ ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓ પર હજુ અડગ છે: - JSSC-CGL પરીક્ષા રદ કરવામાં આવે.
- વિવાદિત ભરતી પરીક્ષાઓની માત્ર આંતરિક તપાસ નહીં, પરંતુ CBI તપાસ કરવામાં આવે.
- TDPL સહિત સંબંધિત પરીક્ષાઓ અંગે પણ માત્ર તપાસ નહીં પરંતુ ગેરરીતિ સાબિત થાય ત્યારે સ્પષ્ટ રીતે પરીક્ષા રદ કરવામાં આવે.
આ મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષ વચ્ચે સંપૂર્ણ સહમતી ન થતાં 10 ઓગસ્ટનો વિરોધ કાર્યક્રમ મહત્વપૂર્ણ બની ગયો છે. - ઝારખંડમાં હવે ‘એક પરીક્ષા’નો નહીં, સમગ્ર ભરતી વ્યવસ્થાનો સવાલ
JPSC-JSSC વિવાદ હવે માત્ર 14મી JPSC પરીક્ષા સુધી સીમિત રહ્યો નથી. એક તરફ સરકાર કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માંગો સ્વીકારીને આંદોલન સમાપ્ત કરાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, તો બીજી તરફ વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી તમામ મુખ્ય મુદ્દાઓનો સ્પષ્ટ ઉકેલ નહીં આવે ત્યાં સુધી તેઓ પાછળ નહીં હટે. - 14મી JPSC PT રદ કરવાની તૈયારીથી સરકાર અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે સમાધાનની દિશામાં એક પગલું આગળ વધ્યું છે, પરંતુ JSSC-CGL અને CBI તપાસ જેવા મુદ્દાઓ હજુ સૌથી મોટો અવરોધ છે.હવે નજર 10 ઓગસ્ટના વિદ્યાર્થી માર્ચ પર છે. હજારો વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પર ઉતરે છે કે સરકાર સાથે ફરી કોઈ સમાધાન થાય છે—તે આગામી તબક્કામાં આંદોલનની દિશા નક્કી કરી શકે છે.આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ઝારખંડના યુવાનો હવે માત્ર પરીક્ષા રદ કરવાની માંગ નથી કરી રહ્યા; તેઓ રાજ્યની ભરતી પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં વિશ્વાસ, પારદર્શિતા અને જવાબદારી સ્થાપિત કરવાની માંગ સાથે આંદોલન કરી રહ્યા છે.
