E20 પેટ્રોલમાં ભેજ અને ક્લોરાઇડની વધુ માત્રાને લઈને છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs)એ દેશભરમાં પેટ્રોલની ગુણવત્તાની વધારાની તપાસ હાથ ધરી છે. કંપનીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ સઘન તપાસમાં એવા કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી કે E20 પેટ્રોલમાં મોટા પ્રમાણમાં ક્લોરાઇડ અથવા ભેજ હાજર છે. કેટલાક અહેવાલોમાં પેટ્રોલમાં 500 ppm સુધી ક્લોરાઇડ હોવાના દાવા કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ દેશભરમાં કરવામાં આવેલા રેન્ડમ સેમ્પલ ટેસ્ટમાં આવા દાવા સાચા સાબિત થયા નથી.
OMCsએ જણાવ્યું છે કે E20 પેટ્રોલની સમગ્ર સપ્લાય ચેઇન એટલે કે રિફાઇનરી, ઇથેનોલ ડિસ્ટિલરી, ડેપો, ટેન્કર અને પેટ્રોલ પંપ સુધી વિવિધ તબક્કે સેમ્પલ લેવામાં આવ્યા હતા. આ તપાસનો હેતુ પેટ્રોલમાં પાણી અથવા ક્લોરાઇડની હાજરી અંગેની ચિંતાઓ દૂર કરવાનો અને ગ્રાહકોને બળતણની ગુણવત્તા અંગે વિશ્વાસ આપવાનો છે. કંપનીઓના જણાવ્યા મુજબ, ભારત સરકાર પહેલેથી જ પેટ્રોલમાં ભેળવવામાં આવતા ઇથેનોલ માટે ક્લોરાઇડની કડક મર્યાદા નક્કી કરી ચૂકી છે. આ નિયમોનું પાલન થાય છે કે નહીં તે જોવા માટે સપ્લાય ચેઇનના અલગ-અલગ તબક્કે સતત તપાસ કરવામાં આવે છે. રિફાઇનરીથી લઈને પેટ્રોલ પંપ સુધી ગુણવત્તાની દેખરેખ રાખવામાં આવે છે.
રિફાઇનરીમાંથી નીકળતા પેટ્રોલના 100થી વધુ વધારાના સેમ્પલની તપાસ કરવામાં આવી હતી. OMCsના જણાવ્યા મુજબ, અલગ-અલગ રિફાઇનરીમાંથી લેવામાં આવેલા આ તમામ સેમ્પલમાં ક્લોરાઇડનું પ્રમાણ 1 ppm અથવા તેનાથી ઓછું નોંધાયું હતું. કંપનીઓનું કહેવું છે કે આ પરિણામો દર્શાવે છે કે રિફાઇનરી અને ડિસ્પેચ પ્રક્રિયામાં લાગુ ગુણવત્તા નિયંત્રણ વ્યવસ્થા અસરકારક રીતે કામ કરી રહી છે.
પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ભેળવવામાં આવે છે, તેથી ડિસ્ટિલરીમાંથી સપ્લાય થતા ઇથેનોલની પણ તપાસ કરવામાં આવી છે. OMCs અને સેન્ટર ફોર હાઇડ્રોકાર્બન ટેક્નોલોજી (CHT) સાથે જોડાયેલી ટીમે છેલ્લા 10 દિવસ દરમિયાન દેશભરની 80 ડિસ્ટિલરીમાંથી ઇથેનોલના સેમ્પલ લીધા હતા. કંપનીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે, તપાસવામાં આવેલા તમામ સેમ્પલમાં ક્લોરાઇડનું પ્રમાણ 3 ppmથી ઓછું હતું.
આ પછી ડેપો અને ટર્મિનલ પર પણ E20 પેટ્રોલ અને ઇથેનોલના સેમ્પલની તપાસ કરવામાં આવી. દેશના અલગ-અલગ OMC ટર્મિનલમાંથી લેવામાં આવેલા 80થી વધુ સેમ્પલમાં પણ ક્લોરાઇડનું પ્રમાણ 3 ppmથી ઓછું હોવાનું જણાવાયું છે. કંપનીઓના જણાવ્યા મુજબ, પેટ્રોલ સ્ટોરેજ અને વિતરણ દરમિયાન પણ બળતણની ગુણવત્તા નિર્ધારિત મર્યાદામાં જળવાઈ રહે છે.
સૌથી વધુ મહત્વની તપાસ પેટ્રોલ પંપ એટલે કે રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કરવામાં આવી રહી છે. દેશભરના 1000થી વધુ સેમ્પલના સઘન મોનિટરિંગ કાર્યક્રમ હેઠળ અત્યાર સુધી 160 ટેસ્ટ રિપોર્ટનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. OMCsના જણાવ્યા મુજબ, આ સેમ્પલમાં ક્લોરાઇડનું પ્રમાણ 0થી 3 ppmની વચ્ચે જોવા મળ્યું હતું. આ પરિણામો એવા દાવાઓથી અલગ છે જેમાં પેટ્રોલમાં કેટલાક સો ppm સુધી ક્લોરાઇડ હોવાની વાત કરવામાં આવી હતી. જોકે, તપાસ દરમિયાન ચાર અલગ-અલગ સ્થળોએ ક્લોરાઇડનું પ્રમાણ સામાન્ય કરતાં વધુ હોવાનું સામે આવ્યું હતું. OMCsના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ સ્થળોએ સપ્લાય તાત્કાલિક રોકી દેવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ સમસ્યાનું મૂળ કારણ શોધવા માટે વિગતવાર તપાસ કરવામાં આવી અને જરૂરી સુધારાત્મક પગલાં લીધા બાદ જ સપ્લાય ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યો.
પેટ્રોલમાં પાણી ભળવાની શક્યતા અંગે પણ કંપનીઓએ વિશેષ દેખરેખ શરૂ કરી છે. દેશભરના લગભગ 90,000 પેટ્રોલ પંપ પર ભૂગર્ભ સ્ટોરેજ ટેન્કની તપાસ અને મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. OMCsના જણાવ્યા મુજબ, દરેક રિટેલ આઉટલેટ પર પાણીના પ્રવેશ અને પેટ્રોલની ઘનતાની તપાસ દરરોજ 8થી 12 વખત કરવામાં આવી રહી છે. કંપનીઓનું કહેવું છે કે અત્યાર સુધી કરવામાં આવેલી તપાસમાં પેટ્રોલની ભૂગર્ભ ટેન્કમાં પાણીના પ્રવેશની કોઈ મોટી સમસ્યા સામે આવી નથી. ગુણવત્તા અંગેની તપાસ માત્ર નિયમિત પ્રક્રિયા સુધી મર્યાદિત રાખવામાં આવી નથી, પરંતુ વધારાની મોબાઇલ ફ્યુઅલ ક્વોલિટી ટેસ્ટિંગ લેબોરેટરીઓ પણ અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં તૈનાત કરવામાં આવી છે.
OMCsના જણાવ્યા મુજબ, પેટ્રોલની ગુણવત્તા અંગેના ટેસ્ટના પરિણામોનું સ્વતંત્ર રીતે પણ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેનો હેતુ સપ્લાય ચેઇનના દરેક તબક્કે કોઈ ખામી હોય તો તેને ઝડપથી ઓળખી શકાય અને જરૂરી કાર્યવાહી કરી શકાય તે છે. કંપનીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે E20 પેટ્રોલમાં પાણી અથવા ક્લોરાઇડની હાજરી અંગે કોઈ પણ ફરિયાદને ગંભીરતાથી લેવામાં આવે છે. જો કોઈ પેટ્રોલ પંપ અથવા સપ્લાય ચેઇનમાં ગુણવત્તામાં ખામી જોવા મળે તો ત્યાં તરત જ સપ્લાય અટકાવી તપાસ કરવામાં આવે છે. મૂળ કારણ શોધ્યા બાદ જરૂરી સુધારા કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ જ બળતણનો પુરવઠો ફરી શરૂ કરવામાં આવે છે.
E20 પેટ્રોલ એટલે કે 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલને લઈને છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશભરમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે. વાહનચાલકોમાં ખાસ કરીને પેટ્રોલમાં ભેજ, ક્લોરાઇડ અને એન્જિનની કામગીરીને લઈને સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. આવા સમયે OMCs દ્વારા કરવામાં આવેલી આ તપાસને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. કંપનીઓનું કહેવું છે કે E20 પેટ્રોલ માટે જરૂરી ગુણવત્તા ધોરણો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે અને તેનું પાલન થાય તે માટે સતત દેખરેખ રાખવામાં આવે છે. રિફાઇનરીથી લઈને ડિસ્ટિલરી, ડેપો, ટેન્કર અને પેટ્રોલ પંપ સુધી વિવિધ તબક્કે સેમ્પલિંગ અને ટેસ્ટિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
OMCsએ ગ્રાહકોને આશ્વાસન આપ્યું છે કે પેટ્રોલની ગુણવત્તા તેમની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે. જો ક્યાંય પણ ગુણવત્તામાં ખામી જોવા મળે તો તેને તરત દૂર કરવા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવે છે. કંપનીઓના જણાવ્યા મુજબ, અત્યાર સુધી કરવામાં આવેલા દેશવ્યાપી પરીક્ષણોમાં E20 પેટ્રોલમાં 500 ppm ક્લોરાઇડ અથવા મોટા પ્રમાણમાં ભેજ હોવાના દાવાને સમર્થન આપતા પુરાવા મળ્યા નથી.
કંપનીઓએ ગ્રાહકોને E20 પેટ્રોલ અંગે ગભરાવાની જરૂર ન હોવાનું જણાવ્યું છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, OMC નેટવર્ક દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવતું E20 પેટ્રોલ નક્કી કરાયેલા ગુણવત્તા ધોરણો અનુસાર છે અને તેની ગુણવત્તા જાળવવા માટે સતત તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. E20 પેટ્રોલના પરીક્ષણ અંગેના વધુ પરિણામો ઉપલબ્ધ થતાં તેને CHTની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર અપડેટ કરવામાં આવશે. OMCsનું કહેવું છે કે પારદર્શક રીતે ટેસ્ટિંગના પરિણામો જાહેર કરવાથી ગ્રાહકોમાં રહેલી ચિંતા દૂર કરવામાં મદદ મળશે.
આ સમગ્ર તપાસનો મુખ્ય હેતુ પેટ્રોલની ગુણવત્તા અંગેના દાવાઓની વૈજ્ઞાનિક રીતે ચકાસણી કરવાનો છે. કંપનીઓના જણાવ્યા મુજબ, અત્યાર સુધીના પરિણામોમાં મોટાભાગના સેમ્પલમાં ક્લોરાઇડનું પ્રમાણ ખૂબ જ ઓછું જોવા મળ્યું છે અને પાણીના પ્રવેશ અંગે પણ કોઈ મોટી સમસ્યા સામે આવી નથી. જોકે, જ્યાં પણ અસામાન્ય પરિણામ મળ્યું છે ત્યાં સપ્લાય રોકીને તપાસ અને સુધારાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.
OMCsએ ફરી એક વખત સ્પષ્ટ કર્યું છે કે E20 પેટ્રોલની ગુણવત્તા અંગે કોઈ સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં. ગ્રાહકોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને રિફાઇનરીથી પેટ્રોલ પંપ સુધી સમગ્ર સપ્લાય ચેઇન પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. કંપનીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે, હાલમાં ઉપલબ્ધ ટેસ્ટિંગ પરિણામોના આધારે ગ્રાહકો E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ વિશ્વાસ સાથે ચાલુ રાખી શકે છે.
