ઉત્તર પ્રદેશના ગોરખપુરમાં યોજાયેલા દીનદયાળ ઉપાધ્યાય ગોરખપુર યુનિવર્સિટીના 45મા દીક્ષાંત સમારોહ દરમિયાન રાજ્યપાલ આનંદીબહેન પટેલે પોતાના સંબોધનમાં માત્ર વિદ્યાર્થીઓને અભિનંદન આપ્યા નહોતા, પરંતુ યુનિવર્સિટીની વ્યવસ્થા અને વિદ્યાર્થીઓને મળતી સુવિધાઓ અંગે ગંભીર સવાલો પણ ઉઠાવ્યા હતા. ખાસ વાત એ રહી કે ગોરખપુર મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથનું ગૃહનગર છે, તેમ છતાં અહીં જોવા મળતી ખામીઓનો તેમણે ખુલ્લેઆમ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે જો મુખ્યમંત્રીના શહેરમાં જ આવી સ્થિતિ હશે તો અન્ય જિલ્લાઓમાં શું હાલત હશે તેનો અંદાજ લગાવી શકાય છે.
આનંદીબહેન પટેલે જણાવ્યું કે યુનિવર્સિટીમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે મૂળભૂત સુવિધાઓમાં હજુ પણ ઘણી ખામીઓ છે. કેટલીક જગ્યાએ વીજળી અને પાણીની સમસ્યા છે, તો ક્યાંક પંખાની પૂરતી વ્યવસ્થા નથી. કેમ્પસમાં સ્વચ્છતાની સ્થિતિ પણ સંતોષકારક નથી. વિદ્યાર્થીઓને સારી અને સુરક્ષિત સુવિધાઓ આપવી દરેક શિક્ષણ સંસ્થાની જવાબદારી છે અને તેમાં કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી ચાલે નહીં. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે આવી ખામીઓ ઝડપથી દૂર કરવી જરૂરી છે. તેમણે ખાસ કરીને યુનિવર્સિટીના હોસ્ટેલની સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ બોયઝ હોસ્ટેલમાં મેસની સુવિધા ઉપલબ્ધ નથી અને વિદ્યાર્થીઓ માટે બહારથી ટિફિન મંગાવવામાં આવે છે. તેમણે આ વ્યવસ્થાને યોગ્ય ન ગણાવી અને કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓને બહારનું ભોજન આપવાના બદલે યુનિવર્સિટીએ પોતાની મેસ શરૂ કરવી જોઈએ. બહારના ભોજનની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા અંગે વિશ્વાસ રાખી શકાય નહીં, તેથી વિદ્યાર્થીઓના આરોગ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારનું જોખમ લેવું યોગ્ય નથી.
દીક્ષાંત સમારોહ પહેલાં આનંદીબહેન પટેલે હોસ્ટેલના રસોડાની અચાનક મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે રસોડામાં રાખેલી ખાદ્ય સામગ્રીની જાતે તપાસ કરી હતી. તેલ સહિત અન્ય વસ્તુઓના ડબ્બા ખોલાવીને ગુણવત્તા વિશે માહિતી મેળવી હતી. તપાસ દરમિયાન વપરાતા તેલની ગુણવત્તા અંગે તેમને શંકા જતાં તેમણે ફૂડ વિભાગના અધિકારીઓને સ્થળ પર બોલાવી સેમ્પલ લેવા જણાવ્યું હતું. સાથે જ તેમણે એક અલગ સેમ્પલ પોતાની પાસે પણ રાખ્યો અને તેને લખનઉમાં અલગથી તપાસ માટે મોકલવાની સૂચના આપી હતી. આનંદીબહેને પોતાના અનુભવનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે અગાઉ ગુજરાતમાં પણ તેઓએ આવા કિસ્સા જોયા હતા, જ્યાં તપાસ દરમિયાન સેમ્પલ બદલી નાખવાના પ્રયાસો થતા હતા. આ કારણે તેમણે આ વખતે વધારાની સાવચેતી રાખી છે. તેમણે કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓના ભોજનની ગુણવત્તા સાથે કોઈપણ પ્રકારનું સમાધાન કરી શકાય નહીં. જો બાળકોને શુદ્ધ અને પૌષ્ટિક ભોજન નહીં મળે તો તેની સીધી અસર તેમના સ્વાસ્થ્ય અને માનસિક વિકાસ પર પડશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે તેઓ રાજ્યપાલ તરીકે નહીં પરંતુ માતા તરીકે આ વાત કહી રહ્યા છે. દરેક માતા પોતાના બાળકને સારું ભોજન મળે તેવી ઇચ્છા રાખે છે. વિદ્યાર્થીઓ પણ દેશનું ભવિષ્ય છે અને તેમની તંદુરસ્તી જાળવવી શિક્ષણ સંસ્થાની પ્રથમ જવાબદારી છે. તેમણે યુનિવર્સિટી પ્રશાસનને સૂચના આપી કે બહારથી ટિફિન મંગાવવાની પ્રથા તાત્કાલિક બંધ કરવામાં આવે અને યુનિવર્સિટીમાં જ સારી મેસની વ્યવસ્થા ઉભી કરવામાં આવે.
આનંદીબહેન પટેલે યુવા પેઢીમાં વધી રહેલા ડ્રગ્સ અને દારૂના દૂષણ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે આવી પ્રવૃત્તિઓ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય માટે ગંભીર ખતરો બની રહી છે. બહારથી આવતા ટિફિન અથવા અન્ય માધ્યમો દ્વારા પણ ગેરકાયદે વસ્તુઓ પહોંચવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. તેથી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ વધુ સતર્ક રહેવાની જરૂર છે અને વિદ્યાર્થીઓને સુરક્ષિત વાતાવરણ આપવું જોઈએ. તેમણે યુનિવર્સિટીના તમામ હોસ્ટેલની મરામતનું કામ આગામી ત્રણ મહિનામાં પૂર્ણ કરવાની કડક સૂચના આપી હતી. હાલ કેટલાક હોસ્ટેલમાં સમારકામ ચાલી રહ્યું છે, પરંતુ બાકી રહેલી તમામ ખામીઓ પણ ઝડપથી દૂર કરવી જરૂરી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું. તેમણે અધિકારીઓને કહ્યું કે માત્ર વચનો નહીં પરંતુ સમયસર પરિણામ પણ દેખાવું જોઈએ. વિદ્યાર્થીઓને સંબોધતા આનંદીબહેને કહ્યું કે ડિગ્રી વ્યક્તિને ઓળખ અપાવે છે, પરંતુ જીવનમાં સાચું સન્માન તેના સારા ચરિત્રથી મળે છે. માત્ર અભ્યાસ પૂરતો નથી, પરંતુ સારા સંસ્કાર, શિસ્ત અને જવાબદારીની ભાવના પણ એટલી જ જરૂરી છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને પોતાના જ્ઞાન અને કૌશલ્યનો ઉપયોગ સમાજ, દેશ અને માનવતાની સેવા માટે કરવાની અપીલ કરી હતી.
દીક્ષાંત સમારોહ દરમિયાન આ વર્ષે યુનિવર્સિટીના કુલ 74 હજારથી વધુ વિદ્યાર્થીઓને ડિગ્રી એનાયત કરવામાં આવી હતી. તેમાં બે તૃતીયાંશથી વધુ વિદ્યાર્થીનીઓ હતી. આનંદીબહેને દીકરીઓની સિદ્ધિઓની પ્રશંસા કરતાં કહ્યું કે પૂર્વાંચલની દીકરીઓ દેખાવમાં ભલે નાજુક લાગે, પરંતુ તેઓ માનસિક રીતે ખૂબ મજબૂત છે અને જીવનમાં મોટી સફળતા મેળવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમણે દીકરીઓને આગળ વધવા અને દરેક ક્ષેત્રમાં પોતાની ઓળખ બનાવવાની શુભેચ્છા પાઠવી હતી. તેમણે પોતાના ભાષણમાં સ્પષ્ટ કહ્યું કે કેટલીક વાતો લોકોને પસંદ નહીં આવે, પરંતુ જે ખામીઓ છે તે બતાવવી જરૂરી છે. સમસ્યાઓને છુપાવવાથી તેનો ઉકેલ આવતો નથી. જો સમયસર ખામીઓ તરફ ધ્યાન આપવામાં આવે તો સુધારા શક્ય બને છે. તેમણે અધિકારીઓને ચેતવણી આપી કે આગામી ત્રણ મહિનામાં તમામ જરૂરી સુધારાઓ પૂર્ણ કરવા પડશે. આનંદીબહેન પટેલના આ નિવેદન બાદ ગોરખપુર યુનિવર્સિટીની વ્યવસ્થા અને વિદ્યાર્થીઓને મળતી સુવિધાઓ ફરી ચર્ચામાં આવી છે. રાજ્યપાલે સીધા જ તંત્રને જવાબદાર ઠેરવીને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં ગુણવત્તા, સ્વચ્છતા, સુરક્ષા અને વિદ્યાર્થીઓના આરોગ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારનું સમાધાન સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. હવે જોવાનું એ રહેશે કે યુનિવર્સિટી પ્રશાસન અને સંબંધિત વિભાગો તેમના સૂચનો પર કેટલું ઝડપથી અમલ કરે છે.
