4 સિનિયર ડોક્ટર 6 મહિના માટે સસ્પેન્ડ
સુરતની નવી સિવિલ હોસ્પિટલમાં સામે આવેલા રેગિંગના ગંભીર મામલે તંત્રએ આખરે કડક કાર્યવાહી કરી છે. જુનિયર તબીબો સાથે કથિત માનસિક ત્રાસ અને રેગિંગના આક્ષેપોને પગલે ચાર સિનિયર રેસિડેન્ટ ડોક્ટરોને છ મહિના માટે સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે. આ કાર્યવાહી બાદ મેડિકલ વર્તુળોમાં ચર્ચા તેજ બની છે અને હોસ્પિટલમાં રેગિંગ સામેની વ્યવસ્થાને લઈને પણ અનેક સવાલો ઊભા થયા છે.
આ સમગ્ર મામલો ત્યારે વધુ ગંભીર બન્યો જ્યારે નવી સિવિલ હોસ્પિટલમાં ફરજ બજાવતા એક ડોક્ટરનું દુઃખદ અવસાન થયું હતું. ઘટનાને પગલે હોસ્પિટલ પ્રશાસન અને મેડિકલ કોલેજના તંત્ર સામે પણ ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. ત્યારબાદ સમગ્ર મામલાની તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન જુનિયર તબીબો પર માનસિક દબાણ અને રેગિંગના આક્ષેપોની ગંભીરતાથી તપાસ કરવામાં આવી.
તપાસ બાદ ચાર સિનિયર ડોક્ટરો સામે કાર્યવાહી
મામલાની તપાસ માટે રચાયેલી સમિતિના અહેવાલ બાદ ચાર સિનિયર રેસિડેન્ટ ડોક્ટરો સામે શિસ્તભંગની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. ચારેય તબીબોને છ મહિના માટે સસ્પેન્ડ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.તંત્રની આ કાર્યવાહીનો મુખ્ય હેતુ માત્ર જવાબદારી નક્કી કરવાનો જ નહીં, પરંતુ હોસ્પિટલ અને મેડિકલ સંસ્થાઓમાં રેગિંગ જેવી પ્રવૃત્તિઓ સામે કડક સંદેશ આપવાનો પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. સિનિયર અને જુનિયર વચ્ચેનો સંબંધ માર્ગદર્શન અને સહકારનો હોવો જોઈએ, પરંતુ જો આ સંબંધ દબાણ કે માનસિક ત્રાસમાં બદલાય તો તેની ગંભીર અસર વ્યક્તિના અભ્યાસ, કામ અને માનસિક સ્થિતિ પર પડી શકે છે.
રેગિંગ સામે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ જરૂરી
મેડિકલ કોલેજ અને હોસ્પિટલમાં પ્રવેશતા નવા તબીબો માટે સિનિયર ડોક્ટરો માર્ગદર્શકની ભૂમિકા ભજવે છે. અનુભવી તબીબો પાસેથી જ્ઞાન અને વ્યવહારુ તાલીમ મેળવવી એ તબીબી શિક્ષણનો મહત્વનો ભાગ છે. પરંતુ આ સત્તાનો ઉપયોગ જો અપમાન, ધમકી, દબાણ અથવા સતત માનસિક હેરાનગતિ માટે કરવામાં આવે તો તે ગંભીર બાબત બની જાય છે.આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સવાલ ઊભો કર્યો છે કે મેડિકલ સંસ્થાઓમાં રેગિંગ રોકવા માટેની વ્યવસ્થાઓ કેટલી અસરકારક છે? ફરિયાદ વ્યવસ્થા કેટલી સરળ છે? અને કોઈ જુનિયર તબીબ મુશ્કેલીમાં હોય ત્યારે તે નિર્ભય બનીને કોની પાસે પોતાની વાત રજૂ કરી શકે છે?
માત્ર સસ્પેન્શન પૂરતું છે કે સિસ્ટમમાં પણ બદલાવ જરૂરી?
ચાર ડોક્ટરોને છ મહિના માટે સસ્પેન્ડ કરવાની કાર્યવાહી ચોક્કસપણે મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ આ ઘટનાએ સિસ્ટમ સ્તરે પણ વિચારવાની જરૂરિયાત ઊભી કરી છે. હોસ્પિટલોમાં એન્ટી-રેગિંગ મિકેનિઝમ વધુ મજબૂત બનાવવો, ફરિયાદ કરનારની ઓળખ અને સુરક્ષા જાળવવી તથા ફરિયાદ મળ્યા બાદ ઝડપી તપાસ કરવી જરૂરી છે.જુનિયર રેસિડેન્ટ ડોક્ટરો લાંબા સમય સુધી ડ્યુટી, અભ્યાસ અને દર્દીઓની સારવારની જવાબદારી વચ્ચે કામ કરતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં કામનું દબાણ અને વ્યક્તિગત તણાવ વચ્ચે તેમને યોગ્ય કાઉન્સેલિંગ અને સપોર્ટ મળે તે પણ મહત્વનું છે.
તબીબો માટે સુરક્ષિત વાતાવરણ કેમ જરૂરી?
ડોક્ટર પોતે દર્દીઓની સારવાર કરે છે અને અનેક લોકો માટે આશાનું કેન્દ્ર બને છે. પરંતુ ડોક્ટર પણ એક વ્યક્તિ છે અને તેના પર પણ કામનું તથા શૈક્ષણિક દબાણ હોય છે. તેથી મેડિકલ સંસ્થાઓમાં એવું વાતાવરણ હોવું જોઈએ જ્યાં કોઈ પણ જુનિયર તબીબ પોતાની સમસ્યા નિર્ભયતાથી રજૂ કરી શકે.કાઉન્સેલિંગ સેન્ટર, વિશ્વસનીય ફરિયાદ વ્યવસ્થા, એન્ટી-રેગિંગ કમિટી અને સિનિયર-જુનિયર વચ્ચે સ્વસ્થ સંવાદ જેવી વ્યવસ્થાઓને માત્ર કાગળ પર નહીં પરંતુ વાસ્તવિક રીતે કાર્યરત કરવાની જરૂરિયાત છે.
સુરતની ઘટનામાંથી સમગ્ર મેડિકલ જગત માટે સંદેશ…
નવી સિવિલ હોસ્પિટલની આ ઘટના માત્ર એક સંસ્થાનો મુદ્દો નથી. આ સમગ્ર મેડિકલ શિક્ષણ વ્યવસ્થા માટે ચેતવણી સમાન છે. રેગિંગને ‘પરંપરા’, ‘મજાક’ કે ‘સિનિયરનો અધિકાર’ કહીને કોઈપણ રીતે યોગ્ય ઠેરવી શકાય નહીં.ચાર સિનિયર રેસિડેન્ટ ડોક્ટરો સામે લેવાયેલી છ મહિનાની સસ્પેન્શન કાર્યવાહીથી સ્પષ્ટ સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ થયો છે કે મેડિકલ સંસ્થાઓમાં શિસ્તના નામે માનસિક હેરાનગતિને સ્વીકારવામાં નહીં આવે. હવે સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ રહેશે કે આ કાર્યવાહી બાદ નવી સિવિલ હોસ્પિટલમાં એન્ટી-રેગિંગ વ્યવસ્થા કેટલી મજબૂત બને છે અને ભવિષ્યમાં જુનિયર તબીબોને વધુ સુરક્ષિત વાતાવરણ કેવી રીતે આપવામાં આવે છે.એક દુઃખદ ઘટનામાંથી જો કોઈ સકારાત્મક પાઠ લેવો હોય, તો તે એ છે કે મેડિકલ ક્ષેત્રમાં સિનિયર-જુનિયર સંબંધ સન્માન, માર્ગદર્શન અને સહકાર પર આધારિત હોવો જોઈએ. રેગિંગ નહીં, પરંતુ માર્ગદર્શન આ જ તબીબી શિક્ષણની સાચી સંસ્કૃતિ બનવી જોઈએ.
