સામાન્ય લોકો પર વધશે મોંઘવારીનો બોજ
મધ્યપૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિની અસર હવે ભારતમાં પણ દેખાવા લાગી છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ બાદ હવે CNGના ભાવમાં પ્રતિ લિટર/કિલો દીઠ આશરે ₹2થી ₹3 સુધીનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. ઇંધણના ભાવ વધતા સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર સીધી અસર થવાની શક્યતા વધી ગઈ છે.
તાજા દર મુજબ દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ હવે આશરે ₹97.77 પ્રતિ લિટર સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે ડીઝલ ₹90થી વધુ પ્રતિ લિટર થઈ ગયું છે. CNGના ભાવમાં પણ વધારો નોંધાયો છે. ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના વધી રહેલા ભાવ અને સપ્લાય ચેઇનમાં આવેલા દબાણને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લીધો હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
શું છે હોર્મુઝ જળમાર્ગ અને કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
હોર્મુઝ જળમાર્ગ (Strait of Hormuz) વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. પર્શિયન ગલ્ફમાંથી નીકળતું મોટાભાગનું કાચું તેલ આ જ માર્ગથી વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં પહોંચે છે. ભારત સહિત અનેક દેશો માટે આ જળમાર્ગ ઊર્જા પુરવઠાની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.તાજેતરમાં ઈરાન અને પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા સંઘર્ષને કારણે હોર્મુઝ માર્ગ પર જોખમ વધી ગયું છે. અનેક તેલ વહન કરતી જહાજોની અવરજવર પ્રભાવિત થતાં વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં તેજી આવી છે.
ભારત પર સીધી અસર
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું કાચું તેલ આયાત કરે છે. તેમાં પણ મોટા પ્રમાણમાં તેલ મધ્યપૂર્વના દેશોમાંથી આવે છે. હોર્મુઝ માર્ગમાં અવરોધ સર્જાતા ભારત માટે આયાત ખર્ચ વધી રહ્યો છે.RBIના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ પણ તાજેતરમાં ચેતવણી આપી હતી કે જો મધ્યપૂર્વનો સંઘર્ષ લાંબો સમય ચાલશે તો ભારત સરકારને ઇંધણના ભાવમાં વધારો કરવો પડી શકે છે.અહેવાલો મુજબ સરકારી તેલ કંપનીઓને છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું હતું કારણ કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ વધી રહ્યા હતા પરંતુ દેશમાં રિટેલ ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા હતા.
પરિવહન અને મોંઘવારી પર પડશે અસર
પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારાની સીધી અસર ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ પર પડશે. ટ્રક, બસ, ટેક્સી, ઓટો અને અન્ય વાહન વ્યવહાર મોંઘો બનવાની શક્યતા છે. પરિણામે શાકભાજી, દૂધ, અનાજ સહિતની રોજિંદી વસ્તુઓના ભાવમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.CNGના ભાવ વધતા દિલ્હીમાં લાખો ઓટો અને કેબ ચાલકો પર વધારાનો બોજ પડશે. સામાન્ય મુસાફરો માટે ભાડામાં વધારો થવાની શક્યતા પણ વધી ગઈ છે.
ચાર વર્ષ બાદ મોટો વધારો
અહેવાલો અનુસાર ભારતમાં લગભગ ચાર વર્ષ બાદ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં આ પ્રકારનો મોટો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ સરકાર અને ઓઇલ કંપનીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ હોવા છતાં ભાવ સ્થિર રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી. પરંતુ હવે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને કારણે ભાવ વધારવો અનિવાર્ય બન્યો હોવાનું કહેવાઈ રહ્યું છે.
રશિયન તેલ પર પણ નજર
મધ્યપૂર્વની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત હવે વધુ પ્રમાણમાં રશિયન કાચા તેલની ખરીદી પર ભાર મૂકી શકે છે. અગાઉ પણ કેન્દ્ર સરકારના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ભારત પાસે પૂરતો સ્ટોક છે અને વિકલ્પરૂપ સપ્લાય ચેઇન તૈયાર રાખવામાં આવી રહી છે.
સામાન્ય લોકોમાં ચિંતા
ઇંધણના ભાવમાં વધારાના સમાચાર સામે આવતા સામાન્ય લોકોમાં ચિંતા વધી ગઈ છે. સોશિયલ મીડિયા પર પણ લોકો મોંઘવારીને લઈને પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યા છે. ઘણા લોકોનું માનવું છે કે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધતા હવે ઘરનું બજેટ વધુ ખોરવાશે.આગામી દિવસોમાં જો મધ્યપૂર્વની પરિસ્થિતિ વધુ બગડશે તો ઇંધણના ભાવમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા નિષ્ણાતો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
